W Polsce jednak można mieć dwie matki? Teoretycznie tak...

Dzieci par jednopłciowych mają prawo do urzędowego uwiarygodnienia relacji rodzinnych

O ile w przypadku par homoseksualnych nie ma żadnego problemu z danymi w akcie urodzenia, czy też dowodzie (niezależnie od pokrewieństwa biologicznego, często bowiem zdarzają się adopcje, czy też zwyczajne uznawanie nie swojego dziecka), to pary homoseksualne w Polsce wciąż muszą liczyć się z tym, że sąd odmówi wpisania w akcie urodzenia danych dwóch ojców lub dwóch matek. Zdaniem Rzecznika Praw Obywatelskich, takie działanie narusza prawa człowieka. Jak stwierdził RPO:

Zagraniczny akt urodzenia kontra polskie przepisy

Temat poruszony został na kanwie sprawy z 2021 roku, kiedy to odmówiono wydania dowodu osobistego na wniosek kobiety dla jej syna urodzonego za granicą w związku jednopłciowym. Sprawa trafiła do sądu administracyjnego, który uchylił odmowną decyzję. Nie uznał jednak prawa do wpisania w dokumencie dwóch matek, uznał jednak, że zgodnie z polskim prawem, rodzice muszą być odmiennej płci. W sytuacji zaś, gdy w zagranicznym akcie urodzenia widnieją dwie matki, w polskim dokumencie należy wpisać tylko i wyłącznie matkę biologiczną, zaś rubrykę z ojcem pozostawić pustą. Tutaj RPO wskazał, że owszem, drugiej matki nie można wpisać jako ojca, jednak nie można kwestionować jej prawa do sprawowania opieki nad dzieckiem:

Naczelny Sąd Administracyjny wciąż się upiera

RPO jasno wskazuje, że dane w dowodzie osobistym powinny być spójne z tymi, wydanymi w zagranicznym akcie urodzenia. Złożona w tej sprawie została skarga kasacyjna, która została rozpatrzona przez Naczelny Sąd Administracyjny w 2024 roku. Co ciekawe, NSA podkreślał, że zagraniczne dokumenty mają taką samą moc urzędową, jak te polskie:

Problem z władzą rodzicielską

Czy to oznacza jednak, że zgodnie z zagranicznym aktem urodzenia, dziecko może podlegać władzy rodzicielskiej osób tej samej płci? Tutaj sprawa nie jest taka oczywista, ponieważ zgodnie ze słowami NSA, polskie prawo nie zna sytuacji, w której dwie osoby tej samej płci mogą być rodzicami i dwie osoby tej samej płci mogą sprawować władzę rodzicielską – dziecko może mieć tylko dwoje rodziców – osoby płci odmiennej, a więc matkę i ojca:

Teoretycznie sprzeczności brak, a obie matki mają prawa rodzicielskie

Patrząc na uzasadnienie wyroku NSA można złapać się za głowę, ponieważ poszczególne akapity wydają się z sobą sprzeczne. Jednak ostatecznie sąd uznaje, że o ile dowodu osobistego z dwoma matkami Polska wydać nie może, to polskie dokumenty, wraz z zagranicznym aktem urodzenia dziecka sprawiają, że obie matki mogą podejmować decyzje dotyczące małoletniego i korzystać z uprawnień rodzicielskich:

Naczelny Sąd Administracyjny chyba nieco się zagalopował

Analizując uzasadnienie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego, można zauważyć, że podkreślana jest konieczność respektowania biologicznego pochodzenia dziecka. O ile z jednej strony może wydawać się to rozsądne, to w praktyce ma niewiele wspólnego z rzeczywistością. Dlaczego? Ponieważ istnieje wiele sytuacji, kiedy jedna ze stron (ze względu na uwarunkowania biologiczne najczęściej ojciec) wychowuje nie swoje dziecko i nic z tym nie może zrobić.

Chodzi o kwestie takie jak domniemanie pochodzenia dziecka od męża matki, a także termin związany z zaprzeczeniem ojcostwa. Jeżeli ojciec dziecka (czy raczej mężczyzna, który uważał się za ojca dziecka) w terminie roku od dnia, kiedy dowiedział się, że dziecko od niego nie pochodzi, nie wytoczy powództwa o zaprzeczenie ojcostwa, nie może już tego skutecznie zrobić. Oznacza to więc, że jest zobowiązany na przykład do alimentów na dziecko, którego nie jest biologicznym ojcem, ponieważ w świetle prawa w nim pozostaje. O ile z punktu widzenia dobra dziecka jest to jak najbardziej zasadne, to poddaje pod wątpliwość słowa NSA, który nagminnie powołuje się na kwestię „pochodzenia biologicznego dziecka”.

Obserwuj nas w Google Discover

Podobają Ci się nasze treści?

Google Discover

Obserwuj