- Bezprawnik -
- Państwo -
- PESEL nie zdradza twojego miejsca urodzenia. A wielu Polaków tak myśli
PESEL nie zdradza twojego miejsca urodzenia. A wielu Polaków tak myśli
Jedenaście cyfr, a wokół nich mnóstwo teorii — tak, jakby PESEL skrywał tajemnice państwowe. W gruncie rzeczy ten numer wcale tajemniczy nie jest i nie wiadomo, z jakiego powodu przypisuje mu się właściwości, których nie ma.
Badanie przeprowadzone na zlecenie serwisu ChronPESEL.pl i Krajowego Rejestru Długów pokazuje, że mity wokół tego identyfikatora mają się wyjątkowo dobrze.
Miejsce urodzenia w numerze PESEL? To mit
Najbardziej zaskakuje przekonanie, że z numeru PESEL można odczytać miejsce urodzenia. Tak uważa 20 proc. przepytanych Polaków.
To błędne przekonanie częściej występuje wśród mężczyzn — wskazało je 22 proc. respondentów. Najmocniej mit zakorzenił się w grupie osób w wieku 45–54 lata, gdzie wierzy w niego aż 25 proc. przebadanych. Najrzadziej podobne przekonanie deklarują seniorzy — jedynie 14 proc.
Różnice widać również w poziomie wykształcenia. Wśród osób z wykształceniem średnim lub policealnym błędną odpowiedź wskazało 24 proc. ankietowanych, a wśród osób z wykształceniem podstawowym lub zawodowym — 22 proc. W grupie absolwentów studiów wyższych odsetek spada do 13 proc.
PESEL nie zawiera oznaczenia urzędu stanu cywilnego
Na tym lista pomyłek się nie kończy. 16 proc. Polaków jest niewłaściwie przekonanych, że PESEL zawiera oznaczenie urzędu stanu cywilnego, który sporządził akt urodzenia. Z kolei 14 proc. uważa, że zapisano w nim również województwo, w którym dana osoba jest zameldowana.
To pokazuje, że wielu z nas traktuje PESEL jak dość obszerną bazę danych, podczas gdy jest on znacznie bardziej oszczędny. Polacy zupełnie niepotrzebnie próbują odczytać z identyfikatora całą historię życia. Tymczasem już samo ujawnienie numerów PESEL — choćby w jawnych rejestrach — pokazuje, jak niewiele realnie da się z tych cyfr wyczytać.
Co naprawdę zapisano w jedenastu cyfrach?
PESEL składa się z 11 cyfr. Zawiera datę urodzenia, numer porządkowy, oznaczenie płci oraz liczbę kontrolną.
Pierwszych sześć cyfr wskazuje datę urodzenia — rok, miesiąc i dzień. Następne cztery cyfry tworzą numer porządkowy. Dziesiąta cyfra informuje o płci w numerze PESEL — parzysta oznacza kobietę, a nieparzysta mężczyznę. Jedenasta cyfra pełni funkcję kontrolną. Służy do weryfikacji poprawności całego numeru i chroni przed błędami przy jego wpisywaniu.
To wszystko. W PESEL-u nie znajdziemy ani imienia bądź nazwiska, ani miejsca urodzenia. Nie ma tam również informacji o urzędzie stanu cywilnego ani naszym adresie.
Numer nie zdradza wiele, ale przydaje się oszustom
PESEL nie zawiera wielu informacji, a mimo to pozostaje jedną z najważniejszych danych identyfikacyjnych. Znacznie ważniejsze od tego, co można odczytać z numeru, jest to, kto i w jakim celu chce go od nas uzyskać. W niepowołanych rękach PESEL zostanie wykorzystany do podszywania się i narobi nam szkód.
Zastrzeżenie PESEL i jego skutki
Aby nie pomagać naciągaczom, warto rozważyć zastrzeżenie numeru w aplikacji mObywatel. Trzeba jednak pamiętać, w czym przeszkadza zastrzeżenie PESEL, zanim się na nie zdecydujemy.
Od czerwca 2024 roku prawo nakłada m.in. na banki obowiązek weryfikowania statusu numeru PESEL przed dokonaniem kluczowych czynności prawnych. Instytucje finansowe w Polsce mają obowiązek sprawdzić PESEL klienta przed udzieleniem pożyczki lub podpisaniem umowy kredytowej. Przestępcy nie mogą wykorzystać zastrzeżonego numeru do zaciągnięcia kredytu czy pożyczki na cudze dane — z tego samego powodu część osób miewa problem z otrzymaniem kredytu, gdy zapomni cofnąć zastrzeżenie.
Z zastrzeżonym numerem PESEL nadal możesz np. zarejestrować się do lekarza, zlecić przelew bankowy czy wyjechać za granicę.
Jak przestępcy zbierają numery?
Przestępcy doskonale wiedzą, że wystarczy stworzyć wiarygodnie wyglądającą akcję lub stronę internetową, aby szybko zebrać tysiące numerów. Taki zestaw służy do założenia działalności gospodarczej na cudze dane, wyłudzenia kredytu, zakupu kosztownego sprzętu z odroczoną płatnością czy wynajęcia mieszkania.
zobacz więcej: