- Bezprawnik -
- Codzienne -
- Rząd przyznał, że zmiana czasu nie ma sensu. I tak przestawimy zegarki jeszcze 10 razy, do 2031 roku
Rząd przyznał, że zmiana czasu nie ma sensu. I tak przestawimy zegarki jeszcze 10 razy, do 2031 roku
Zmiana czasu zostaje w Polsce co najmniej do 2031 roku. Rząd przygotował rozporządzenie z datami przestawiania zegarków na kolejne pięć lat, czyli dziesięć zmian, pierwsza 28 marca 2027 r. W uzasadnieniu tego samego dokumentu rząd przyznaje, że ani oszczędności energii, ani innych wymiernych korzyści z tej operacji nie widać. Przedłuża więc coś, czego sam nie potrafi uzasadnić.
Zmiana czasu 2027-2031, czyli dziesięć razy to samo
Projekt rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów, datowany na 3 listopada 2026 r. i opublikowany w Rządowym Centrum Legislacji, wyznacza harmonogram na lata 2027-2031. Według projektu zegarki przesuniemy do przodu z 2:00 na 3:00 w ostatnie niedziele marca, a cofniemy z 3:00 na 2:00 w ostatnie niedziele października. W praktyce wygląda to tak:
- 2027: 28 marca i 31 października
- 2028: 26 marca i 29 października
- 2029: 25 marca i 28 października
- 2030: 31 marca i 27 października
- 2031: 30 marca i 26 października
Dziesięć nocy, w których wszyscy albo tracą godzinę snu, albo ją odzyskują, a nocna zmiana w fabryce, szpitalu czy na kolei pracuje godzinę krócej lub dłużej. Rozporządzenie ma wejść w życie 14 dni po ogłoszeniu. Poprzednie, wydane 4 marca 2022 r., obejmowało lata 2022-2026 i wyczerpało się wraz z październikową zmianą sprzed kilku tygodni.
Rząd sam przyznaje, że zmiana czasu nie ma sensu
Najciekawsza jest jednak nie tabelka z datami, tylko uzasadnienie. Jak przytacza „Rzeczpospolita”, autorzy projektu piszą wprost, że „nie ma potwierdzenia stwierdzenie, że czas letni przyczynia się do oszczędności energii”. Dalej czytamy, że „nie jest możliwe wyciągnięcie wiarygodnych wniosków dotyczących wpływu czasu letniego na środowisko naturalne”. Jedyną korzyścią, jaką udało się wskazać, jest, cytując dalej za dziennikiem, możliwość „uprawiania w dłuższym czasie zajęć relaksacyjnych i rekreacyjnych”.
Czyli państwo oficjalnie pisze, że mechanizm, który od 1977 r. dwa razy w roku rozregulowuje rytm dobowy milionów ludzi, daje głównie dłuższe popołudnia na rower. I w tym samym dokumencie przedłuża go o pięć lat. Rozumiem, skąd ten rozkrok, ale nie zamierzam udawać, że on mnie nie śmieszy.
Czy Polska może sama znieść zmianę czasu
Formalnie decyzja należy do premiera. Ustawa z 10 grudnia 2003 r. o czasie urzędowym na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej w art. 3 stanowi, że Prezes Rady Ministrów wprowadza i odwołuje czas letni w drodze rozporządzenia, ustalając daty na co najmniej rok kalendarzowy i „uwzględniając istniejące standardy międzynarodowe w tym zakresie”. Teoretycznie wystarczyłoby więc nie wydać nowego rozporządzenia i Polska zostałaby przy czasie zimowym.
Problem w tym, że tym standardem jest dyrektywa 2000/84/WE. Ona nakazuje państwom członkowskim zaczynać czas letni w ostatnią niedzielę marca i kończyć w ostatnią niedzielę października, w tym samym momencie w całej Unii. Samowolne wyjście z systemu oznaczałoby naruszenie prawa unijnego i ryzyko postępowania przed Komisją Europejską. Na tę przeszkodę powołuje się zresztą sam rząd.
Projekt PSL i petycje o czas letni na stałe
W Sejmie od kwietnia 2025 r. leży poselski projekt nowelizacji ustawy o czasie urzędowym (druk nr 1815), który wprowadza całoroczny czas letni i uchyla art. 3. Wnioskodawcy z PSL przekonują w uzasadnieniu, że dyrektywa reguluje tylko terminy zmian w państwach, które czas letni stosują, więc stały czas letni jej nie narusza. Według „Rzeczpospolitej” Biuro Ekspertyz Sejmu oceniło jednak projekt jako niezgodny z dyrektywą, a prace nad nim nie ruszyły.
Obywatele też nie odpuszczają. Senacka Komisja Petycji dostała w kwietniu 2026 r. propozycję Fundacji „Można Lepiej”, by przestawić zegarki na stałe o pół godziny. Do Sejmu trafiła z kolei petycja o „dzień adaptacji”, czyli późniejszy start pracy po wiosennej zmianie. Żadna z tych inicjatyw nie zmieni prawa unijnego, ale każda pokazuje, jak bardzo sprawa ludzi uwiera. Wcześniejsze zapowiedzi, w których zniesienie zmiany czasu miało być kwestią najbliższych lat, kończyły się podobnie.
Kto blokuje koniec zmiany czasu w Unii Europejskiej
Komisja Europejska zaproponowała dyrektywę znoszącą sezonowe zmiany czasu 12 września 2018 r. Parlament Europejski ją poparł. Od tamtej pory projekt tkwi w Radzie UE, czyli tam, gdzie siedzą rządy państw członkowskich. Spór dotyczy nie tego, czy skończyć, tylko na jakim czasie zostać. Północ i południe kontynentu, wschód i zachód strefy mają zupełnie inne godziny wschodów słońca, a nikt nie chce mozaiki stref na granicach. Pisałem o tym impasie w marcu w tekście Miało się skończyć w 2021 roku, a jednak w 2026 wciąż przestawiamy zegarki.
Komisja zleciła analizę dziesięciu scenariuszy, której wyniki mają być znane do końca 2026 r. W konsultacjach z 2018 r. aż 84 proc. z 4,6 mln uczestników chciało końca zmian czasu. Mandat społeczny jest więc oczywisty, tylko politycy w Brukseli i w stolicach go nie realizują.
Rząd mógłby grać ostrzej
Uważam, że tłumaczenie „Bruksela nam nie pozwala” jest wygodne, ale niepełne. To nie urzędnicy Komisji blokują zmianę, tylko ministrowie państw członkowskich, w tym przez lata także polscy. Skoro rząd sam pisze, że nie widzi korzyści, mógłby przynajmniej skrócić horyzont rozporządzenia do roku czy dwóch. Ustawa wymaga dat na „co najmniej jeden rok”, nic nie zmusza do pisania planu aż do 2031 r. Pięcioletni harmonogram to sygnał, że nikt w Warszawie nie liczy na przełom w Radzie.
Zmiana czasu a praca w nocy i wynagrodzenie
Dla większości to tylko zaspany poniedziałek. Dla osób na nocnej zmianie chodzi o konkretne pieniądze. Przy jesiennej zmianie dyżur od 22:00 do 6:00 trwa realnie dziewięć godzin. Komentatorzy prawa pracy, m.in. na łamach „Rzeczpospolitej”, wskazują, że dodatkowa godzina to praca w godzinach nadliczbowych, za którą przysługuje dodatek 100 proc. albo czas wolny, a do tego dodatek za pracę w porze nocnej. Zmiana czasu, nadgodziny i dodatek nocny to tematy, które szczegółowo rozpisywaliśmy przy okazji ostatniej zmiany.
Wiosną jest odwrotnie, zmiana skraca się o godzinę. Przepisy prawa pracy nie regulują tego wprost. W praktyce przyjmuje się, że pracownik nie może tracić na pensji, bo to nie on zawinił, a przy stawce godzinowej pracodawcy często wypłacają tę godzinę jak przestój z art. 81 Kodeksu pracy. Styk tematów, jakimi są zmiana czasu, prawo pracy i grafiki, wraca w działach kadr jak bumerang, a przy okazji przypomina, że praca w nocy ma w Kodeksie pracy własne, dość sztywne reguły. Przez kolejne pięć lat ktoś będzie to rozliczał dziesięć razy, choć rząd na piśmie przyznał, że sam nie bardzo wie po co.











