Pieniądz cyfrowy brzmi świetnie, dopóki nie zdasz sobie sprawy, co to naprawdę oznacza

Pieniądz cyfrowy zamiast tradycyjnej waluty

Obecnie, w połowie trzeciej dekady XXI wieku, gotówka faktycznie jest coraz rzadziej używana. Rozpowszechnianie kart płatniczych – w tym zbliżeniowych – a także urządzeń z płatnościami NFC było dopiero początkiem ograniczania gotówki. Możemy bowiem zaobserwować wyraźne zmniejszenie popularności gotówki od czasów pandemii COVID-19, podczas której wielu z nas obawiało się kontaktu z zarazkami, a przecież banknoty są dla nich niemalże naturalnym środowiskiem.

Czy to oznacza, że powinniśmy całkowicie zrezygnować z gotówki? Od jakiegoś czasu w kuluarach mówi się o pieniądzu cyfrowym, który miałby zastąpić fizyczne waluty. Gdzieniegdzie trwają jego pilotaże i daleko posunięte debaty, a wygląda na to, że już w jednym kraju pieniądz cyfrowy (CBDC) zagości na dobre, zastępując lokalną walutę. Tymczasem ponad 80 proc. Polaków nie chce odejść od gotówki – i to zarówno seniorzy, jak i młodzież.

CBDC = koniec gotówki?

Jak wspomina bankier.pl, zaawansowane prace nad pieniądzem cyfrowym (CBDC) trwają w Zjednoczonych Emiratach Arabskich, gdzie ma zadebiutować e-dirham. Bank centralny ZEA zapowiada, że już niedługo zostanie wprowadzony na tamtejszy rynek cyfrowy pieniądz w postaci detalicznej i hurtowej. Jego wprowadzenie do obiegu będzie stopniowe.

No właśnie: czasami odnoszę wrażenie, że cały świat zmierza stopniowo, małymi kroczkami, do całkowitej likwidacji gotówki. Wpierw banki zachęcały do płatności kartami debetowymi i kredytowymi, a dziś niemal każdy smartfon ma już wbudowany moduł NFC. Mass media również dodały od siebie, a obecnie faktycznie mało który Polak od 2020/2021 roku nosi przy sobie gotówkę. Rzeczywiście płatność zbliżeniowa jest wygodna, ale czy oznacza to, że mamy rzeczywiście rezygnować z fizycznego pieniądza na dobre? Coraz częściej spotkamy sklepy przyjmujące płatność tylko kartą, choć z prawnego punktu widzenia odmowa przyjęcia gotówki jest co najmniej kontrowersyjna.

Cała sytuacja może wyglądać na faktycznie stopniowe ograniczanie gotówki, a w ostatnim stadium operacji jej całkowite skasowanie. W Polsce kwestia ta nabiera realnych kształtów, bo już od 2027 roku wejdzie w życie unijny limit płatności gotówką wynoszący 10 tysięcy euro.

Orwell 20xx rok

Zwolennicy CBDC wymieniają szereg zalet tego rozwiązania, ale często nie wspominają o zasadniczej wadzie: o końcu wolności i nastaniu inwigilacji społeczeństwa. Każda płatność będzie przechodziła przez system i nawet jeśli nie masz nic do ukrycia, to i tak możesz być poszkodowany.

Zrobisz cokolwiek nieposłusznego wobec władzy? Ta może zablokować ci konto, jak to miało miejsce w Kanadzie podczas strajku kierowców ciężarówek podczas pandemii. W nieokreślonej przyszłości, bez funkcjonującej gotówki, nie będziesz mógł nic zrobić. Ba, również atak hakerski może wyłączyć system płatności. Co wtedy?

Dziś trwa delikatne grillowanie społeczeństwa i stopniowe ograniczanie gotówki, aby zniwelować efekt nagłego szoku. Podoba mi się określenie jednego z internautów, który stwierdził, że jest to „delikatne gotowanie żaby, a gdy ta zacznie już rechotać, to będzie już za późno". Warto w tym kontekście śledzić, co dzieje się z planami cyfrowego złotego – na razie NBP nie kwapi się do jego emisji, ale EBC już prowadzi prace nad cyfrowym euro.

W najgorszym hipotetycznym przypadku pieniądz cyfrowy może stać się czymś na zasadzie doładowania telefonu. Do dyspozycji otrzymasz miesięcznie np. 5000 jednostek, które niewykorzystane przepadają wraz z nastaniem kolejnego „okresu rozliczeniowego". W tym scenariuszu nie byłoby możliwe odkładanie oszczędności i pomnażania kapitału. Zadowoleni byliby chyba tylko bankowcy, u których należałoby zaciągać kredyt na droższe produkty, no i sami producenci dóbr. Skoro jednostki mają przepaść, to lepiej je wykorzystać i kupić cokolwiek, aby się nie zmarnowały, co tylko zwiększyłoby konsumpcjonizm.

Czy taka dystopia jest możliwa tylko w filmach z gatunku sci-fi? Nie wiem, ale lepiej patrzeć władzy na ręce, zanim będzie za późno.

Obserwuj nas w Google Discover

Podobają Ci się nasze treści?

Google Discover

Obserwuj