Prawie 2 mln Polaków ma długi. Za które z nich grozi więzienie?

Niespłacony dług to sprawa cywilna, nie karna

Jeżeli spóźniłeś się z ratą kredytu czy pożyczki, policja do ciebie nie przyjdzie. Dług pociąga za sobą odpowiedzialność cywilną – zamiast policji powinieneś obawiać się komornika. Może zająć twoją pensję czy samochód, ale nie zakuje w kajdanki. Art. 777 Kodeksu postępowania cywilnego nie uprawnia do wtrącenia dłużnika do więzienia. Więc spokojnie, chwilowy debet nie sprowadzi na ciebie prokuratora. Warto przy tym wiedzieć, że w 2025 r. wzrosła kwota wolna od zajęcia komorniczego, co oznacza nieco większą ochronę dłużników przed całkowitym pozbawieniem środków do życia.

Windykacja to presja psychologiczna, nie egzekucja

Ostra windykacja jest nastawiona na wywołanie u dłużnika silnego stresu i skłonienia go do opróżnienia portfela. Tyle że firma windykacyjna to nie komornik i od strony prawnej raczej ma związane ręce. Dobrze o tym takie firmy wiedzą. W pismach straszą „wizytą", lecz to typowy trik psychologiczny bez pokrycia, gdyż zasadniczo nie mają one uprawnień większych niż zwykły obywatel. Warto pamiętać, że windykator terenowy to nie komornik – jego możliwości działania są znacznie ograniczone w świetle przepisów prawa.

Działania „na skróty" mogą zmienić sprawę cywilną w karną

Najbezpieczniejszą drogą jest unikanie działań „na skróty", mogących przekształcić sprawę cywilną w karną. Ukrywanie majątku, tak jak ukrywanie dochodów przed urzędem skarbowym, przepisywanie rzeczy w nadziei na ucieczkę przed komornikiem czy branie kolejnej pożyczki na spłatę poprzedniej często kończy się źle. Bardzo źle.

Kiedy dług wchodzi na teren prawa karnego

Powtórzmy: nie każda zaległość jest groźna pod kątem pozbawienia wolności, niemniej istnieją sytuacje, w których długi wchodzą na teren prawa karnego. Zalicza się do tego wyłudzenie kredytu lub pożyczki polegające na podawaniu fałszywych danych we wniosku; jest to karane więzieniem od 3 miesięcy do 5 lat. Generalnie oszustwo jest przestępstwem zgodnie z art. 286 K.k., zagrożonym karą do 8 lat pozbawienia wolności.

Ukrywanie majątku przed komornikiem, np. przepisywanie nieruchomości czy darowanie samochodu w sytuacji zagrożenia niewypłacalnością, również jest zagrożone odsiadką – w przypadku pokrzywdzenia wielu wierzycieli z wolnością rozstaniemy się nawet na 8 lat. Na odsiadkę szczególnie narażeni są alimenciarze.

Alimenty – nawet częściowa spłata chroni przed więzieniem

Generalnie nie płacisz alimentów – trafiasz za kratki. Za niepłacenie alimentów rozumiane jako zaległość wynoszącą co najmniej trzy świadczenia okresowe, gdy naraża się osobę uprawnioną na niemożność zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych, grozi do 2 lat pozbawienia wolności. Warto wiedzieć, że przestępstwo niealimentacji wymaga udowodnienia złej woli – sam brak środków finansowych nie zawsze oznacza odpowiedzialność karną.

W połowie 2025 roku KRD informował o 292,4 tys. dłużnikach alimentacyjnych wpisanych do rejestru, z czego 273,6 tys. stanowią mężczyźni. Łączne zadłużenie z tytułu nieopłaconych alimentów w ubiegłorocznym czerwcu sięgnęło 16,4 mld zł (15,7 mld zł obciążyło portfele ojców).

Warto pamiętać, że w przypadku zaległości alimentacyjnych regulowanie choćby części świadczeń pozwala uniknąć najsurowszej odpowiedzialności. Aczkolwiek nie można tak robić w nieskończoność. W razie trudnej sytuacji materialnej trzeba zwrócić się do sądu i postarać o obniżenie alimentów, przedkładając w tym zakresie stosowny materiał. Trzeba też wiedzieć, co grozi za niepłacenie alimentów – oprócz odpowiedzialności karnej konsekwencje obejmują egzekucję komorniczą, wpis do rejestru dłużników, a nawet utratę prawa jazdy.

Obserwuj nas w Google Discover

Podobają Ci się nasze treści?

Google Discover

Obserwuj