Senior nie chce jechać do DPS – co może zrobić rodzina? Prawo daje tylko jedną drogę

Pełnomocnictwo w postępowaniu administracyjnym – co można, a czego nie

W wielu sprawach administracyjnych (a do takich zaliczają się sprawy prowadzone przez ośrodki pomocy społecznej) można działać przez pełnomocnika. Zgodnie z art. 32 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego strona może działać przez pełnomocnika, chyba że charakter czynności wymaga jej osobistego działania. Z kolei art. 33 § 1 k.p.a. wskazuje, że pełnomocnikiem może być osoba fizyczna mająca zdolność do czynności prawnych.

W praktyce oznacza to, że członek rodziny może złożyć wniosek o skierowanie do Domu Pomocy Społecznej w imieniu seniora, reprezentować go w postępowaniu, odbierać pisma czy uczestniczyć w czynnościach wyjaśniających. Z punktu widzenia procedury administracyjnej jest to jak najbardziej dopuszczalne. Warto jednak wiedzieć, jak udzielić pełnomocnictwa i jak odwołać pełnomocnictwo, ponieważ od formy i treści dokumentu zależy jego skuteczność. Problem pojawia się jednak na etapie samego umieszczenia w DPS.

Skierowanie do Domu Pomocy Społecznej tylko za zgodą seniora

Zasady kierowania do Domu Pomocy Społecznej reguluje ustawa o pomocy społecznej. Zgodnie z jej przepisami do DPS kieruje się osoby wymagające całodobowej opieki z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności, które nie są w stanie samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu i którym nie można zapewnić niezbędnej pomocy w miejscu zamieszkania.

Kluczowe jest jednak to, że pobyt w Domu Pomocy Społecznej jest co do zasady dobrowolny. Senior musi wyrazić zgodę na umieszczenie w takiej placówce. Sam fakt, że rodzina uważa to za najlepsze rozwiązanie, nie jest wystarczający. Nawet ustanowienie pełnomocnika nie pozwala na podjęcie decyzji o skierowaniu seniora do DPS wbrew jego woli (również w sytuacji, gdy nie protestuje, ale z jakiegoś powodu nie jest w stanie zgody wyrazić). Pełnomocnictwo pozwala działać w postępowaniu, ale nie zastępuje zgody osoby, której sprawa dotyczy.

Wszystko za sprawą art. 54 ustawy o pomocy społecznej, zgodnie z którym osobę wymagającą pomocy kieruje się do domu pomocy społecznej odpowiedniego typu, zlokalizowanego jak najbliżej miejsca zamieszkania osoby kierowanej, po uzyskaniu zgody tej osoby lub jej przedstawiciela ustawowego na umieszczenie w domu pomocy społecznej. I to właśnie ten zapis powoduje, że zgoda nie może być zastąpiona przez pełnomocnictwo. Pełnomocnik może bowiem jedynie zainicjować całą procedurę, a zgodę musi wyrazić sam senior (w tym przypadku zgoda nie musi być wyrażona jedynie w sytuacji, gdy senior jest ubezwłasnowolniony, a to akurat rzadki przypadek).

Co gdy senior nie jest w stanie wyrazić zgody na DPS

Skierowanie do Domu Pomocy Społecznej czasem jest potrzebne dopiero w momencie, gdy senior przestaje sobie samodzielnie radzić – czasami może być to wynikiem niedomagania fizycznego, ale znacznie częściej problemów ze zdrowiem psychicznym, czy też chorobami wieku starczego, które skutecznie uniemożliwiają świadome wyrażenie zgody. Warto wiedzieć, czy można umieścić seniora w domu opieki bez jego zgody – odpowiedź na to pytanie nie jest jednoznaczna. W takiej sytuacji zastosowanie może mieć art. 38 ustawy o ochronie zdrowia psychicznego, zgodnie z którym:

Kluczowa zatem jest kwestia zgody wyrażonej przez samego zainteresowanego, a także jego szczegółowego stanu psychicznego. Jeżeli zatem senior nie wyraża zgody na umieszczenie w domu pomocy społecznej albo z powodu stanu zdrowia nie jest zdolny do świadomego wyrażenia zgody, organ nie może wydać decyzji o skierowaniu wyłącznie na podstawie wniosku pełnomocnika, lecz powinien podjąć działania przewidziane w ustawie o ochronie zdrowia psychicznego, w tym ewentualnie zawiadomić właściwy sąd opiekuńczy. W niektórych przypadkach rodzina rozważa ubezwłasnowolnienie seniora, co umożliwia przedstawicielowi ustawowemu wyrażenie zgody w jego imieniu – jest to jednak poważna decyzja, której konsekwencje sięgają daleko poza kwestię DPS.

Obowiązki ośrodka pomocy społecznej wobec rodziny seniora

Warto pamiętać, że OPS nie może zostawić rodziny, w której senior nie wyraża zgody na pobyt w DPS, a faktycznie wymaga wsparcia i opieki, bez pomocy. Nie zezwala na to prawo, bowiem zgodnie z aktualnym stanem prawnym wydanie decyzji odmownej wyłącznie z powodu braku postanowienia sądu opiekuńczego nie znajduje podstawy prawnej w sytuacji, gdy organ nie ustalił, że zachodzą przesłanki do zastosowania trybu przymusowego. W pierwszej kolejności organ powinien ustalić, czy osoba zainteresowana wyraża zgodę na pobyt w domu pomocy społecznej, a w razie jej braku – zastosować właściwą procedurę sądową.

Ponadto organ powinien określić, czy zgoda jest świadoma, czy też zachodzi podejrzenie, iż osoba, która ma być umieszczona w DPS nie pojmuje sytuacji i nie jest w stanie samodzielnie zgody takiej wyrazić. Decyzja odmowna może zostać wydana jedynie w przypadku niespełnienia ustawowych przesłanek skierowania do domu pomocy społecznej określonych w art. 54 ustawy o pomocy społecznej. Podkreślił to Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w wyroku z dnia 5 lutego 2013 r. (II SA/Bk 853/12), wskazując, że w przypadku osób bezwzględnie wymagających pomocy i niewyrażających zgody na umieszczenie w domu pomocy społecznej, ośrodek pomocy społecznej ma obowiązek zawiadomić właściwy sąd opiekuńczy, a jeśli osoba nie ma przedstawiciela ustawowego lub opiekuna – prokuratora. Warto również wiedzieć, że nie zawsze musisz płacić za pobyt rodzica w domu pomocy społecznej – istnieje szereg przesłanek umożliwiających zwolnienie z opłat.

Obserwuj nas w Google Discover

Podobają Ci się nasze treści?

Google Discover

Obserwuj