- Bezprawnik -
- Firma -
- Tego pracownika musisz zatrudnić, jeśli prowadzisz dostatecznie dużą firmę
Tego pracownika musisz zatrudnić, jeśli prowadzisz dostatecznie dużą firmę
Obowiązki z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy obejmują także konieczność znalezienia osób, które będą kontrolować przestrzeganie przepisów w firmie. Może się zdarzyć, że przepisy wprost nakazują nam zatrudnienie behapowca, a niekiedy nawet kilku.
Kiedy przepisy nakazują utworzenie konkretnego miejsca pracy w firmie?
Zazwyczaj to przedsiębiorca decyduje, kiedy będzie zatrudniać pracowników. Kieruje się wówczas potrzebami swojej firmy wynikającymi przede wszystkim z rachunku biznesowego. Są jednak wyjątki od tej reguły. Wcale nie mam na myśli tzw. etatu związkowego z jego bardzo specyficznym charakterem. Równie ciekawym przypadkiem jest konieczność utworzenia służby BHP.
Co to takiego? Najprościej rzecz ujmując, chodzi o osoby, które będą zajmować się w przedsiębiorstwie doradztwem i kontrolą w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy. Szczegóły uprawnień i zakresu działania służby BHP znajdziemy w stosownym rozporządzeniu Rady Ministrów z 1997 roku.
Czym zajmuje się służba BHP w firmie?
Do najważniejszych zadań służby BHP należą:
- kontrolowanie warunków pracy i przestrzegania przepisów BHP w firmie;
- wykrywanie ewentualnych zagrożeń oraz informowanie o nich pracodawcy na bieżąco;
- sporządzanie okresowych analiz stanu BHP w przedsiębiorstwie;
- udział w opracowywaniu wewnętrznych zasad, takich jak na przykład regulamin pracy albo układ zbiorowy;
- doradztwo w zakresie stosowania przepisów BHP;
- prowadzenie rejestrów i całej reszty dokumentacji związanej z wypadkami przy pracy oraz występowaniem chorób zawodowych;
- udział w dokonywaniu oceny ryzyka zawodowego dla poszczególnych stanowisk pracy;
- zapewnianie odpowiedniego poziomu szkoleń BHP przeprowadzanych w firmie.
Nie da się ukryć, że mamy do czynienia z zagadnieniami, które są całkiem istotne z punktu widzenia funkcjonowania przedsiębiorstwa jako całości. Pytanie jednak brzmi: czy nie moglibyśmy zajmować się tym sami? Wszystko tak naprawdę zależy od rozmiarów naszej firmy.
Limit 100 pracowników a obowiązek utworzenia służby BHP
Nakaz utworzenia służby BHP w firmie znajdziemy w art. 237¹¹ kodeksu pracy. W §1 ustawodawca określił najważniejsze wymagania w tym zakresie:
Pracodawca zatrudniający więcej niż 100 pracowników tworzy służbę bezpieczeństwa i higieny pracy, zwaną dalej "służbą bhp", pełniącą funkcje doradcze i kontrolne w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy, zaś pracodawca zatrudniający do 100 pracowników powierza wykonywanie zadań służby bhp pracownikowi zatrudnionemu przy innej pracy. Pracodawca posiadający ukończone szkolenie niezbędne do wykonywania zadań służby bhp może sam wykonywać zadania tej służby, jeżeli:
Przepis ten należy rozumieć w ten sposób, że musimy koniecznie zatrudnić behapowca, jeśli zatrudniamy więcej niż 100 pracowników. Jeżeli jest ich mniej, to możemy powierzyć zadania służby BHP któremuś z naszych pracowników. Czy może to być dowolny pracownik? Ależ skąd. Wrócimy jeszcze do tego wątku.
Mikroprzedsiębiorcy co do zasady mogą zajmować się BHP sami
Pracodawca sam może pełnić funkcję behapowca w swojej firmie, jeśli zatrudnia nie więcej niż 10 pracowników. Limit ten wzrasta do 50 pracowników, jeśli prowadzimy działalność zakwalifikowaną do 2 albo 3 kategorii ryzyka.
Ktoś mógłby w tym momencie spytać, dlaczego nie uwzględniłem kategorii 1. Powód jest dość interesujący. By ustalić, do której kategorii przydzielono naszą firmę, musimy zajrzeć do rozporządzenia w sprawie różnicowania stopy procentowej składki na ubezpieczenie społeczne.
Przydzielono w nim poszczególnym kodom PKD określone kategorie, które uzależniają stawkę ubezpieczenia wypadkowego. Przy czym nie są to arbitralne kategorie, lecz wypadkowa bardziej skomplikowanego wzoru. Rezultat jest taki, że najniższa faktycznie przydzielona kategoria to kategoria 2.
Nawet roboty budowlane uznano za dostatecznie bezpieczne
Tym samym w interesującym nas zakresie mieszczą się: produkcja odzieży, produkcja skór i wyrobów skórzanych, poligrafia i reprodukcja zapisanych nośników informacji, produkcja podstawowych wyrobów farmaceutycznych, produkcja komputerów, optyki i elektroniki, roboty budowlane związane ze wznoszeniem budynków i specjalistyczne, handel hurtowy i detaliczny, transport lądowy, gastronomia, hotelarstwo, ubezpieczenia i finanse, informacja i komunikacja.
Wszystkie powyższe rodzaje działalności mieszczą się w kategorii 2 albo 3. Pewną ciekawostkę stanowi to, że aktualne rozporządzenie najwyższą możliwą kategorię 12 otrzymało górnictwo.
Należy przy tym dodać, że inspektor pracy może indywidualnie nakazać nam utworzenie służby BHP w firmie, jeśli uzna, że taki ruch jest uzasadniony stwierdzonymi zagrożeniami zawodowymi. Warto pamiętać, że nieprzestrzeganie przepisów BHP jest jednym z częstszych zarzutów stawianych pracodawcom podczas takich kontroli.
Ilu behapowców trzeba zatrudnić?
To nie koniec wymagań związanych z tworzeniem służby BHP w firmie. Rozporządzenie w sprawie służby bezpieczeństwa i higieny pracy zawiera dodatkowy nakaz dla największych przedsiębiorstw oraz określa konkretne kwalifikacje, które musi spełniać pracownik, by móc pełnić funkcję behapowca.
Przede wszystkim firmy zatrudniające co najmniej 600 pracowników muszą zatrudniać na pełny etat jednego członka służby BHP na każde 600 osób. Innymi słowy: 601 pracowników to konieczność zatrudnienia dwóch behapowców.
Uprawnienia do wykonywania zadań służby BHP są zaskakująco sformalizowane
Kto właściwie może być behapowcem? Odpowiedź na to pytanie znajdziemy w §4 przytoczonego przed chwilą rozporządzenia. Przepis ten dzieli pracowników służby BHP na pięć stopni:
- Inspektor do spraw BHP – musi być co najmniej technikiem BHP;
- Starszy inspektor do spraw BHP – musi albo być technikiem BHP z trzyletnim doświadczeniem w służbie BHP, albo skończyć studia na kierunku albo specjalności w zakresie BHP. Mogą być studia podyplomowe;
- Specjalista do spraw BHP – starszy inspektor po studiach z rocznym stażem w służbie BHP;
- Starszy specjalista do spraw BHP – jak wyżej, ale z trzyletnim stażem w służbie BHP;
- Główny specjalista do spraw BHP – jak wyżej, ale z pięcioletnim stażem w służbie BHP.
W praktyce interesują nas przede wszystkim starsi inspektorzy oraz specjaliści do spraw BHP. To właśnie stopnie nr 2 i 3 stanowią minimalne wymaganie określone w konkretnych sytuacjach wskazanych w rozporządzeniu.
Kogo zazwyczaj szukamy do służby BHP?
Jeżeli mamy w firmie kilkuosobową służbę BHP, to jej kierownik musi być co najmniej specjalistą do spraw BHP. Jeśli mamy tylko jednego behapowca, to powinien on być co najmniej starszym inspektorem.
Jeżeli mamy możliwość powierzenia pracownikowi zadań służby BHP, to ten musi jedynie spełniać wymagania przynależne inspektorowi do spraw BHP. Pracodawca wykonujący te same zadania nie musi ich spełniać wcale.
Gdy nie możemy znaleźć żadnego pracownika, który spełniałby wskazane wyżej wymagania, wtedy musimy zatrudnić kogoś z zewnątrz. Wówczas taka osoba musi albo być specjalistą do spraw BHP, albo przepracować 5 lat w PIP.
Warto przy tym dodać, że spełnianie określonych wymagań przez pracownika zajmującego się BHP w firmie nie wymusza na nas jego automatycznego awansowania. Przy czym oczywiście zazwyczaj warto to zrobić, jeśli zależy nam na utrzymaniu takiej osoby.
Co grozi za zignorowanie obowiązków związanych z BHP?
Co w sytuacji, gdy zignorujemy ciążące na nas obowiązki? Wówczas czeka nas standardowa odpowiedzialność za nieprzestrzeganie przepisów. Warto przy tym pamiętać, że zaniedbania w tym obszarze mogą skończyć się nie tylko karą — to często pracodawca musi pokryć odszkodowanie za wypadek od pracodawcy, gdy do zdarzenia dojdzie z powodu zaniedbań organizacyjnych. Zakres tych powinności dobrze pokazują zresztą szersze obowiązki pracodawcy, których służba BHP jest tylko jednym z elementów.