Uczniowie bywają dyskryminowani ze względu na to, którą ręką piszą. I chyba nikt nie widzi w tym problemu

Niby coraz głośniej mówi się o inkluzywności i empatii, a szkoła wciąż funkcjonuje według zasad sprzyjających jednej, dominującej grupie praworęcznych. I nikt się nad tym specjalnie nie pochyla.

Praworęczność to „ustawienie domyślne” w edukacji

Przez dekady leworęczność była traktowana jak problem, który trzeba „naprawić”. Dzieci przestawiano na prawą rękę, ignorując ich naturalne predyspozycje. Kiedyś uczniowie posługujący się lewą ręką byli uważani za niezdarnych. Przypisywano związki z czarną magią albo skłonności przestępcze. Dzisiaj postrzegamy to jako oczywisty absurd.

Ale, jak się okazuje, do tej pory nikt o leworęcznych nie pomyślał. Stąd standardowe ustawienie sal w szkołach, z oknami po lewej stronie. Naturalne światło od zawsze było uznawane za sprzymierzeńca koncentracji i efektywnej nauki. Zanim sale wypełniły się sztucznym oświetleniem, to właśnie słońce decydowało o tym, czy uczniowie dobrze widzą, co zapisują w zeszytach. Ustalono więc prostą zasadę: światło powinno padać z lewej strony. Dla osoby piszącej prawą ręką to komfortowe; uczeń płynniej wykonuje ruchy dłonią i mniej męczy wzrok. Z czasem ten funkcjonalny detal urósł do rangi standardu, który przestano kwestionować.

Problem polega na tym, że standard nie oznacza sprawiedliwości. Skoro zdecydowana większość społeczeństwa jest praworęczna, to właśnie pod nią projektowano szkoły, meble i przestrzenie edukacyjne. Logika była prosta: jeśli coś działa dla większości, to jest wystarczająco dobre. W ten sposób architektura szkolna stała się odbiciem suchej statystyki. Osoby leworęczne od pierwszych lat edukacji muszą natomiast funkcjonować w warunkach, które nie są dla nich optymalne.

Pozorna drobnostka może przez lata dekoncentrować

Dla ucznia leworęcznego światło padające z lewej strony to nie ułatwienie, lecz przeszkoda. Ręka zasłania notatki, przez co komfort pisania spada. Te drobiazgi na pierwszy rzut oka wydają się nieistotne, ale w skali lat mogą na dobre zdekoncentrować i pogorszyć tempo pracy. 

Jak widać, chociaż leworęczność przez wieki będącą źródłem uprzedzeń i przesądów, dziś powszechnie akceptujemy, problem z dostosowaniem infrastruktury pozostał – i to nie tylko w postaci okien, ale również np. myszek komputerowych używanych podczas lekcji informatyki. MEN zachowuje się tak, jakby ten temat nie istniał. Tymczasem ludzi leworęcznych wcale nie jest skrajnie mało – szacuje się, że to od 8 do 15 proc. ogólnej populacji.

Mówimy o empatii, a nie dostosowujemy klas do potrzeb wszystkich uczniów

Współczesna szkoła chętnie mówi o równości, empatii i zapobieganiu wykluczeniu. Uczymy dzieci wrażliwości społecznej, a jednocześnie nie zastanawiamy się, czy każdy uczeń ma równie wygodne warunki do robienia notatek. Standaryzacja wygrywa z elastycznością, bo jest tańsza i prostsza w realizacji. Układ sal pozostaje niezmienny, a leworęczni muszą się dostosować. Właśnie tak: dyskryminacja nie zawsze przybiera formę zakazów czy otwartych uprzedzeń. Czasem jest architektoniczna i na pierwszy rzut oka niewidoczna.

Dopóki szkoła nie zacznie zauważać potrzeb uczniów leworęcznych, okna po lewej stronie sali pozostaną symbolem systemu mówiącego o równości, ale wciąż projektującego świat pod jedną, wygodniejszą normę.

Obserwuj nas w Google Discover

Podobają Ci się nasze treści?

Google Discover

Obserwuj