- Bezprawnik -
- Finanse -
- 3 sekundy wystarczą, żeby algorytm zablokował ci kartę płatniczą na drugim końcu świata
3 sekundy wystarczą, żeby algorytm zablokował ci kartę płatniczą na drugim końcu świata
Przylatujesz do Tajlandii po kilkunastu godzinach podróży. Płacisz za taksówkę, hotel i kolację. Nagle terminal odrzuca kartę. W aplikacji bankowej pojawia się komunikat o „podejrzanej aktywności". Nie padłeś ofiarą hakera. To algorytm banku uznał, że ktoś przejął twoje konto. Brzmi absurdalnie? Podobne sytuacje zdarzają się regularnie, a wraz z rozwojem sztucznej inteligencji mogą być coraz częstsze.
Bankowy strażnik, który nigdy nie śpi
Jeszcze kilkanaście lat temu podejrzane transakcje analizowali pracownicy banków. Dziś robią to algorytmy oparte na uczeniu maszynowym. Powód jest prosty. Każdego dnia banki przetwarzają miliony operacji. Systemy AI analizują lokalizację klienta, historię płatności, wysokość wydatków, używane urządzenia czy sposób logowania do aplikacji.
Jeśli przez cały rok płacisz kartą w Polsce, a następnego dnia pojawiają się transakcje w Bangkoku lub na Bali, system może uznać, że karta została skradziona. Z punktu widzenia banku taka reakcja jest logiczna. Cyberprzestępcy często wykorzystują dane kart właśnie w odległych krajach. Nie bez powodu — szacuje się, że już teraz AI odpowiada za nawet połowę oszustw bankowych, więc banki dmuchają na zimne. Problem w tym, że algorytm nie zawsze odróżnia hakera od turysty.
Lepiej zablokować niewinnego niż przepuścić oszusta
Eksperci od bezpieczeństwa mówią o zjawisku tzw. fałszywych alarmów. Dla banku czasowa blokada legalnej transakcji bywa mniej kosztowna niż przepuszczenie oszustwa.
Za podejrzane mogą zostać uznane:
- nagłe płatności w egzotycznym kraju,
- seria szybkich transakcji,
- wypłata większej kwoty gotówki,
- zakupy odbiegające od wcześniejszych nawyków.
W teorii system ma chronić klienta. W praktyce czasem odcina go od własnych pieniędzy. To dlatego coraz częściej zdarza się, że jesteś za granicą, chcesz zapłacić kartą i nagle odmowa — choć niczego złego nie zrobiłeś.
To nie jest tylko teoria
Historie o zablokowanych kartach regularnie pojawiają się na forach podróżniczych. Jeden z cyfrowych nomadów opisywał sytuację, gdy po przylocie do Tajlandii nie mógł zapłacić za zakupy, ponieważ bank uznał transakcje za podejrzane. Podobne relacje pojawiają się wśród turystów odwiedzających Meksyk, Argentynę czy kraje Azji Południowo-Wschodniej. Szczególnie frustrujące są sytuacje, gdy klient dowiaduje się o blokadzie dopiero przy kasie sklepowej lub recepcji hotelowej. Algorytm działa w kilka sekund, ale odblokowanie karty może potrwać znacznie dłużej.
Człowiek kontra maszyna
Właśnie tu pojawia się największy problem. System potrafi zablokować kartę natychmiast, ale jej odblokowanie często wymaga kontaktu z infolinią i dodatkowej weryfikacji. Dla turysty na drugim końcu świata nawet kilka godzin bez dostępu do pieniędzy może oznaczać poważne problemy. Hotel oczekuje zapłaty, wypożyczalnia pobiera kaucję, a bankomat odrzuca kartę. Paradoks współczesnej bankowości polega na tym, że algorytmy coraz skuteczniej chronią klientów przed oszustami, ale jednocześnie potrafią zamienić uczciwego podróżnego w podejrzanego.
Banki też mają swoje argumenty
Trudno jednak obwiniać wyłącznie banki. Liczba cyberataków i wyłudzeń stale rośnie, a straty liczone są globalnie w miliardach euro. Tym bardziej że dziś również oszuści wykorzystują AI do podszywania się pod klientów i instytucje. Instytucje finansowe znajdują się więc między młotem a kowadłem. Jeśli nie zablokują podejrzanej transakcji, klienci zarzucą im brak bezpieczeństwa. Jeśli zareagują zbyt agresywnie, pojawią się skargi na niesłuszne blokady. Mamy tu zatem klasyczny konflikt między bezpieczeństwem a wygodą.
Jak zmniejszyć ryzyko blokady karty?
Eksperci zalecają kilka prostych zasad:
- zabierz co najmniej dwie karty z różnych banków,
- miej przy sobie niewielką ilość gotówki,
- włącz powiadomienia w aplikacji bankowej,
- sprawdź numer infolinii działającej za granicą,
- jeśli bank oferuje taką funkcję, zgłoś zagraniczny wyjazd.
Warto również upewnić się, że bank posiada aktualny numer telefonu. Czasem jedno potwierdzenie transakcji wystarczy, by uniknąć blokady. To zresztą nie jedyny powód, dla którego warto aktualizować dane — czasem grozi za to nawet częściowa blokada konta bankowego.
Coraz więcej władzy dla algorytmów
Banki inwestują miliardy w sztuczną inteligencję. W najbliższych latach algorytmy będą analizować nie tylko transakcje, ale także sposób korzystania z telefonu czy schematy zachowań klientów. Z jednej strony to dobra wiadomość dla bezpieczeństwa naszych pieniędzy. Z drugiej oznacza jednak, że coraz więcej decyzji będzie podejmowanych bez udziału człowieka.
Sztuczna inteligencja miała chronić klientów przed cyberprzestępcami. Coraz częściej okazuje się jednak, że największym problemem nie jest haker, lecz algorytm, który błędnie uznał właściciela konta za oszusta. A kiedy dzieje się to tysiące kilometrów od domu, wakacyjny raj może bardzo szybko zamienić się w finansowy koszmar.