ePUAP nie działa, a termin na odwołanie biegnie dalej. Przepisy nie znają pojęcia awarii państwa

Cyberatak na ePUAP. Co wiadomo w środę po południu

We wtorek 10 listopada, krótko przed 21:00, wicepremier i minister cyfryzacji Krzysztof Gawkowski napisał na platformie X: „Wykryty i zatrzymany został cyberatak na państwowy system ePUAP”. Dodał, że „obecnie trwają prace techniczne związane z przywróceniem pełnej funkcjonalności”, a infrastruktura Centralnego Ośrodka Informatyki pozostaje bezpieczna. Sprawą zajmuje się ABW. W nocy system odłączono prewencyjnie.

W środę rano rzecznik resortu Marek Gieorgica przyznał w rozmowie z PAP, że „obecnie nie można zadeklarować konkretnego terminu, kiedy system ePUAP wróci do pełnej funkcjonalności”. Komunikat na samej platformie, przytaczany przez tech.wp.pl, mówi wprost, że ze skrzynek nie mogą korzystać ani osoby prywatne, ani instytucje publiczne. W środę ok. godz. 14:30 na stronie ePUAP wciąż wisiał komunikat, że „ze względu na trwające prace serwisowe skrzynki ePUAP są obecnie niedostępne dla obywateli i urzędów”. Nie wiadomo, kto stoi za atakiem, nie ma też oficjalnych informacji o wycieku danych.

Kogo awaria ePUAP naprawdę blokuje w 2026 roku

Paradoksalnie część obywateli w ogóle nie odczuje problemu. Od początku 2026 roku podstawowym kanałem elektronicznej korespondencji z urzędami są e-Doręczenia. Kodeks postępowania administracyjnego w art. 63 § 1 stanowi dziś, że podania w postaci elektronicznej wnosi się na adres do doręczeń elektronicznych albo przez konto w systemie teleinformatycznym organu. Kto ma aktywną skrzynkę do e-Doręczeń, może więc nadal pisać do gminy czy starostwa, a o awarii tego systemu resort nie informował.

Gorzej z tymi, którzy przez lata przyzwyczaili się do ePUAP i z niego nie zrezygnowali. Platforma wciąż obsługuje komunikację między urzędami i korespondencję z sądami administracyjnymi, co czyni ją ważną przy skargach do WSA. A tu i bez cyberataku było ciekawie, bo sądy różnie oceniały, czy skarga wysłana „nie tym” kanałem jest skuteczna. Pisaliśmy już o tym, jak połączona skrzynka ePUAP i e-doręczeń stała się pułapką dla podatników. Dla porządku warto przypomnieć, że NSA w postanowieniu z 24 września 2025 r. (I FSK 1395/25) uznał, że skarga wysłana na adres do e-Doręczeń organu nie podlega odrzuceniu tylko z powodu wyboru kanału.

Termin na odwołanie mimo awarii ePUAP. Co mówią przepisy

Zasada jest prosta i bezlitosna. Według art. 57 § 5 kpa termin jest zachowany, jeśli przed jego upływem pismo zostało wysłane na adres do doręczeń elektronicznych organu (i nadawca dostał dowód otrzymania), nadane w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego albo złożone w kilku innych wskazanych miejscach, np. w polskim urzędzie konsularnym. Operatorem wyznaczonym jest Poczta Polska i pozostanie nim do 2035 roku. List polecony nadany w innej firmie kurierskiej czy u prywatnego operatora takiej ochrony nie daje. Podobnie w procedurze sądowo-administracyjnej, gdzie art. 83 § 3 ppsa zrównuje nadanie pisma w placówce operatora wyznaczonego z wniesieniem go do sądu.

Jest też drobna ulga kalendarzowa. Dziś przypada Narodowe Święto Niepodległości, a art. 57 § 4 kpa przesuwa termin kończący się w dniu ustawowo wolnym na najbliższy dzień roboczy. Kto miał termin na 11 listopada, ma czas do czwartku.

Przywrócenie terminu tylko na wniosek i bez gwarancji

Gdy termin przepadnie, zostaje wniosek o przywrócenie. W kpa (art. 58) trzeba go złożyć w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia, uprawdopodobnić brak winy i jednocześnie dokonać spóźnionej czynności, czyli dołączyć samo odwołanie. Tę samą konstrukcję mają Ordynacja podatkowa (art. 162), ppsa (art. 86-87) i kodeks postępowania cywilnego (art. 168-169). O przywróceniu decyduje organ, a przy terminie na odwołanie ostatecznie organ odwoławczy (art. 59 kpa).

I tu jest haczyk. Awaria państwowego systemu wygląda na podręcznikowy przykład przeszkody niezawinionej, ale organ może zapytać, dlaczego strona nie poszła na pocztę albo do urzędu osobiście, skoro miała na to kilka dni. Im dłużej trwa awaria i im wcześniej ktoś o niej wiedział, tym słabszy jest argument o braku winy. Bezpieczniej więc nie traktować wniosku o przywrócenie terminu jako planu A.

Przy KSeF państwo przewidziało tryb awaryjny, przy ePUAP już nie

Uważam, że to jest najsłabszy punkt całej cyfryzacji administracji. Państwo potrafi przewidzieć awarię własnego systemu, gdy chodzi o podatki. Ustawa o VAT przy Krajowym Systemie e-Faktur zna tryb awaryjny: Ministerstwo Finansów ogłasza awarię komunikatem, a przedsiębiorca ma potem 7 dni roboczych na przesłanie faktur. Jak opisywaliśmy przy okazji tekstu o tym, co robić, gdy KSeF nie działa, ustawodawca wprost rozpisał tam kilka scenariuszy.

W kpa, Ordynacji podatkowej czy ppsa nie znalazłem odpowiednika. Nie ma przepisu, który mówiłby, że jeśli minister cyfryzacji ogłosi niedostępność systemu, terminy upływające w tym czasie przesuwają się o kilka dni po jego przywróceniu. Obywatel, którego się namawia albo wręcz zmusza do załatwiania spraw przez internet, zostaje przy awarii z ogólną instytucją przywrócenia terminu i uznaniem urzędnika. Taki przepis kosztowałby niewiele, a zdjąłby ryzyko z ludzi, którzy niczego nie zawinili.

To nie jest zresztą pierwszy raz, gdy elektroniczny kanał okazuje się mniej pewny, niż obiecywano. Sąd Najwyższy już wcześniej uznał, że pismo do sądu e-mailem nie wywołuje skutków, a dwa lata temu ministerstwo bez większego uprzedzenia ograniczyło dostęp do ePUAP kontom bez profilu zaufanego.

Pismo do urzędu, gdy ePUAP nie działa. Praktyczne kroki

Moim zdaniem ministerstwo powinno przynajmniej w komunikacie powiedzieć ludziom wprost, że terminy nie stoją i że poczta wciąż działa. Zapewnienia o bezpiecznej infrastrukturze są ważne, ale osobę z decyzją odmowną w szufladzie interesuje przede wszystkim, czy jej odwołanie zdąży.

Obserwuj nas w Google Discover

Podobają Ci się nasze treści?

Google Discover

Obserwuj