Przydałaby się możliwość podważenia prawa do dziedziczenia nawet po 10 latach

Niegodność dziedziczenia musi być odpowiednio wykazana

Aby mówić o niegodności dziedziczenia (czyli sytuacji, w której żyjący spadkobierca jest traktowany w taki sposób, jakby nie dożył otwarcia spadku) możemy mówić, gdy spadkobierca dopuści się któregoś z czynów, opisanych w art. 928 kodeksu cywilnego. Zgodnie z tym przepisem niegodny dziedziczenia jest spadkobierca, który:

Aby spadkobierca został uznany za niegodnego dziedziczenia, każda osoba mająca w tym interes (a więc najczęściej pozostali spadkobiercy, albo osoby stojące w kolejce do dziedziczenia) może wnieść sprawę do sądu. Z pozwem o uznanie spadkobiercy za niegodnego dziedziczenia można wystąpić w terminie roku od ujawnienia zachowania, będącego podstawą niegodności dziedziczenia, nie później jednak niż 3 lata od momentu otwarcia spadku, a więc śmierci spadkodawcy. I tutaj właśnie pojawia się problem.

Zbyt mało czasu na wykazanie niegodności dziedziczenia

Instytucja niegodności dziedziczenia ma na celu wykluczenie sytuacji, w której wzbogacenie się spadkobiercy przez otrzymanie spadku jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego, czy nieetyczne. Ciężko bowiem uznać, że syn, który zabił ojca, powinien finansowo zyskać na jego śmierci. To samo tyczy się przypadku, w którym dziedziczą dzieci, które przez lata nie interesowały się schorowaną matką, czy w momencie, gdy jedno z rodzeństwa podrabia testament, tak aby zabrać z majątku rodziców możliwie najwięcej.

Problem pojawia się jednak w momencie, gdy o przesłance, pozwalającej na wystąpienie z powództwem o uznanie spadkobiercy za niegodnego dziedziczenia, dowiemy się później niż 3 lata po śmierci spadkodawcy. A takie sytuacje się niestety zdarzają – zwłaszcza gdy w grę wchodzi zniszczenie testamentu. Skarga w takiej sprawie wpłynęła do Rzecznika Praw Obywatelskich, który poruszył temat w Ministerstwie Sprawiedliwości. Jak zauważył RPO:

10-letni termin na wykazanie niegodności dziedziczenia?

Terminy wytoczenia powództwa o stwierdzenie niegodności dziedziczenia były przedmiotem debaty przy projektowaniu kodeksu cywilnego. Postulowano wtedy wprowadzenie 10-letniego terminu, jednak ostatecznie skrócono ten czas do 3 lat – był to wniosek prof. Kazimierza Przybyłowskiego. Skrócenie tego terminu miało unormować sytuację prawną spadków i wykluczyć problemy związane z pewnością obrotu prawnego – sytuacja, gdy po 10 latach od śmierci spadkodawcy wciąż można podważyć podział masy spadkowej, może wygenerować sporo problemów.

Nie zmienia to jednak faktu, że wydłużenie terminu być może zniechęci część osób do przerabiania, niszczenia lub podrabiania testamentu, bo to właśnie te przestępstwa są najbardziej prawdopodobną przyczyną uznania za niegodnego dziedziczenia po wielu latach od śmierci spadkodawcy. Jak podkreślił resort sprawiedliwości, sprawą zajmie się Komisja Kodyfikacji Prawa Cywilnego, która rozważy, czy potrzebna jest nowelizacja prawa spadkowego.

Obserwuj nas w Google Discover

Podobają Ci się nasze treści?

Google Discover

Obserwuj