Okres próbny od 4 września: 0,0 promila, 12 punktów i 500 zł. Co czeka nowych kierowców i 17-latków?

Od 4 września każdego, kto po raz pierwszy uzyska prawo jazdy kategorii B, 17-latka tak samo jak czterdziestolatka, obowiązują nowe zasady. Zamiast 0,2 ‰ alkoholu we krwi obowiązuje limit 0,0‰, a po przekroczeniu 12 punktów karnych będzie musiał odbyć obowiązkowe praktyczne szkolenie w zakresie zagrożeń drogowych w Ośrodku Doskonalenia Techniki Jazdy min. na płycie poślizgowej.

W określonych przepisami przypadkach starosta może cofnąć uprawnienia do kierowania m.in. kierowcy w okresie próbnym, który prowadzi pojazd po alkoholu - nawet jeśli jego stężenie nie przekracza 0,2‰ - a także niepełnoletniemu kierowcy, który przewozi osoby poniżej 18. roku życia bez wymaganego opiekuna.

Kogo obejmie okres próbny i od kiedy liczy się czas

Okres próbny obejmie każdą osobę, która uzyska prawo jazdy kategorii B po raz pierwszy od 4 września 2026 r. Dla kierowcy pełnoletniego trwa 2 lata, dla osoby, która zdobyła uprawnienia w wieku 17 lat, 3 lata, jednak nie dłużej niż do ukończenia 20. roku życia (art. 91 ust. 1 ustawy o kierujących pojazdami).

Bieg okresu zaczyna się w dniu wydania dokumentu, a jeśli kierowca korzysta z tymczasowego elektronicznego prawa jazdy w aplikacji mObywatel, od dnia uzyskania uprawnienia, czyli co do zasady od dnia zdanego egzaminu. Kto rozpoczyna kurs na prawo jazdy kat. B we wrześniu, odbierze dokument już na nowych zasadach.

W wielu poradnikach pojawia się data 3 września. Zamieszanie ma proste źródło: Ustawa z 17 października 2025 r. (Dz.U. 2025 poz. 1676) weszła w życie 3 marca 2026 r., ale jej art. 9 ust. 1 odracza stosowanie rozdziału o okresie próbnym „po upływie 6 miesięcy od dnia wejścia w życie”. Sześć miesięcy liczonych od 3 marca upływa z końcem 3 września, więc nowe zasady działają od 4 września. Tę samą datę ministerstwo wpisało do rozporządzenia o szkoleniu w ośrodku doskonalenia techniki jazdy (Dz.U. 2026 poz. 1118).

Druga wątpliwość dotyczyła osób, które zdały egzamin między 3 marca a 3 września, kiedy 17-latkowie już mogli zdobywać uprawnienia, a okres próbny jeszcze nie działał. Lipcowa nowelizacja (Dz.U. 2026 poz. 982) dodała do ustawy art. 16a: do osób, które uzyskały kategorię B przed dniem stosowania nowych przepisów, stosuje się dotychczasowe brzmienie rozdziału 14, czyli w praktyce stan sprzed zmian. Nowy okres próbny dotyczy więc wyłącznie kierowców z uprawnieniami od 4 września. Nie ma w nim obowiązku oznaczania samochodu „zielonym listkiem”, obniżonych limitów prędkości ani obowiązkowych kursów między 4. a 8. miesiącem od uzyskania prawa jazdy. Takie rozwiązania pojawiały się we wcześniejszych wersjach przepisów, ale nie zostały wdrożone i nadal bywają błędnie powielane w poradnikach.

0,0 promila: zakaz i skutki także poniżej progu wykroczenia

W okresie próbnym obowiązuje zakaz jazdy z przekroczeniem 0,0 promila alkoholu we krwi, 0,0 mg w 1 dm³ wydychanego powietrza lub 0,0 ng/ml środka działającego podobnie do alkoholu (art. 91 ust. 4). Dla pozostałych kierowców granica pozostaje na 0,2 promila, od której zaczyna się stan po użyciu alkoholu.

Z przepisów wynika nieoczywista konstrukcja. Kierowca w okresie próbnym, u którego alkomat pokaże 0,1 promila, nie popełnia wykroczenia z art. 87 Kodeksu wykroczeń, bo nie osiągnął progu 0,2. Nie dostanie więc mandatu ani punktów.

Samo naruszenie zakazu 0,1‰ nie oznacza również automatycznego zatrzymania prawa jazdy przez policjanta. Ma jednak poważniejszą konsekwencję: po stwierdzeniu takiego naruszenia starosta cofa kierowcy uprawnienia na podstawie art. 103 ust. 1 pkt 3 lit. b ustawy o kierujących pojazdami.

Od 0,2 promila dochodzi do tego odpowiedzialność taka sama jak u każdego kierowcy: wykroczenie zagrożone grzywną nie niższą niż 2500 zł i obowiązkowym zakazem prowadzenia pojazdów, a powyżej 0,5 promila przestępstwo z art. 178a Kodeksu karnego. Powrót za kierownicę po cofnięciu oznacza ponowne uzyskanie uprawnień i nowy okres próbny liczony od początku (art. 91 ust. 3 pkt 1).

Po przekroczeniu 12 punktów: godzina na płycie poślizgowej za 500 zł

Kierowca, który w okresie próbnym przekroczy 12 punktów karnych, musi ukończyć praktyczne szkolenie w zakresie zagrożeń w ruchu drogowym przed upływem 12 miesięcy od dnia naruszenia, które spowodowało przekroczenie progu (art. 91 ust. 6). Szkolenie prowadzi odpłatnie ośrodek doskonalenia techniki jazdy, nie WORD. Rozporządzenie z 19 sierpnia 2026 r., ogłoszone 24 sierpnia, ustaliło opłatę na 500 zł, czyli maksimum dopuszczone przez ustawę i opisało program.

Praktyczna część szkolenia odbywa się na płycie poślizgowej. Obejmuje hamowanie awaryjne na wprost przy prędkości 30, 60 i 50 km/h - właśnie w tej kolejności - oraz co najmniej dwa przejazdy przez zakręt. Podczas przejazdów prędkość jest stopniowo zwiększana do poziomu, przy którym utrzymanie panowania nad pojazdem staje się niemożliwe, a po utracie kontroli kierowca wykonuje hamowanie awaryjne. Jeden instruktor techniki jazdy może jednocześnie szkolić najwyżej trzy osoby. Czas przeznaczony na omówienie zadań przed ich wykonaniem nie wlicza się do czasu szkolenia.

Informacja o przekroczeniu 12 punktów trafia z centralnej ewidencji kierowców do starosty oraz do użytkownika aplikacji mObywatel, a starosta informuje kierowcę o obowiązku ukończenia praktycznego szkolenia w zakresie zagrożeń w ruchu drogowym. Co do zasady kierowca ma na jego ukończenie 12 miesięcy od dnia popełnienia naruszenia, które spowodowało przekroczenie 12 punktów. Jeżeli jednak prawomocne rozstrzygnięcie dotyczące tego naruszenia zapadnie po upływie 9 miesięcy od jego popełnienia, szkolenie trzeba ukończyć w ciągu 3 miesięcy od dnia uprawomocnienia się rozstrzygnięcia (art. 91 ust. 7). Brak zaświadczenia o ukończeniu szkolenia w wymaganym terminie skutkuje decyzją starosty o zatrzymaniu prawa jazdy z rygorem natychmiastowej wykonalności (art. 102 ust. 1 pkt 1a).

Jak wyjaśnia GAZeLka, w okresie próbnym obowiązują dwa różne progi punktowe. Przekroczenie 12 punktów, czyli uzyskanie co najmniej 13, oznacza obowiązek ukończenia praktycznego szkolenia w Ośrodek Doskonalenia Techniki Jazdy z zagrożeń w ruchu drogowym. Z kolei przekroczenie 20 punktów w pierwszym roku od wydania po raz pierwszy prawa jazdy prowadzi do zatrzymania prawa jazdy i uruchomienia procedury cofnięcia uprawnień. To dwa odrębne mechanizmy, choć w poradnikach bywają ze sobą mylone.

20 punktów, trzy wykroczenia albo jedno przestępstwo: kiedy starosta cofa uprawnienia

Starosta cofa uprawnienia kierowcy, który w ciągu roku od wydania pierwszego prawa jazdy przekroczy 20 punktów, oraz kierowcy, który w okresie próbnym popełni przestępstwo przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji albo trzy wykroczenia z ustawowego katalogu (art. 103 ust. 1 pkt 3). Próg 20 punktów obowiązywał już wcześniej; nowością jest katalog wykroczeń i mechanizm przedłużania okresu próbnego.

Dwa wykroczenia przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji, o których mowa w art. 92 ust. 5 ustawy o kierujących pojazdami, stwierdzone prawomocnymi rozstrzygnięciami w okresie próbnym, skutkują wydaniem przez starostę decyzji o przedłużeniu okresu próbnego o kolejne 2 lata. Jeżeli choć jedno z prawomocnych rozstrzygnięć zapada po zakończeniu okresu próbnego, starosta wydaje decyzję o nałożeniu dwuletniego uzupełniającego okresu próbnego (art. 92 ust. 1 ustawy o kierujących pojazdami). Trzecie wykroczenie z tego katalogu, popełnione w okresie próbnym, powoduje konieczność wydania decyzji o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami (art. 103 ust. 1 pkt 3 lit. a ustawy o kierujących pojazdami).

Katalog z art. 92 ust. 5 Ustawy o kierującymi pojazdami obejmuje:

Liczy się data prawomocnego rozstrzygnięcia, a przyjęty mandat jest prawomocny z chwilą pokwitowania jego odbioru. Punktów w pierwszym roku nie da się też wykasować szkoleniem w WORD: kurs redukujący jest niedostępny przez rok od wydania pierwszego prawa jazdy. Redukcja punktów karnych jest dostępna wyłącznie dla kierowców, którzy posiadają prawo jazdy ponad rok, a od 3 czerwca 2026 r. obejmuje tylko wybrane za lżejsze naruszenia. Ze szkolenia redukującego punkty karne można skorzystać raz na 6 miesięcy i zmniejszyć liczbę punktów maksymalnie o 6.

Od 4 września 2026 r. utrata prawa jazdy za punkty karne przy pierwszym przekroczeniu 24 punktów przez kierowcę z co najmniej rocznym stażem nie następuje automatycznie. Kierowca zostaje objęty obowiązkiem ukończenia kursu reedukacyjnego. Starosta cofa uprawnienia dopiero wtedy, gdy kierowca ponownie przekroczy 24 punkty w ciągu 5 lat od dnia doręczenia informacji o konieczności ukończenia tego kursu.

Surowsze zasady dotyczą początkujących kierowców. Przekroczenie 20 punktów w ciągu pierwszego roku od wydania po raz pierwszy prawa jazdy stanowi podstawę do cofnięcia uprawnień. W okresie próbnym cofnięcie uprawnień może nastąpić również wtedy, gdy na podstawie prawomocnych rozstrzygnięć zostanie stwierdzone popełnienie przestępstwa przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji albo trzech wskazanych w ustawie wykroczeń.

17-latek: dodatkowe zaważy ponad zwykły okres próbny

Kierowca, który nie ukończył 18 lat, ma w okresie próbnym dwa dodatkowe zakazy: nie może przewozić osoby niepełnoletniej bez pasażera spełniającego wymagania opiekuna ani wykonywać transportu drogowego rzeczy, przewozu osób taksówką i przewozu okazjonalnego. Naruszenie któregokolwiek z tych zakazów, podobnie jak złamanie zasady 0,0 promila, prowadzi do cofnięcia uprawnień.

Nowe ograniczenia nakładają się na zasady obowiązujące od 3 marca. Przez pierwsze 6 miesięcy od uzyskania prawa jazdy, jednak nie dłużej niż do ukończenia 18 lat, siedemnastoletni kierowca może prowadzić samochód tylko w obecności odpowiedniej osoby siedzącej na przednim siedzeniu. Musi ona mieć co najmniej 25 lat, posiadać prawo jazdy kategorii B nieprzerwanie od co najmniej 5 lat, nie być objęta zakazem prowadzenia pojazdów ani takim zakazem w ciągu ostatnich 5 lat, a także być trzeźwa i nie znajdować się pod wpływem środków działających podobnie do alkoholu. Do ukończenia 18 lat prawo jazdy siedemnastolatka jest ważne wyłącznie na terytorium Polski. Policja może skontrolować trzeźwość osoby towarzyszącej tak samo jak kierującego. Jazda bez wymaganej osoby towarzyszącej jest traktowana jak prowadzenie pojazdu bez wymaganych uprawnień, co oznacza grzywnę w wysokości co najmniej 1500 zł i obowiązkowy zakaz prowadzenia pojazdów.

Jak omawia to warszawska szkoła jazdy GAZeLka, sam kurs i egzamin 17-latka nie różnią się niczym od szkolenia osoby pełnoletniej: ten sam program, te same zadania na placu i w ruchu, te same kryteria oceny. Różnice zaczynają się od dnia uzyskania uprawnień i dla 17-latka trwają dłużej niż dla kogokolwiek innego, bo nawet trzy lata okresu próbnego wobec dwóch u pełnoletniego kierowcy.

Z praktyki: jak nie przekroczyć 12 punktów w pierwszym półroczu

Najczęstszy scenariusz przekroczenia progu 12 punktów to nie seria drobnych wykroczeń, lecz jedno lub dwa typowe dla początkującego kierowcy. Nieustąpienie pierwszeństwa pieszemu na przejściu to według taryfikatora 15 punktów, czyli próg 12 przekroczony jednym zdarzeniem, a przy okazji pierwsze wykroczenie z katalogu art. 92 ust. 5. Przekroczenie prędkości o 30 km/h daje 9 punktów i również trafia do katalogu. Wystarczy dołożyć nieustąpienie pierwszeństwa pojazdowi na skrzyżowaniu, od 12 do 15 punktów, by w jednym kwartale mieć obowiązek szkolenia w ośrodku doskonalenia techniki jazdy i dwa wykroczenia z katalogu, czyli przedłużenie okresu próbnego o dwa lata. Wartości punktowe pochodzą z taryfikatora aktualnego w chwili pisania tego tekstu i mogą się zmienić.

W praktyce przed takim scenariuszem chronią przede wszystkim dwa nawyki: zwolnienie przed przejściem i gotowość do zatrzymania oraz dostosowanie prędkości do obowiązującego ograniczenia, a nie do tempa innych kierowców. Zbliżając się do przejścia, trzeba obserwować nie tylko jezdnię, ale też jego otoczenie i odpowiednio wcześnie reagować na pieszego znajdującego się na przejściu lub wchodzącego na nie.

Pierwszeństwo pieszego nie zwalnia go z obowiązku zachowania szczególnej ostrożności. Pieszy nie może wejść na jezdnię bezpośrednio przed nadjeżdżający pojazd. Poza przejściem dla pieszych co do zasady musi ustąpić pierwszeństwa pojazdom i przechodzić w sposób, który nie stwarza zagrożenia ani nie utrudnia ruchu.

Stan punktów można na bieżąco sprawdzać w aplikacji mObywatel. Tam pojawi się również informacja o przekroczeniu 12 punktów i związanym z tym obowiązku odbycia szkolenia.

Przepis, który czekał piętnaście lat

Rozdział o okresie próbnym, wpisany do ustawy o kierujących pojazdami w 2011 r., przez piętnaście lat istniał bardziej jako obietnica prawa niż jako realne narzędzie państwa. Trwał w zawieszeniu, przesuwany kolejnymi nowelizacjami, czekając nie tyle na polityczną wolę, ile na gotowość centralnej ewidencji kierowców. Wersja, która zaczyna działać 4 września, jest skromniejsza od pierwotnej, ale przez to bardziej surowa w swoim przesłaniu: nie wychowuje symbolem zielonego listka ani powszechnym obowiązkiem kursów, lecz stawia trzy granice — zero promila, szkolenie po przekroczeniu 12 punktów i cofnięcie uprawnień po trzech wykroczeniach. Pozostaje pytanie, czy człowieka za kierownicą skuteczniej zmienia znak ostrzegawczy, lekcja pokory na płycie poślizgowej, czy świadomość, że dokument uprawniający do jazdy można utracić szybciej, niż zdąży się nabrać doświadczenia. Odpowiedzi nie udzieli sama ustawa. Udzielą jej dopiero drogi, zachowania kierowców i statystyki wypadków za 2027 r.

Artykuł zawierał lokowanie Gazelka.pl

Źródła

Obserwuj nas w Google Discover

Podobają Ci się nasze treści?

Google Discover

Obserwuj