- Bezprawnik -
- Nieruchomości -
- Właściciel musi wpuścić obcych do punktu schronienia podczas alarmu. Za odmowę nie grozi nic, a tabliczki zawisną do 31 grudnia
Właściciel musi wpuścić obcych do punktu schronienia podczas alarmu. Za odmowę nie grozi nic, a tabliczki zawisną do 31 grudnia
W nocy z 19 na 20 listopada mieszkańcy Lubelszczyzny i Podkarpacia dostali alert RCB o zagrożeniu atakiem z powietrza, a rano pod Biłgorajem leżała już rosyjska rakieta Ch-101. Polecenie brzmiało prosto: znaleźć bezpieczne miejsce. Gorzej z odpowiedzią na pytanie, gdzie ono jest i czy ktokolwiek musi otworzyć do niego drzwi. Prawo każe właścicielowi albo zarządcy budynku z punktem schronienia wpuścić ludzi, ale tylko „w miarę możliwości”. Obowiązkowe tabliczki mają zawisnąć dopiero do 31 grudnia.
Rakieta pod Biłgorajem, syreny w Lublinie i SMS bez adresu
Jak podał Forsal, pierwsze alerty uruchomiono o 1:40 w nocy, a syreny w Lublinie zawyły o 6:32. Rano szef MON Władysław Kosiniak-Kamysz potwierdził, że w Nowym Lipowcu w powiecie biłgorajskim spadła rakieta manewrująca Ch-101. Służby pracowały też w Rudniku nad Sanem, gdzie znaleziono drugą rakietę, i w Mołodyczu na Podkarpaciu, gdzie według wstępnych ustaleń rozbił się odrzutowy dron. Nikt nie ucierpiał. Miejscowy wójt Jarosław Piskorski mówił „Dziennikowi Wschodniemu”, że pocisk uderzył 200-300 metrów od zabudowań.
To już drugi w tym roku obiekt w polskiej przestrzeni powietrznej, który skończył w lubelskim polu. Tym razem alert RCB dotarł, ale wezwanie do znalezienia bezpiecznego miejsca, stosowania się do poleceń służb i czekania na dalsze komunikaty niewiele mówi komuś, kto mieszka w bloku z lat 70. albo w domu bez piwnicy. Państwo od roku buduje sieć punktów schronienia. Pytanie, czy o drugiej w nocy ta sieć w ogóle działa.
Punkt schronienia to nie schron ani miejsce doraźnego schronienia
Ustawa o ochronie ludności i obronie cywilnej rozróżnia trzy rzeczy. Budowle ochronne, czyli schrony i ukrycia, mają spełniać wymagania techniczne. Miejsca doraźnego schronienia to wytypowane pomieszczenia, które w razie potrzeby się przystosowuje. Punkty schronienia dopisała nowelizacja z 17 kwietnia 2026 r. Według nowego art. 84a to „miejsca przydatne do tymczasowego ukrycia ludzi, w obiektach budowlanych albo w innych miejscach”, dające podstawową ochronę przed gwałtowną pogodą i skutkami użycia konwencjonalnych środków rażenia, w szczególności odłamkami.
W praktyce chodzi o piwnice, przejścia podziemne, garaże pod budynkami czy stacje metra. MSWiA pisało w grudniu 2025 r., że zweryfikowano około 70 tys. takich obiektów, które mogłyby pomieścić mniej więcej 20 mln osób. Bezpośredniego trafienia taki punkt nie wytrzyma, ma chronić przed odłamkami i gruzem.
Kto wyznacza punkty schronienia i gdzie je sprawdzić
Właściciel budynku nie zgłasza się sam. Punkty identyfikuje komendant powiatowy (miejski) Państwowej Straży Pożarnej, a potem zawiadamia o tym wójta, starostę oraz właściciela albo zarządcę nieruchomości. Dane trafiają do Centralnej Ewidencji Obiektów Zbiorowej Ochrony, a publicznie widać je w aplikacji i na stronie „Gdzie się ukryć” przygotowanej przez PSP. Według uzasadnienia rozporządzenia, na które powołuje się Portal Samorządowy, punktów jest około 85 tys.
Niebieski trójkąt na pomarańczowym tle. Oznakowanie do 31 grudnia 2026
Sposób oznaczania określa rozporządzenie MSWiA zmieniające przepisy o ochronie przeciwpożarowej budynków (Dz.U. 2026 poz. 1276), które ukazało się 29 września i obowiązuje od następnego dnia. Na budynku ma wisieć tabliczka 200 na 200 mm z międzynarodowym znakiem obrony cywilnej, czyli niebieskim trójkątem równobocznym na pomarańczowym tle. Pod nią zielona tabliczka 100 na 200 mm z białym napisem „PUNKT SCHRONIENIA”. Do tego naklejka 80 na 80 mm z trójkątem w prawym górnym rogu drzwi wejściowych do budynku i drzwi prowadzących do samego punktu. Punkty wyznaczone wcześniej trzeba oznakować najpóźniej do 31 grudnia 2026 r.
Wspólnota mieszkaniowa i spółdzielnia jako zarządca punktu schronienia
Jeśli punkt wskazano w piwnicy bloku, obowiązek spada na tego, kto zarządza nieruchomością wspólną: zarząd wspólnoty albo zarządcę, któremu wspólnota powierzyła administrowanie, a w zasobach spółdzielczych na spółdzielnię. Tabliczki i naklejki to koszt utrzymania części wspólnych, więc w praktyce zapłacą za nie właściciele lokali, podobnie jak każdy z nich płaci za stan, w jakim jest piwnica w bloku, nawet jeśli nie ma w niej komórki. Portal Samorządowy pisze, że zadanie ma być finansowane z Programu Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej na lata 2025-2026, ale nie wynika z tego, jak pieniądze miałyby trafić do wspólnoty z kamienicy w Biłgoraju.
Czy właściciel musi wpuścić obcych w czasie alarmu
Formalnie tak. Nowy art. 103a ustawy stanowi, że po ogłoszeniu alarmu, w szczególności o zagrożeniu atakiem z powietrza, właściciel lub zarządca obiektu z punktem schronienia udostępnia go osobom chroniącym się przed zagrożeniem na czas jego trwania. Haczyk siedzi w dwóch słowach: „w miarę możliwości”. Uzasadnienie, cytowane przez Portal Samorządowy, tłumaczy to tak: „Oznacza to obowiązek udostępnienia punktu zawsze, gdy jest to możliwe, w szczególności gdy właściciel, zarządca lub inna osoba znajduje się w punkcie schronienia”.
Czyli jeśli ktoś akurat siedzi w piwnicy i ma klucz, powinien otworzyć. Jeśli budynek jest zamknięty na domofon, a zarządca śpi kilka kilometrów dalej, obowiązku w praktyce nie ma. W przepisach o punktach schronienia nie znalazłem też żadnej kary, ani za niewpuszczenie ludzi, ani za brak tabliczki po 31 grudnia. Mieszkańcom bloku, którzy w czasie alarmu nie otworzą drzwi przechodniowi, nie grożą więc za to żadne sankcje z tej ustawy.
Państwo załatwiło schronienie tabliczką i cudzym kluczem
Uważam, że ten system ma dobrą mapę i słaby fundament. Państwo wskazało 85 tys. cudzych piwnic, kazało ich właścicielom kupić tabliczki i dopisało obowiązek, którego nie da się egzekwować. Prawdziwych schronów wciąż brakuje, a kolejne pomysły, jak choćby przydomowy bunkier zwolniony z pozwolenia, przerzucały ciężar na obywateli.
Termin też jest nietrafiony. Tabliczka do 31 grudnia nie pomogła nikomu 20 listopada, a rakiety nad Lubelszczyzną latają od miesięcy. W nocy na wsi pod Biłgorajem nikt zresztą nie będzie szukał pomarańczowego trójkąta na cudzej ścianie.
Co należałoby zmienić? Po pierwsze, alert RCB powinien wskazywać, gdzie szukać schronienia, choćby linkiem do mapy PSP. Skoro wciąż trwa spór o to, kiedy trzeba wysłać alert RCB, warto przynajmniej zadbać, żeby ten wysłany był użyteczny. Po drugie, tabliczki dla wspólnot i spółdzielni powinna sfinansować gmina albo wojewoda, bo to zadanie obrony cywilnej, a nie remont dachu. Po trzecie, dla punktów w budynkach publicznych i dużych garażach trzeba rozwiązać problem zamkniętych drzwi, np. przez obowiązek ich otwierania po ogłoszeniu alarmu albo klucze w dyspozycji gminy. Bez tego „w miarę możliwości” zostanie pustym zapisem.
Z badań przywoływanych od lat wynika, że niewielu Polaków wie, jak zachować się w sytuacji zagrożenia i gdzie jest najbliższy schron. Lepiej sprawdzić najbliższy punkt w aplikacji „Gdzie się ukryć” teraz, w spokojny dzień, niż szukać go o 1:40 w nocy z telefonem w ręku.










