Senat przegłosował ustawę alkoholową 95 do 0. Najważniejsza poprawka przeszła jednym głosem

Co zostaje z ustawy o wychowaniu w trzeźwości po poprawkach Senatu

Senat zajął się nowelizacją 6 listopada i przyjął ją z 21 poprawkami. W głosowaniu nad całością nikt nie był przeciw, za było 95 senatorów. Sam szkielet ustawy, uchwalonej przez Sejm 8 października głosami 400 posłów, przetrwał bez większych zmian.

Najbardziej odczuwalna dla klientów sklepów będzie nocna prohibicja w całym kraju. Od 22:00 do 6:00 alkoholu nie kupi się w sklepie ani na stacji paliw. Lokale gastronomiczne są z zakazu wyłączone, a gminy dostaną prawo do jego wydłużenia o godzinę wieczorem (od 21:00) lub o trzy godziny rano (do 9:00). Ja nawet popieram zakaz do godziny 9:00, bo to osoby kupujące alkohol z rana sprawiają wrażenie takich, które mają z nim problem. Ale niespecjalnie podoba mi się ten wieczorny.

Zostaje też całkowity zakaz reklamy wszystkich napojów alkoholowych, łącznie z piwem, które dziś jako jedyne może być w Polsce reklamowane. Za złamanie zakazu grozi grzywna od 30 tys. do 1 mln zł albo kara ograniczenia wolności. Sprzedawcy będą musieli sprawdzić wiek kupującego zawsze, gdy mają co do niego wątpliwości, a odmowa okazania dokumentu ma kończyć się odmową sprzedaży. Rosną opłaty za zezwolenia, przy czym Senat przesunął nowe stawki na 1 stycznia 2028 r. Cała ustawa ma natomiast wejść w życie 1 czerwca 2027 r., a nie, jak chciał Sejm, z początkiem 2027 r.

Promocje 12+12 i 2+2 gratis bez furtki

Co ciekawe jednak, w jednej sprawie Senat okazał się ostrzejszy od posłów. Jednogłośnie poszerzył definicję zakazanej promocji o upusty, pakiety, programy lojalnościowe, bony, nagrody i gry losowe. Bartłomiej Morzycki, dyrektor generalny Związku Pracodawców Przemysłu Piwowarskiego Browary Polskie, zwraca uwagę, że dopiero po tej zmianie zakaz rozdawania alkoholu w formule „2 plus 2 gratis” stał się jednoznaczny. W wersji sejmowej było z tym różnie.

To dobra zmiana. Zakaz promocji na alkohol bez tego doprecyzowania mógłby skończyć się jak wiele polskich zakazów: sieci handlowe zmieniłyby nazwę akcji z „gratis” na „pakiet” albo „bonus w aplikacji” i zabawa trwałaby dalej. Oferta, w której za połowę piw się nie płaci, jest zachętą do kupienia większej ilości, i trudno udawać, że chodzi w niej o coś innego.

Reklama piwa 0,0 zostaje, ale na krótszej smyczy

Najwięcej emocji wywołała poprawka przywracająca reklamę piwa bezalkoholowego. Przeszła stosunkiem 46 do 45 głosów, przy pięciu wstrzymujących się. Według relacji branżowego portalu Spirits za głosowała większość senatorów KO i Trzeciej Drogi, przeciw wszyscy głosujący senatorowie Lewicy i zdecydowana większość PiS.

Reklama zerówek nie wraca jednak w dzisiejszej formie. Ma podlegać ograniczeniom zbliżonym do tych, które obecnie dotyczą zwykłego piwa: w telewizji i radiu będzie mogła być emitowana dopiero po 20:00, a z przekazu ma jasno wynikać, że chodzi o produkt bez alkoholu. Nie może być kierowana do małoletnich, zachęcać do picia alkoholu ani przypisywać napojowi właściwości leczniczych.

Dlaczego zakaz reklamy zerówki był prawnym kuriozum

W świetle ustawy o wychowaniu w trzeźwości piwo bezalkoholowe, czyli napój zawierający nie więcej niż 0,5 proc. alkoholu, w ogóle nie jest napojem alkoholowym. Nie płaci się od niego akcyzy, można je pić w parku, a formalnie kupić może je nawet dziecko. Prokuratura też to wie: z dokumentów Ministerstwa Zdrowia wynika, że Krajowe Centrum Przeciwdziałania Uzależnieniom, zawiadamiając o reklamach piwa bezalkoholowego, otrzymywało odmowy wszczęcia postępowania właśnie dlatego, że taki napój nie jest alkoholem.

Sejmowa wersja ustawy rozwiązywała ten problem siłowo: reklama zerówki miała być traktowana jak reklama alkoholu, jeżeli korzysta z identyfikacji wizualnej wspólnej z piwem alkoholowym. W praktyce oznaczałoby to zakaz reklamowania prawie wszystkich zerówek dostępnych na sklepowych półkach.

Zakazywanie reklamy produktu, który nie jest alkoholem, w ustawie, której celem jest ograniczenie picia alkoholu, to strzelanie do celu zastępczego. Zwłaszcza że zerówki są jednym z powodów, dla których Polacy piją mniej. Z danych KCPU wynika, że statystyczny Polak wypił w 2025 r. 8,3 l czystego alkoholu, a sześć lat wcześniej 9,8 l. Według danych branży piwowarskiej segment piw bezalkoholowych urósł w ciągu siedmiu lat o ok. 250 proc., do ok. 2 mln hektolitrów rocznie.

Moim zdaniem jesteśmy o krok od momentu, w którym polskie browary zaczną wprowadzać na rynek zupełnie nowe marki piwa light, które w ogóle nie kojarzy się z alkoholowym. Ja się obawiam jednak innego absurdu. Czy ktoś na przykład nie uzna, że "Żywiec Zdrój" to już niebezpiecznie podobny brand do np. piwa Żywiec. Nazwa prawie ta sama, góry na opakowaniu w tle... Jest to oczywiście sprowadzenie sprawy do absurdu, ale kto raz płynął łódką Bols, ten się z próby regulowania w Polsce nie śmieje.

Argument przeciwników: marka to marka

Byłoby jednak nieuczciwe udawać, że druga strona nie ma racji w niczym. Reklama zerówki z logo znanego browaru buduje rozpoznawalność całej marki, także jej wersji z alkoholem. Specjaliści od zdrowia publicznego nazywają to marketingiem alibi. Przedstawiciel resortu zdrowia ocenił senackie poprawki jako mające „wyjątkowo negatywny charakter”. O ich odrzucenie apelowała też fundacja GrowSPACE.

Senacki kompromis próbuje ten problem ograniczyć, a nie udawać, że go nie ma. Pora emisji po 20:00 zmniejsza szansę, że reklamę obejrzy dziecko, a obowiązek jednoznacznego wskazania braku alkoholu utrudnia przemycanie zwykłego piwa pod szyldem zerówki. Opinia publiczna wydaje się zresztą widzieć to podobnie. W sondażu SW Research dla Salon24.pl z 20 i 21 października 49 proc. badanych opowiedziało się za utrzymaniem reklamy piw bezalkoholowych, przeciw było niespełna 32 proc. Reklamę piwa 0,0 jako największy problem związany z alkoholem wskazało 1,8 proc. ankietowanych.

Małpki zostają, a to najsłabszy punkt kompromisu

W tym samym sondażu 38 proc. respondentów uznało za największy problem sprzedaż małpek. Senat miał okazję się tym zająć: poprawki zakazujące sprzedaży mocnych alkoholi w opakowaniach do 300 ml przepadły stosunkiem 37 do 52 głosów.

Trudno to pogodzić z narracją o ustawie skrojonej pod realne problemy. Reklama piwa znika całkowicie, a wódka w buteleczce mieszczącej się w kieszeni kurtki pozostaje dostępna od rana. Politycy obiecują, że koniec małpek w sklepach przyniesie osobna regulacja, ale na razie ustawa tę lukę zostawia.

Lotniska, hurtownie i browary rzemieślnicze z wyjątkami

Pozostałe poprawki mają charakter korekt i większość z nich trudno uznać za kontrowersyjne:

Wyjątek dla sklepów specjalistycznych i gastronomii wpisuje się w to, co od lat robi rynek: legalna promocja alkoholu przenosi się tam, gdzie klient i tak przyszedł po alkohol. Senat odrzucił też poprawkę, która wykluczałaby dostawę alkoholu kupionego w internecie pod drzwi klienta.

Sejm może odrzucić poprawki Senatu tylko bezwzględną większością

Uchwałą Senatu zajmie się we wtorek sejmowa Komisja Zdrowia, a potem cała izba. Zgodnie z art. 121 ust. 3 Konstytucji poprawka Senatu przepada wyłącznie wtedy, gdy Sejm odrzuci ją bezwzględną większością głosów w obecności co najmniej połowy ustawowej liczby posłów. Poprawka, której nie uda się odrzucić, zostaje w ustawie. Przeciwnicy reklamy zerówek muszą więc zebrać co najmniej 231 głosów przy pełnej sali, a nie tylko pokonać zwolenników.

Od czerwca 2027 r. nie kupimy alkoholu w sklepie po 22:00, nie zobaczymy reklamy zwykłego piwa i nie dostaniemy dwunastu puszek gratis. Jeśli Sejm nie odrzuci senackiej poprawki, zobaczymy za to wieczorem w telewizji reklamę piwa, w której wyraźnie będzie napisane, że alkoholu w nim nie ma, a jak dobrze pójdzie to będziemy mieli cykl naprawdę zabawnych tekstów o wodzie Żywiec Zdrój.

Obserwuj nas w Google Discover

Podobają Ci się nasze treści?

Google Discover

Obserwuj