Rok segregacji tekstyliów w Polsce. Efekt? Ubrania w lasach i pustka w kontenerach

Dobry pomysł, fatalne wykonanie — jak Polska wdrożyła segregację tekstyliów

Podobno dobrymi chęciami wybrukowane jest piekło. Powiedzenie to świetnie pasuje do nowego modelu segregacji tekstyliów. Sam pomysł był dobry. Generujemy całe mnóstwo zużytych ubrań, czemu sprzyja zjawisko tzw. fast fashion. Tania moda marnej jakości sprzyja częstym zakupom i równie częstemu wyrzucaniu do śmietnika odzieży, która nie jest w stanie wytrzymać dłuższego użytkowania. Już teraz pojawiają się obawy, że Unia Europejska kończy z fast fashion, co mogłoby przynajmniej częściowo rozwiązać problem u źródła. Wydzielenie osobnej frakcji odpadów przynajmniej skłoniłoby społeczeństwo do refleksji na temat tego, czy aby na pewno idziemy w dobrym kierunku.

Problem w tym, że obowiązujące od 1 stycznia 2025 r. przepisy wymusiły od nas segregowanie odpadów tekstylnych, ale nie nałożyły na gminy obowiązku ich odbioru. Skoro zaś takowego nie wprowadziły, to władze centralne nie znalazły żadnych środków na realizację odbioru nowej frakcji śmieci bezpośrednio od mieszkańców. Tym samym pielgrzymka do PSZOK-u ze zużytymi ubraniami stała się domyślnym sposobem na legalną utylizację takich odpadów.

Zapchane kontenery, ubrania w lasach — skutki nieprzemyślanego prawa

Co mogło pójść nie tak? Dosłownie wszystko. Obywatele siłą rzeczy nie byli zadowoleni, że państwo zmusza ich do samodzielnego transportu śmieci. Zamiast pokornie poddać się woli ustawodawcy, rozglądali się za alternatywami. Najpierw zapchane zostały kontenery PCK, które skądinąd zaczęły znikać z tkanki miejskiej ze względu na nowe prawo. Później zużyte ubrania zaczęły trafiać do lasów i do pieców.

Równocześnie narzekania oraz docinki złośliwych dziennikarzy — jak na przykład piszący te słowa — nie ustawały. Trafiały się wśród nich całkiem racjonalne argumenty. Na przykład osoby wykluczone komunikacyjnie z mniejszych miejscowości mogą mieć problem z dotarciem do PSZOK-u ze śmieciami. Zmusiło to gminy do oddolnej reakcji na niedogodności wytworzone przez nieprzemyślane prawo. W tym jest jednak przysłowiowy pies pogrzebany, że każdy samorząd znajduje własne rozwiązania.

Czerwone, szare, czarne — każda gmina wymyśla własne kontenery

Z pewnością wielu z nas mogło usłyszeć o czerwonych kontenerach, do których miałyby trafiać odpady tekstylne. Owszem, taka inicjatywa się pojawiła. Obejmuje jednak Kraków i ewentualnie inne gminy, które zdecydowały się na akurat taki model zbiórki zużytej odzieży i obuwia wraz z takim właśnie kolorem pojemników. W Gdyni i Włoszczowej wybrano na przykład kolor szary. W Lwówku są czarne, w najlepszym wypadku grafitowe. Piaseczno stosuje najwyraźniej przemalowane kontenery po PCK.

Kontenery w jednej gminie to tak naprawdę dodatkowe punkty odbioru tekstylnych śmieci. Ich istnienie nie gwarantuje wcale, że w naszym mieście czy wiosce samorząd przewidział taką możliwość. Są miejscowości, które poradziły sobie z problemem jeszcze inaczej. Niektóre wybrały odbiór bezpośrednio z gospodarstw domowych na podobnej zasadzie, co w przypadku odpadów wielkogabarytowych. Inne organizują od czasu do czasu akcje zbiórki zużytych ubrań. Jeszcze inne wychodzą z założenia, że mieszkańcy mogą po prostu zasuwać do PSZOK-ów. Okazuje się, że używane ubrania można oddać nawet w Paczkomacie — ale to rozwiązanie wciąż nie jest powszechnie znane.

Ministerstwo Środowiska reaguje — ale czy wystarczająco?

Jak na to wszystko zareagował sprawca całego zamieszania w postaci Ministerstwa Środowiska? Nijak. To znaczy: dowiedzieliśmy się przez ten rok, że zużyte tekstylia jednak można wyrzucić do śmieci zmieszanych, jeśli są dostatecznie zniszczone albo zabrudzone. Wiemy także, że szykują się także zmiany w systemie. Punkty zwrotu odpadów tekstylnych mają docelowo być równie powszechne, co pojemniki na zużyte baterie.

Resort wymyślił sobie nawet, że teoretycznie moglibyśmy oddawać zużyte ubrania do sklepów odzieżowych. Dokładnie takie samo założenie przyniosło nam największy mankament w postaci systemu kaucyjnego na butelki z punktu widzenia funkcjonalnego. Sklepy mogą nie być w stanie przyjmować śmieci od konsumentów. Na uwagę zasługuje także to, że Polacy jednak wydają się mieć dość nowych obowiązków związanych z segregacją, które nie przekładają się na wysokość płaconych przez nich rachunków za wywóz śmieci.

Ponad rok niedziałających przepisów — ocena jednoznacznie negatywna

Wydawać by się mogło, że nowy sposób segregacji odpadów tekstylnych to drobiazg, do którego da się przywyknąć. Jest w tym trochę racji. Przyzwyczailiśmy się w końcu do zakazu handlu w niedzielę, niedogodności związanych z systemem kaucyjnym czy innych form ingerencji ustawodawcy w nasze życie. Ponad rok funkcjonowania obecnych rozwiązań w praktyce wystawia im jednak jednoznacznie złą ocenę. Zostały przygotowane w sposób bezmyślny. Zignorowano oczywiste wręcz przeszkody. Do tej pory nie spróbowano naprawić popełnionych błędów. Wystarczyłoby przecież nałożyć na gminy obowiązek odbioru tekstylnych śmieci bezpośrednio od gospodarstw domowych. Tymczasem za brak segregacji tekstyliów grożą kary, które wcale nie leżą w gestii samorządów.

Obserwuj nas w Google Discover

Podobają Ci się nasze treści?

Google Discover

Obserwuj