Tego jeszcze nie było. Polscy seniorzy masowo oddają mieszkania – i nie chodzi o darowiznę

Rekordowe statystyki. Seniorzy już nie boją się zawierania umów dożywocia

Z większości danych z poprzednich lat wynikało, że osoby starsze najchętniej przekazywały swoje nieruchomości w formie tradycyjnych spadków lub darowizn dla najbliższych. Jak zwraca uwagę Interia Biznes, oficjalne statystyki Ministerstwa Sprawiedliwości dowodzą jednak, że ten ugruntowany przez dekady schemat zaczyna ulegać bardzo wyraźnej modyfikacji.

W 2025 r. w kancelariach notarialnych sfinalizowano aż 19 876 umów dożywocia. Trzeba przyznać, że skala tego zjawiska robi dziś spore wrażenie, zwłaszcza jeśli zestawimy ją z odczytami z ubiegłej dekady. Dla porównania, w 2013 r. takich dokumentów sporządzano w kraju zaledwie około 8,5 tys.

Jak zaznacza Andrzej Prajsnar, ekspert portalu gethome.pl, te rosnące liczby to nie przypadek, lecz bezpośredni efekt starzenia się polskiej populacji. Demografia zaczyna wywierać coraz większy wpływ na obrót nieruchomościami. Zdecydowana większość, bo blisko 17 tys. ubiegłorocznych transakcji, dotyczyła standardowych lokali mieszkalnych i innych budynków. Zaledwie 15 proc. wszystkich tego typu umów obejmowało przekazanie własności działek stricte rolnych.

Jak działa umowa dożywocia i dlaczego zyskuje na popularności?

O ile sama koncepcja umowy o dożywocie funkcjonuje w przepisach od dawna, o tyle dopiero obecne realia gospodarcze uwolniły jej rynkowy potencjał. Wydaje się, że wysokie koszty życia i skromna sytuacja materialna emerytów skutecznie zmuszają seniorów do poszukiwania nowych form finansowego bufora. Nie da się ukryć, że stopień skomplikowania sytuacji życiowej samotnego emeryta bywa nierzadko przytłaczający. W zamian za zrzeczenie się praw do zajmowanego lokalu senior otrzymuje gwarancję dożywotniego utrzymania, opieki w chorobie, a także zapewnienia absolutnie podstawowych potrzeb, takich jak wyżywienie czy opłacanie mediów.

Dożywocie nie tylko dla członków rodziny

To, co jednak warto zauważyć, to fakt, że ustawodawca wcale nie ogranicza tego mechanizmu wyłącznie do więzów krwi. Umowa – która dla swojej ważności musi bezwzględnie przybrać formę aktu notarialnego – może zostać legalnie zawarta z dowolną osobą fizyczną. Tym samym partnerem do takich długoterminowych ustaleń coraz częściej stają się niespokrewnieni opiekunowie, zaufani sąsiedzi czy po prostu bliscy znajomi, którzy są w stanie zaoferować osobie starszej namacalną pomoc. Dla wielu seniorów to w praktyce odpowiedź na pytanie, jak najlepiej przepisać mieszkanie i jednocześnie zabezpieczyć się na starość.

Aspekty prawne i podatkowe obciążenia dla nabywców

Potencjalne korzyści z przejęcia mieszkania (niezależnie od tego, w jak atrakcyjnej lokalizacji by się ono znajdowało) wiążą się jednak z wymiernymi obowiązkami finansowymi po stronie nowego właściciela. System podatkowy traktuje tę „wymianę" w sposób dość rygorystyczny. Nabywca podpisujący umowę dożywocia musi liczyć się z koniecznością uiszczenia podatku od czynności cywilnoprawnych. Wynosi on dokładnie 2 proc. rynkowej wartości przejmowanej nieruchomości, wyliczanej na moment zawarcia porozumienia.

Należy jednocześnie zaznaczyć, że w przeciwieństwie do standardowych darowizn, przepisy nie przewidują w tym wypadku żadnych zwolnień dla członków najbliższej rodziny. Dlatego warto dobrze przemyśleć, czy w konkretnej sytuacji lepszym rozwiązaniem będzie umowa darowizny czy dożywocia.

Dożywocie jako trwały element obrotu prawnego

W tym momencie trudno jeszcze jednoznacznie przewidzieć, na jakim poziomie ostatecznie zatrzyma się krzywa popularności tego typu rozwiązań. Biorąc jednak pod uwagę nieubłagane procesy starzenia się społeczeństwa, można zakładać, że umowy dożywocia staną się trwałym elementem obrotu prawnego w Polsce. Z perspektywy samych seniorów to wciąż przede wszystkim skuteczne narzędzie, które pozwala im odzyskać życiowy spokój i podstawowe poczucie bezpieczeństwa.

Obserwuj nas w Google Discover

Podobają Ci się nasze treści?

Google Discover

Obserwuj