Zmiany w wypłacie emerytur. ZUS chce rewolucji, która nie spodoba się seniorom

Skąd pomysł i dlaczego właśnie teraz?

Propozycja ZUS pojawiła się przy okazji prac nad projektem deregulacyjnym dotyczącym uproszczeń dla emerytów i rencistów. Zakład chciał przy tej okazji usunąć z przepisów zapisy umożliwiające wypłatę świadczeń za pośrednictwem operatora pocztowego i zastąpić je wyłącznie przelewem na rachunek bankowy. To kolejny ruch w kierunku, który już wcześniej zapowiadał ZUS, kończąc uciążliwy obowiązek emerytów związany z papierową obsługą świadczeń.

Argumentacja finansowa

Argumentacja ZUS jest przede wszystkim finansowa. Jeden przelew bankowy kosztuje według danych Zakładu około 9 groszy. Przekaz pocztowy – blisko 20 złotych. Przy milionach świadczeń wypłacanych co miesiąc różnica robi się bardzo wymierna. ZUS przekonuje, że zaoszczędzone środki można byłoby przeznaczyć na usprawnienie systemów informatycznych i obsługi świadczeniobiorców.

Do tego dochodzi ogólny kierunek cyfryzacji państwa. Kolejne usługi publiczne przenoszą się do sieci – od recept po wnioski emerytalne. Przelew bankowy eliminuje też problemy logistyczne: transport gotówki, organizację obsługi w terenie, zabezpieczenie wypłat w odległych miejscowościach.

Ministerstwo mówi „nie". Na razie

Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej nie poparło propozycji ZUS, uznając ją za wykraczającą poza zakres przygotowywanego projektu ustawy. To wyraźny sygnał, że temat jest politycznie wrażliwy i nie zyska szybko zgody rządu. Nie byłoby to zresztą pierwsze prawo szyte pod konkretne potrzeby — w Polsce bywa, że pisze się ustawy pod jedną konkretną firmę, więc każdą zmianę systemową warto czytać uważnie.

Trudno się temu dziwić. Emeryci to liczna i aktywna wyborczo grupa, a zmiana sposobu wypłaty świadczeń dotyczyłaby milionów osób. Część seniorów, szczególnie mieszkających w mniejszych miejscowościach, od lat korzysta z przekazów pocztowych nie dlatego, że nie ma konta bankowego, ale dlatego, że taki sposób jest dla nich wygodniejszy lub po prostu bardziej oswojony. Nie każdy ma w pobliżu bankomat, nie każdy chce korzystać z aplikacji mobilnej, a część osób po prostu woli mieć pieniądze dostępne w gotówce w konkretnym dniu.

Skala zjawiska w liczbach

Dane ZUS pokazują zresztą, że problem dotyczy mniejszości – 81,8 proc. świadczeń trafia już dziś bezpośrednio na konta bankowe. Pozostałe niespełna 20 proc. to właśnie osoby, których zmiana ta dotknęłaby najbardziej. To również grupa najbardziej narażona na nadużycia — bywa, że doręczona do rąk własnych emerytura może wpaść w niepowołane ręce.

Jak mogłoby to wyglądać w praktyce?

Wcześniejsze analizy tego tematu zakładały rozwiązanie kompromisowe: obowiązkowe konto bankowe dla nowych emerytów, przy zachowaniu dotychczasowych zasad dla tych, którzy już dziś pobierają świadczenie gotówką. Taki model pozwoliłby na stopniowe wygaszanie systemu pocztowego bez odbierania praw nabytych obecnym świadczeniobiorcom.

Nie wiadomo jednak, czy podobny scenariusz znalazłby się w ewentualnym projekcie ustawy. Na razie nie istnieje żaden gotowy dokument legislacyjny dotyczący wyłącznie tej kwestii. Nie ma też harmonogramu, nie ma decyzji rządu ani określonych wyjątków dla osób bez dostępu do bankowości.

Głos ekspertów rynku finansowego

Eksperci rynku finansowego zwracają uwagę, że Polska nadal ma grupę seniorów funkcjonujących wyłącznie w obiegu gotówkowym. Według danych Narodowego Banku Polskiego osoby starsze znacznie rzadziej niż młodsze pokolenia korzystają z płatności cyfrowych. Warto pamiętać, że to nie pierwsza próba ograniczenia obrotu gotówkowego — wcześniej dyskutowano o zmniejszeniu limitu płatności gotówką. Pomijanie tej grupy przy projektowaniu zmian systemowych byłoby poważnym błędem.

Obserwuj nas w Google Discover

Podobają Ci się nasze treści?

Google Discover

Obserwuj