Urzędnicy mają pięć dni wolnego na święta na piśmie od stycznia. Reszta czeka na decyzję szefa

28 grudnia dzień wolny w urzędach. Zarządzenie premiera wisi od stycznia

Kalendarz na 2026 rok ułożył się tak, że Wigilia przypada w czwartek, Boże Narodzenie w piątek, a drugi dzień świąt w sobotę. Wigilia jest dniem ustawowo wolnym od pracy dopiero od 2025 roku, na mocy ustawy z 6 grudnia 2024 r. o zmianie ustawy o dniach wolnych od pracy oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. 2024 poz. 1965). Dla większości etatowców święta to więc trzy wolne dni z rzędu, do których dochodzi niedziela 27 grudnia.

Członkowie korpusu służby cywilnej mają jeszcze poniedziałek. Premier Donald Tusk podpisał 5 stycznia 2026 r. zarządzenie nr 2 w sprawie wyznaczenia dla członków korpusu służby cywilnej dni wolnych od pracy, opublikowane w Monitorze Polskim pod pozycją 36. Wyznacza ono dwa dni: 14 sierpnia za święto Wniebowzięcia, które wypadło w sobotę, oraz 28 grudnia za sobotni drugi dzień Bożego Narodzenia. Dotyczy to pracowników ministerstw, urzędów wojewódzkich czy administracji skarbowej. Kto ma sprawę w takim urzędzie, powinien się liczyć z tym, że w poniedziałek po świętach może jej nie załatwić. Zarządzenie nie obejmuje urzędników samorządowych: o wolnym w gminie czy starostwie decyduje ich własny pracodawca.

Dzień wolny za święto w sobotę wynika z Kodeksu pracy, termin wybiera pracodawca

Zarządzenie premiera nie jest prezentem. Robi dokładnie to, co musi zrobić każdy pracodawca. Zgodnie z art. 130 § 2 Kodeksu pracy „każde święto występujące w okresie rozliczeniowym i przypadające w innym dniu niż niedziela obniża wymiar czasu pracy o 8 godzin”. Skoro dla osoby pracującej od poniedziałku do piątku sobota i tak jest wolna, sobotnie święto musi zostać „oddane” w innym dniu, bo inaczej pracownik przepracowałby w grudniu o osiem godzin za dużo.

Przepis mówi jednak tylko o obniżeniu wymiaru. Nie wskazuje dnia, w którym trzeba dać wolne. Ustala go pracodawca, jednostronnie albo po rozmowie z załogą. Pracownik może poprosić o 28 grudnia, ale firma nie ma obowiązku się zgodzić. Równie zgodny z prawem będzie wtorek 23 grudnia, czwartek 31 grudnia albo dowolny inny dzień roboczy.

Okres rozliczeniowy decyduje, czy wolne przesunie się na styczeń

Granicą jest okres rozliczeniowy. Kodeks pozwala na okresy do 4 miesięcy, a w uzasadnionych przypadkach nawet do 12 (art. 129 KP). Przy miesięcznym okresie dzień wolny za 26 grudnia musi przypaść w grudniu. Jeśli jednak firma rozlicza czas pracy np. kwartalnie, od listopada do stycznia, wolne może wypaść w połowie stycznia. Pracodawca powinien to ująć w rozkładzie czasu pracy, który przekazuje się pracownikowi co najmniej tydzień przed rozpoczęciem pracy w okresie, którego dotyczy (art. 129 § 3 KP).

Kto nie dostanie dodatkowego dnia wolnego za 26 grudnia

Art. 130 KP dotyczy pracowników, czyli osób zatrudnionych na podstawie stosunku pracy. Zleceniobiorcy, wykonawcy umów o dzieło i osoby prowadzące jednoosobową działalność na kontrakcie B2B nie mają żadnego wymiaru czasu pracy, więc nie ma czego obniżać. Jeśli ktoś na B2B w praktyce pracuje jak etatowiec, sprawą może się zainteresować inspekcja pracy, która od lipca ma nowe uprawnienia. Firmy, które same uporządkują takie umowy, może chronić abolicja PIP.

Bez dodatkowego dnia mogą zostać także niektórzy etatowcy. Jak opisał portal Infor, powołując się na wyjaśnienia Okręgowego Inspektoratu Pracy w Gdańsku, nie musi go dostać osoba pracująca mniej niż pięć dni w tygodniu, np. w równoważnym systemie z dwunastogodzinnymi zmianami, jeśli święto wypada w jej dniu wolnym z harmonogramu. U pracowników, dla których sobota jest zwykłym dniem pracy, wolne przypada po prostu w samo święto. Kto zaś musi w święta pracować, bo np. pracuje w szpitalu czy w ochronie, ma swoje prawa: za pracę w święta Bożego Narodzenia pracownikom należy się rekompensata w postaci innego dnia wolnego albo dodatku.

L4 i urlop w dniu wolnym za święto

Choroba w wyznaczonym dniu wolnym oznacza stratę. Według stanowiska gdańskiego OIP, gdy pracownik w dniu wolnym za święto jest na zwolnieniu lekarskim, urlopie wypoczynkowym czy macierzyńskim, pracodawca nie musi wyznaczać mu kolejnego dnia. Inaczej jest z urlopem planowanym na przełom roku: urlopu udziela się tylko na dni, które według rozkładu są dniami pracy (art. 154² § 1 KP). Jeśli więc pracownik weźmie wolne od 28 do 31 grudnia, a firma wcześniej wyznaczyła 28 grudnia jako dzień wolny za święto, z puli urlopowej znikną trzy dni, a nie cztery.

Co grozi pracodawcy, który nie odda wolnego za święto

Firma, która „zapomni” o 26 grudnia, każe pracownikom przepracować więcej, niż wynosi ich wymiar. Te godziny trzeba rozliczyć jako nadgodziny. To także naruszenie przepisów o czasie pracy, a takie naruszenia Kodeks wymienia wśród wykroczeń przeciwko prawom pracownika (art. 281 § 1 pkt 5 KP). Od 8 lipca 2026 r., po wejściu w życie reformy Państwowej Inspekcji Pracy, grozi za nie grzywna od 2000 do 60 000 zł. Wcześniej górna granica wynosiła 30 000 zł.

Wigilia wolna od pracy, sklepy zamknięte przez cztery dni, Sylwester w pracy

Jeszcze kilka lat temu Wigilia jako dzień wolny była tematem sporów, dziś to obowiązujące prawo z konsekwencjami dla handlu. Ta sama ustawa wprowadziła zakaz handlu w Wigilię i trzy kolejne niedziele handlowe przed świętami, przy czym jeden pracownik sklepu może pracować najwyżej w dwie z nich. W tym roku zakupy zrobi się w niedziele 6, 13 i 20 grudnia. Potem sklepy objęte zakazem będą zamknięte od czwartku do niedzieli, bo 27 grudnia nie jest niedzielą handlową. Otworzą się dopiero w poniedziałek 28 grudnia.

Sylwester nie jest dniem wolnym. 31 grudnia wypada w czwartek i jest zwykłym dniem roboczym, chyba że pracodawca właśnie na niego wyznaczy wolne za sobotnie święto. Wolny jest dopiero piątek 1 stycznia.

Urzędnik wie od stycznia, pracownik firmy dowie się w grudniu

Uważam, że państwo zastosowało tu podwójny standard. Jako pracodawca rząd ogłosił wolne 28 grudnia z jedenastomiesięcznym wyprzedzeniem, więc urzędnicy mogli od dawna planować wyjazdy i opiekę nad dziećmi. Pracownikowi prywatnej firmy Kodeks gwarantuje tylko tyle, że dowie się o swoim dniu wolnym z grafiku tydzień przed nowym okresem.

Sam mechanizm jest w porządku, bo firma produkcyjna czy sklep mogą mieć dobry powód, by wolne dać innego dnia. Nie ma jednak powodu, żeby informacja o nim pojawiała się na ostatnią chwilę. Ustawodawca mógłby wymagać, by termin dnia wolnego za sobotnie święto był znany np. z miesięcznym wyprzedzeniem. Do tego czasu pracodawcy, którzy chcą uchodzić za uczciwych, powinni po prostu zrobić to, co premier w styczniu: ogłosić 28 grudnia teraz, zamiast trzymać ludzi w niepewności do ostatniego grafiku.

Obserwuj nas w Google Discover

Podobają Ci się nasze treści?

Google Discover

Obserwuj