Ministerstwo szykuje nowy obowiązek dla każdego, kto ma kubeł na śmieci. W tle grzywna do 5000 zł

Projekt UD252: nowy obowiązek dla właścicieli nieruchomości

Chodzi o rządowy projekt nowelizacji oznaczony w wykazie prac legislacyjnych numerem UD252. Jak opisał Portal Samorządowy, właściciele nieruchomości mieliby zabezpieczać pojemniki, worki i miejsca gromadzenia odpadów tak, żeby nie dobierały się do nich dziko żyjące zwierzęta. Ustawa nie narzuci jednego rozwiązania. Może to być pojemnik z zamykaną klapą, zatrzask, którego dzik nie podważy ryjem, albo ogrodzona wiata. Według resortu minimum to pojemnik, którego zwierzę nie otworzy, worek odporny na rozdarcie i osłonięte albo ogrodzone miejsce na odpady.

Ministerstwo tłumaczy, że dziś przepisy nie mówią o tym wprost, a „niewłaściwie zabezpieczone odpady stanowią źródło pokarmu dla zwierząt”. Wśród autorów postulatów resort wymienia Instytut Ochrony Przyrody PAN i WWF Polska. WWF w maju 2026 r. opublikował ekspertyzę prawną o tym, co gminy mogą zrobić z odpadami, żeby ograniczyć konflikty z dużymi drapieżnikami. Wynika z niej m.in., że w gminie Cisna Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska odnotowała w okresie od stycznia do lipca 2025 r. 65 zgłoszeń dotyczących niedźwiedzi, podczas gdy w całym 2020 r. było ich około 40.

Co będą mogły zrobić gminy

Projekt daje samorządom w rejonach, gdzie zwierzęta podchodzą pod domy, kilka narzędzi. Gmina będzie mogła zmienić harmonogram odbioru tak, żeby odpady krócej stały na ulicy, częściej odbierać bioodpady w sezonie, a w regulaminie zakazać wystawiania worków dzień wcześniej i trzymania bioodpadów poza zamkniętym pojemnikiem. To ważne, bo regulamin utrzymania czystości to akt prawa miejscowego, a jego naruszenie już teraz jest wykroczeniem. Planowany termin wejścia w życie to 1 stycznia 2027 r. Projekt jest jednak na etapie opiniowania, więc nic nie jest jeszcze przesądzone, a do Nowego Roku zostało niespełna dwa miesiące.

Kara 5000 zł za niezabezpieczony śmietnik nie spada z nieba

Kwota z nagłówków robi wrażenie, ale warto wiedzieć, skąd się bierze. Art. 10 ust. 2 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach przewiduje karę grzywny dla każdego, kto nie wykonuje obowiązków z art. 5 ust. 1, czyli np. nie wyposaży nieruchomości w pojemniki albo nie segreguje odpadów. Ust. 2a rozciąga tę samą karę na łamanie gminnego regulaminu. Ustawa nie podaje kwoty, więc stosuje się ogólną regułę z art. 24 § 1 Kodeksu wykroczeń, czyli od 20 do 5000 zł. Nowy obowiązek ma po prostu trafić do tego samego katalogu.

W praktyce 5000 zł to górna granica, którą może orzec sąd. Straż miejska czy policja w drodze mandatu nałoży najwyżej 500 zł. Ten sam mechanizm od lat działa przy odpadach, a sądy rzadko sięgają po górne widełki za drobne zaniedbania. Dużo bardziej realnym zagrożeniem są dotkliwe kary za brak segregacji, które gminy nakładają w formie podwyższonej opłaty. Inna sprawa, że w Niemczech kary za śmiecenie sięgają dziesiątek tysięcy euro, więc polskie widełki nie są wyjątkowo surowe.

Kto zapłaci za pojemnik z klapą i wiatę na śmieci

Z dostępnych informacji o projekcie nie wynika, kto miałby ponieść koszt zmian. Resort podkreśla jedynie, że część rozwiązań z regulaminów gmin da się wprowadzić bez inwestycji, organizacyjnie i przez edukację. Jeżeli przepis zostanie uchwalony w obecnym kształcie, obowiązek obciąży właściciela nieruchomości. W domu jednorodzinnym to po prostu właściciel domu. W bloku zarządzanym przez wspólnotę lub spółdzielnię ustawa przenosi obowiązki na zarząd, a nowa wiata czy zamki do pojemników wejdą w koszty utrzymania nieruchomości wspólnej, czyli ostatecznie do zaliczek płaconych przez mieszkańców.

Tymczasem ustawa już dziś pozwala gminie pokrywać z opłaty śmieciowej koszty wyposażenia nieruchomości w pojemniki i worki. Wiele samorządów tak robi i pojemnik przyjeżdża razem z umową. Skoro tak, najprostsze rozwiązanie leży na stole. W gminach, w których dziki czy niedźwiedzie są realnym problemem, to samorząd powinien dostarczać pojemniki z zabezpieczeniem w ramach opłaty. Kupi je hurtowo, taniej i w jednym standardzie dopasowanym do śmieciarek. Mieszkańcy i tak sfinansują to w opłacie, ale przynajmniej nie każdy będzie na własną rękę kombinował z zatrzaskami z marketu budowlanego, a strażnik miejski nie będzie oceniał, czy dana klapka jest wystarczająco „dzikoodporna”. Przy okazji warto pamiętać, że obniżka opłat za wywóz śmieci to dziś w Polsce rzadkość, więc nowy koszt w budżetach domowych nie jest abstrakcją.

Za dziki w mieście odpowiada państwo, a płacić ma właściciel kosza

Nie przekonuje mnie natomiast filozofia, w której za obecność zwierząt pod blokiem odpowiada mieszkaniec. Dziki na osiedlach Warszawy, Krakowa czy Trójmiasta to skutek decyzji, na które zwykły człowiek nie ma wpływu. Populacją dzików zarządzają państwo i myśliwi, planowanie przestrzenne wpuszcza zabudowę w lasy, a miasta latami nie miały pomysłu na zwierzęta przychodzące z zielonych klinów. Pisaliśmy już, że dziki w mieście pojawiają się mimo masowych odstrzałów, a zabijanie dzików w Warszawie budzi coraz większy sprzeciw mieszkańców.

Rozgrzebany śmietnik rzeczywiście przyzwyczaja zwierzęta do ludzi i ułatwia im życie. Nie ma też co ukrywać, że część osób zostawia worki na chodniku przez całą noc i nie przejmuje się tym, że lis rozniesie je po ulicy. Tyle że jeśli państwo uznaje to za problem przyrodniczy i bezpieczeństwa publicznego, a uzasadnienie projektu wprost tak go stawia, to powinno też wziąć na siebie część ciężaru. Przepis, który kończy się grzywną dla emeryta za źle domknięty kubeł, a nie mówi nic o tym, kto dostarczy porządny pojemnik, jest napisany od niewłaściwej strony.

Kto odpowiada za szkody wyrządzone przez dziki

Warto też pamiętać o asymetrii. Prawo łowieckie przewiduje odszkodowanie od dzierżawcy lub zarządcy obwodu łowieckiego, ale wyłącznie za szkody w uprawach i płodach rolnych. Na odszkodowanie za przewrócony kubeł czy rozryty trawnik w mieście trudno więc liczyć. Jeżeli projekt UD252 przejdzie w obecnej formie, za zwierzę, które przyszło do śmietnika, odpowiedzialność może ponieść tylko jedna strona, właściciel nieruchomości. To zbyt wygodne dla wszystkich pozostałych.

Projekt jest wciąż na etapie uwag i opinii. To dobry moment, żeby samorządy i organizacje lokatorskie upomniały się o jedno zdanie w ustawie: w gminach o podwyższonym ryzyku zabezpieczone pojemniki zapewnia gmina w ramach opłaty za odpady. Wtedy kara za ich niewłaściwe używanie będzie miała sens.

Obserwuj nas w Google Discover

Podobają Ci się nasze treści?

Google Discover

Obserwuj