1. Bezprawnik -
  2. Firma -
  3. PIP rusza z kontrolami już 8 lipca. Grzywny urosną nawet do 90 tysięcy złotych

PIP rusza z kontrolami już 8 lipca. Grzywny urosną nawet do 90 tysięcy złotych

Reforma PIP to nie tylko samo przekształcanie niewłaściwie stosowanych umów cywilnoprawnych w etaty. Jedną z jej części składowych są dużo wyższe grzywny za naruszanie praw pracowniczych. Dobra wiadomość jest taka, że mamy 12 miesięcy taryfy ulgowej.

Rafał Chabasiński30.04.2026 13:25
Firma

Nowe uprawnienia PIP to nie wszystko – w grę wchodzą także zmiany w kodeksie pracy

Reforma PIP została podpisana przez prezydenta i wejdzie w życie 8 lipca. Sama PIP już zapowiedziała intensyfikację kontroli w firmach po tej dacie. W grę wchodzą nie tylko wizyty inspektorów pracy bezpośrednio w firmach. Nowością będzie możliwość zdalnego prowadzenia czynności. Ustawa wprowadzająca reformę nadaje PIP nowe uprawnienia.

Nie da się ukryć, że głównym przedmiotem zainteresowania kontrolerów będzie to, czy przedsiębiorcy właściwie stosują umowy cywilnoprawne. W końcu możliwość przekształcania ich w etaty stanowiła „danie główne" całej reformy i najważniejsze źródło kontrowersji.

Tym samym nie ma się co dziwić, że niektóre firmy panikują. Umowy zlecenia oraz kontrakty B2B są niezwykle popularne. Są przedsiębiorcy, którzy zatrudniają wyłącznie na zleceniach. Niestety często takie elastyczne formy pracy są traktowane jako wygodny dla pracodawcy zamiennik domyślnej formy zatrudnienia.

Inspektor pracy nie tylko przekształci zlecenie w etat, ale także nałoży surową karę

Pytanie brzmi: czy jest czego się bać? Nie mam dobrych wieści. Ustawa o zmianie ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy oraz niektórych innych ustaw to nie tylko umowy zlecenia przekształcane w umowy o pracę oraz nowe uprawnienia dla kontrolerów.

Kolejnym ważnym elementem reformy jest zaostrzenie kar za naruszenia przeciwko prawom pracownika. O które konkretnie prawa chodzi? Odpowiedź na to pytanie znajdziemy w art. 281, 282 oraz 283 kodeksu pracy. Znajdziemy w nich katalog wykroczeń, które można w tej dziedzinie popełnić.

Najważniejszym czynem zabronionym jest oczywiście zawieranie umowy cywilnoprawnej w warunkach, które spełniają kodeksową definicję stosunku pracy. Przypomnijmy: obok odpłatnego świadczenia pracy na rzecz pracodawcy mamy jeszcze pozostawanie pod kierownictwem szefa oraz wskazanie pracownikowi konkretnego miejsca i czasu jej wykonywania.

Katalog wykroczeń przeciwko prawom pracownika z art. 281 kodeksu pracy

Zawarcie umowy w niewłaściwej formie to raptem jedno z wielu możliwych wykroczeń przeciwko prawom pracownika. Zgodnie z art. 281 wykroczeniem są także:

  • niezawiadomienie właściwego okręgowego inspektora pracy o zawarciu umowy o pracę na czas określony;
  • niepotwierdzenie na piśmie umowy o pracę przed dopuszczeniem do niej pracownika;
  • niepoinformowanie pracownika o warunkach zatrudnienia w sposób rażąco łamiący wymogi prawne;
  • zignorowanie wniosku pracownika o zamianę umowy na czas określony w zatrudnienie na stałe oraz niepoinformowanie go o przyczynach odmowy;
  • wypowiedzenie umowy o pracę albo dyscyplinarne zwolnienie pracownika, które w sposób rażący naruszałyby przepisy prawa pracy (warto w tym kontekście wiedzieć, jak wygląda zwolnienie dyscyplinarne i czy można się od niego odwołać);
  • naruszenie przepisów o czasie pracy oraz zatrudnianiu młodocianych i uprawnieniach związanych z rodzicielstwem;
  • naruszanie przepisów o elastycznej organizacji pracy dla rodziców dzieci do lat 8;
  • naruszenie przepisów o urlopie opiekuńczym;
  • naruszenie przepisów dotyczących uwzględnienia wniosków o wykonywanie pracy w systemie przerywanego czasu pracy;
  • niepokrywanie kosztów szkoleń pracowników;
  • nieprowadzenie dokumentacji pracowniczej;
  • nieprzechowywanie jej przez cały wymagany prawnie okres;
  • pozostawianie jej w miejscu, gdzie jest narażona na uszkodzenie albo zniszczenie.

Wykroczenia z art. 282 i 283 – wynagrodzenie, urlop i BHP

W art. 282 znajdziemy trzy kolejne wykroczenia. Grzywna grozi także za:

  • niewypłacanie wynagrodzenia albo innego przysługującego świadczenia na czas;
  • nieudzielanie pracownikowi należnego mu urlopu wypoczynkowego albo obniżanie jego wymiaru bez podstawy prawnej;
  • niewydanie pracownikowi świadectwa pracy w terminie – a świadectwo pracy podstawowe informacje wskazują jednoznacznie, że opóźnienie tego dokumentu jest poważnym uchybieniem.

Wreszcie mamy także art. 283, w którym znajdziemy wykroczenia związane z bezpieczeństwem i higieną pracy.

Wysokość kar została podwojona, a w dwóch specjalnych przypadkach wręcz potrojona

Za wszystkie te wykroczenia od 8 lipca będzie grozić wyższa kara. Ustawowe „widełki" wyniosą od 2 000 do 60 000 zł kary w podstawowych trybach poszczególnych wykroczeń. Obecnie wynoszą one zauważalnie mniej, bo od 1 000 do 30 000 zł.

W szczególnych przypadkach kara będzie jeszcze wyższa. Na przykład zatrudnianie na czarno dłużnika alimentacyjnego podnosi nam zagrożenie grzywną do poziomu od 3 000 do 90 000 zł. Warto przy tym pamiętać, że ZUS zawiadomi komornika, gdy dłużnik podejmie legalną pracę, więc próby ukrywania zatrudnienia stają się coraz mniej opłacalne.

Taka sama dodatkowo podwyższona kara dotknie także przedsiębiorców, którzy postanowią nie wykonywać prawomocnego orzeczenia sądu pracy.

Prawie wszystkie wyższe grzywny będą obowiązywać już od 8 lipca

Drobiazgowe wyliczenie tych wszystkich przypadków zagrożenia grzywną jest bardzo ważne. Zapewne większość z nas słyszała o tym, że ustawodawca przewidział okres 12 miesięcy, kiedy firma może uniknąć odpowiedzialności wykroczeniowej, a tym samym grzywny.

To prawda – okres przejściowy jak najbardziej istnieje. Rzecz jednak w tym, że obejmuje on wyłącznie jedno spośród tych wszystkich wykroczeń. Chodzi o stosowanie niewłaściwej formy zatrudnienia. Interesującym nas przepisem jest art. 16 ustawy o zmianie ustawy o PIP:

Podmiot, który przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy zawarł z osobą wykonującą pracę umowę cywilnoprawną lub na rzecz którego osoba faktycznie świadczy pracę za wynagrodzeniem, mimo że stosunek ten spełnia wszystkie cechy stosunku pracy, o których mowa w art. 22 § 1 ustawy zmienianej w art. 3, i który w terminie 12 miesięcy od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy dobrowolnie doprowadzi do stanu zgodnego z prawem przez zawarcie umowy o pracę, nie podlega odpowiedzialności określonej w art. 281 § 1 pkt 1 ustawy zmienianej w art. 3.

Innymi słowy: prawie wszystkie podwyższone kary za wykroczenia przeciwko obowiązkom pracowniczym wchodzą w życie od 8 lipca.

Niezawarcie umowy o pracę, kiedy należało ją zawrzeć, zostało potraktowane w specjalny sposób z prostego powodu. Chodzi o osłodzenie nieco przedsiębiorcom mechanizmu przekształcania trefnych umów w umowy o pracę. Ten będzie stosowany od razu. Po prostu firmy przez rok nie będą dodatkowo karane grzywnami.

Obserwuj nas w Google Discover
Google Discover
Podobają Ci się nasze treści?
Google Discover
Dołącz do dyskusji
Najnowsze
Warte Uwagi