- Bezprawnik -
- Finanse -
- Zasłonisz twarz przy bankomacie – dostaniesz karę. Nowy pomysł resortu sprawiedliwości
Zasłonisz twarz przy bankomacie – dostaniesz karę. Nowy pomysł resortu sprawiedliwości
Ministerstwo Sprawiedliwości proponuje przepisy, które pozwolą karać grzywną osoby zasłaniające twarz podczas wypłaty lub wpłaty gotówki w bankomacie. Pomysł pojawił się przy okazji prac nad ustawą o wsparciu rozwoju i stabilności rynku finansowego i wiąże się z szerszym planem monitorowania klientów tych urządzeń.
Obowiązkowe nagrywanie klientów bankomatów i wpłatomatów
Resort sprawiedliwości chce zmienić ustawę o usługach płatniczych w taki sposób, by banki i inni operatorzy bankomatów oraz wpłatomatów musieli rejestrować wizerunek każdej osoby, która z nich korzysta. Oznaczałoby to, że każda wypłata gotówki z bankomatu zostawiałaby ślad w postaci nagrania. Materiały miałyby być przechowywane przez 90 dni od momentu wykonania operacji. Po tym czasie mogłyby z nich korzystać sądy, prokuratura oraz policja, prowadząc sprawy karne. W praktyce byłby to monitoring wizyjny obejmujący bez wyjątku każdego klienta urządzenia.
Kara dla klienta, który zasłoni twarz
Obok obowiązku nagrywania w propozycji znalazł się przepis o karach dla klientów. Grzywna albo nagana miałyby grozić osobom, które w chwili korzystania z urządzenia zasłaniają twarz tak, że nie da się ich rozpoznać na nagraniu. Ministerstwo nie sprecyzowało jeszcze, jakie okoliczności miałyby wykluczać odpowiedzialność – trudno na razie ocenić, czy dotyczyłoby to na przykład osób noszących maseczki z powodów zdrowotnych albo szalik w mroźny dzień. Nie wiadomo też, czy karę nakładałby funkcjonariusz, czy sąd, a różnica mandat a grzywna ma w prawie wykroczeń realne znaczenie.
Tajemnica bankowa i argument o walce z cyberprzestępcami
Uzasadnienie resortu odwołuje się do skuteczności ścigania oszustw finansowych. Zdaniem Ministerstwa Sprawiedliwości powodzenie takich spraw zależy od tempa, w jakim śledczy mogą zebrać i przeanalizować dane objęte tajemnicą bankową. Nowy obowiązek rejestrowania wizerunku miałby więc iść w parze z odrębną nowelizacją Prawa bankowego, która ułatwi prokuraturze dostęp do informacji bankowych bez konieczności długotrwałych procedur. Razem te dwa rozwiązania mają, według resortu, realnie podnieść wykrywalność sprawców przestępstw internetowych żerujących na kontach klientów – przede wszystkim w sprawach, w których dochodzi do kradzieży pieniędzy przez internet.
Nie wszystkie bankomaty są dziś gotowe na nowe wymogi
Część urządzeń działających obecnie na rynku nie ma funkcji zapisu wizerunku klienta, co – jak zauważa resort – jest wykorzystywane przez przestępców świadomie wybierających takie punkty do wypłaty skradzionych środków. Wejście przepisów w życie oznaczałoby dla operatorów konieczność wymiany lub doposażenia części sieci bankomatowej, a także wdrożenia procedur przechowywania i udostępniania nagrań instytucjom ścigania. Koszt takiej modernizacji nie został na razie oszacowany, choć przy skali sieci bankomatowej w Polsce trudno zakładać, że będzie on pomijalny. Tymczasem bankomaty znikają z polskich miejscowości od kilku lat, a dodatkowe wydatki mogą ten trend jedynie przyspieszyć.
Ustawa o rynku finansowym: postulaty KNF i NBP
Propozycja resortu sprawiedliwości to tylko jeden głos w szerszej dyskusji toczącej się wokół projektu ustawy o rynku finansowym. Swoje postulaty zgłosiły też inne instytucje – Komisja Nadzoru Finansowego opowiada się za likwidacją tzw. MIP-ów, Narodowy Bank Polski chce uzyskać możliwość nakładania kar finansowych na organizacje płatnicze, a od lipca 2027 roku ma zacząć obowiązywać mechanizm weryfikacji danych odbiorcy przelewu w złotych. Każdy z tych wątków dotyczy innego elementu systemu płatniczego, ale wszystkie łączy jeden cel – uszczelnienie rynku przed nadużyciami.
Szalik, maseczka i pytania o praktykę stosowania przepisów
Sam pomysł nagrywania klientów bankomatów nie jest w Europie niczym nowym – część banków robi to już dziś dobrowolnie ze względów bezpieczeństwa. Nowością jest natomiast sankcja karna za zasłonięcie twarzy, która w praktyce może dotknąć osoby niemające nic wspólnego z przestępczością – choćby tych, którzy przy niskich temperaturach owijają twarz szalikiem albo noszą maseczkę z powodu alergii czy przebytej choroby. Projekt znajduje się obecnie na etapie uzgodnień międzyresortowych, więc ostateczny kształt przepisów, w tym ewentualne wyłączenia od odpowiedzialności, może się jeszcze zmienić, zanim trafi pod obrady Sejmu.
