Nowe przepisy o pensjach brzmią świetnie na papierze. Ale jest jeden poważny problem

Nowe obowiązki PIP. Kontrole będą o wiele bardziej szczegółowe

Przedsiębiorcy muszą przygotować się na spore zmiany w trakcie ewentualnych wizytacji. Z doniesień „Dziennika Gazety Prawnej" wynika, że nowe przepisy oznaczają dla PIP zupełnie nowe kompetencje. O ile do tej pory inspektorzy weryfikowali przede wszystkim kwestie związane z legalnością zatrudnienia czy przestrzeganiem przepisów BHP, o tyle wkrótce ich zadania staną się znacznie bardziej złożone i będą wymagały głębokich analiz.

Inspekcja będzie mogła żądać od pracodawców bardzo szczegółowych danych dotyczących wynagrodzeń kobiet i mężczyzn. Warto jednocześnie pamiętać, że jeśli kontrolerzy dopatrzą się nieuzasadnionych różnic w stawkach na tych samych stanowiskach, będą domagać się dodatkowych wyjaśnień. Jak wynika z dotychczasowej praktyki, kontrola PIP w firmie jest możliwa nawet wtedy, gdy przedsiębiorca nie zatrudnia pracowników na umowę o pracę — a po wejściu nowych przepisów zakres uprawnień inspektorów stanie się jeszcze szerszy.

Co więcej, rola PIP nie ograniczy się już tylko do wskazania nieprawidłowości i wystawienia mandatu; inspektorzy mają aktywnie współpracować z firmami przy wdrażaniu działań naprawczych, oceniać całe systemy wynagrodzeń i siatki płac, a także brać udział w ewentualnych postępowaniach sądowych.

Lawina skarg i kadrowa przepaść

Niewykluczone, że wraz z wejściem w życie nowych przepisów, na biurka inspektorów trafi lawina nowych wniosków i zażaleń. Wzrost świadomości pracowników i powszechniejszy dostęp do informacji o zarobkach w firmach niemal na pewno sprawią, że zatrudnieni będą znacznie chętniej zgłaszać podejrzenia o dyskryminację płacową w firmach. Nowa dyrektywa unijna zakłada bowiem, że to pracodawca — a nie pracownik — będzie musiał przed sądem udowodnić brak dyskryminacji.

Kto zatem będzie to wszystko weryfikował? W tym miejscu pojawia się największy problem. Warto przypomnieć, że już dekadę temu ówczesny główny inspektor pracy szacował, iż do prawidłowego funkcjonowania urzędu i realizacji bieżących obowiązków potrzeba około 3 tysięcy inspektorów. Obecnie PIP dysponuje zaledwie połową tej kadry. Przybywa nowych, niezwykle czasochłonnych zadań wymagających specjalistycznej wiedzy, a zasoby ludzkie pozostają mocno uszczuplone.

Niemoc PIP to problem strukturalny, nie nowy

Problem nie jest nowy. Obserwatorzy rynku pracy od lat wskazują, że prawa pracowników są w Polsce trudne do wyegzekwowania właśnie dlatego, że inspekcja działa w warunkach chronicznego niedofinansowania i kadrowego niedoboru. Skargi rozpatrywane są z opóźnieniem, a pracownicy coraz częściej słyszą jedynie, że „zaplanowano kontrolę" — bez żadnego konkretnego terminu.

Wielomilionowe potrzeby i szukanie oszczędności wewnątrz urzędu

Być może pewnym rozwiązaniem byłoby mocne dofinansowanie urzędu, ale i w tej kwestii sytuacja jest skomplikowana. Sama Inspekcja wyliczyła swoje potrzeby finansowe wynikające z nowej ustawy na 269 mln zł w perspektywie najbliższych 10 lat. Środki te są niezbędne chociażby do zbudowania platformy e-learningowej, stworzenia systemu szkoleń oraz całego zaplecza organizacyjnego dla pracowników.

Jeśli jednak PIP liczyła na nagły zastrzyk tak ogromnej gotówki w najbliższym czasie, to musi zweryfikować plany. W tegorocznej ustawie budżetowej zapisano wprawdzie wzrost budżetu urzędu o 13 proc., co daje dodatkowe 72 mln zł. Przedstawiciele Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej podkreślają wręcz, że żaden inny urząd nie mógł w tym roku liczyć na tak wysoki wzrost przyznanych środków. Ostatecznie może się jednak okazać, że to wciąż za mało na płynne wdrożenie tak potężnej reformy.

Inspektorzy bez nowych komputerów, pracodawcy pod lupą

Główny Inspektor Pracy, Marcin Stanecki, przyznaje wprost, że konieczne jest szukanie pieniędzy w bieżącym budżecie. A to wymusi najprawdopodobniej ograniczenie wydatków na tak prozaiczne, ale ważne z punktu widzenia funkcjonowania instytucji rzeczy, jak remonty placówek czy zakup nowych komputerów dla inspektorów.

Tymczasem po stronie pracodawców pytania mnożą się już teraz. Dotyczy to zwłaszcza kwestii takich jak dyskryminacja przy podwyżkach — nowe przepisy sprawią, że każda nieuzasadniona różnica w wysokości przyznanych podwyżek dla pracowników na tych samych stanowiskach może stać się podstawą do zarzutu dyskryminacji. Z kolei inspektorzy, którzy już dziś wystawiają kary dla pracodawców głównie za naruszenia BHP i opóźnienia w wypłacie wynagrodzeń, będą musieli opanować zupełnie nową, skomplikowaną analitykę płacową.

Obserwuj nas w Google Discover

Podobają Ci się nasze treści?

Google Discover

Obserwuj