Dłużnik może mieć problemy z odrzuceniem spadku

Ochrona wierzycieli w kodeksie cywilnym

Skarga pauliańska, która ma służyć ochronie interesów wierzycieli, ma swoją genezę jeszcze w prawie starożytnego Rzymu. Już wtedy bowiem dłużnicy wykazywali się niemałą kreatywnością, aby uniknąć spłaty swoich zobowiązań. Minęły tysiąclecia, a w tym zakresie niewiele się zmieniło. Dlatego właśnie polskie prawo cywilne przewiduje (w art. 527) możliwość zakwestionowania czynności prawnej dłużnika przez jego wierzycieli. Przepis ten stanowi jasno, że:

Wierzyciele mogą więc kwestionować zachowania dłużnika (w dodatku skutecznie kwestionować je na gruncie prawa), jeżeli działania dłużnika mają na celu unikanie spłaty zobowiązań. Szczególna forma ochrony wierzycieli jest przewidziana (i dodatkowo uregulowana) przez polskie prawo spadkowe.

Odrzucenie spadku jest w przypadku dłużników niemożliwe

Skarga pauliańska na dobrą sprawę wyczerpuje temat odrzucenia spadku przez dłużnika. Jednak aby podkreślić, że próba ochrony rodzinnego majątku przez odrzucenie spadku jest niemożliwa, kodeks cywilny odnosi się do tej kwestii w dodatkowym przepisie. Chodzi o art. 1024, który stanowi, że:

Ta regulacja nie pozostawia już żadnych wątpliwości – odrzucenie spadku nie będzie możliwe, jeżeli dłużnik nie jest w stanie spłacić swoich zobowiązań (no chyba, że spadek również jest obarczony długami i to tylko w momencie, gdy pasywa przewyższają aktywa, wtedy przyjęcie takiego spadku nic nie daje wierzycielom spadkobiercy, a wręcz może pogorszyć ich sytuację).

Przepis o odrzuceniu spadku z pokrzywdzeniem wierzycieli jest ochoczo wykorzystywany

Oczywiście, aby wierzyciel zakwestionował odrzucenie spadku przez dłużnika (który w ten sposób chce na przykład ocalić rodzinny dom w ten sposób, że przejdzie on na własność jego dzieci, bądź też rodzeństwa) musi wiedzieć o powołaniu dłużnika do spadku. W dodatku musi zadziałać w odpowiednim terminie, czyli nie później niż w ciągu 3 lat od momentu, gdy dłużnik odrzucił spadek.

Takie sprawy co jakiś czas trafiają na sądowe wokandy. Przykładem może być wyrok sądu rejonowego Strzelcach Krajeńskich z dnia 7 listopada 2024 r. (I C 263/23), kiedy to sąd orzekł, że w przypadku jednego ze spadkobierców odrzucenie spadku było bezskuteczne, gdyż zostało dokonane właśnie z pokrzywdzeniem wierzycieli. W dodatku dłużnik musiał jeszcze pokryć (niemałe) koszty sądowe.

Odrzucenie spadku a upadłość konsumencka

Szczególnie uważać muszą również osoby rozważające upadłość konsumencką. Tę kwestię reguluje bowiem art. 127 prawa upadłościowego, który stanowi, że:

Przepis ust. 1 stosuje się odpowiednio do ugody sądowej, uznania powództwa i zrzeczenia się roszczenia.

Oznacza to więc, że jeżeli w ciągu roku przed złożeniem wniosku o ogłoszenie upadłości dłużnik zrzeknie się spadku, ta czynność prawna również jest nieważna (o ile spadek nie był obarczony długami przewyższającymi wartość aktywów).

Obserwuj nas w Google Discover

Podobają Ci się nasze treści?

Google Discover

Obserwuj