- Bezprawnik -
- Państwo -
- Mieszkańcy Białegostoku dostali alert RCB o ataku na Ukrainę. Do ukraińskiej granicy mają 180 km
Mieszkańcy Białegostoku dostali alert RCB o ataku na Ukrainę. Do ukraińskiej granicy mają 180 km
W poniedziałek wieczorem telefony zawibrowały nie tylko na Lubelszczyźnie, ale też w Białymstoku, Suwałkach i niemal całym województwie podlaskim. Rządowe Centrum Bezpieczeństwa ostrzegło o rosyjskim ataku powietrznym na Ukrainę mieszkańców regionu, który z Ukrainą w ogóle nie graniczy. Brzmi groźnie, ale wyjaśnienie jest dość przyziemne i nic nie wskazuje na to, by ktokolwiek spodziewał się uderzenia na Podlasie.
Alert RCB w Białymstoku i na Podlasiu. Kto dostał SMS
Treść wiadomości była taka sama jak w poprzednich tygodniach na Lubelszczyźnie i Podkarpaciu: „UWAGA! Rosyjski atak powietrzny na Ukrainie. Sytuacja jest monitorowana. Podniesiono gotowość Systemu Obrony Powietrznej RP. Oczekuj dalszych komunikatów”. Według listy opublikowanej przez portal niezalezna.pl ostrzeżenie trafiło łącznie do 27 powiatów i miast na prawach powiatu.
Na Podlasiu SMS dostali mieszkańcy Białegostoku i Suwałk oraz powiatów suwalskiego, augustowskiego, sejneńskiego, sokólskiego, białostockiego, zambrowskiego, wysokomazowieckiego, bielskiego, hajnowskiego i siemiatyckiego. W Lubelskiem alert objął Chełm, Białą Podlaską i powiaty: włodawski, łęczyński, świdnicki, chełmski, krasnostawski, łukowski, bialski, rycki, radzyński, parczewski i lubartowski.
Uwagę zwraca to, czego na liście nie ma. Zamość, Hrubieszów, Tomaszów Lubelski czy Podkarpacie, które przy wcześniejszych nalotach dostawały SMS-y jako pierwsze, tym razem zostały pominięte. Strefa ostrzeżenia ciągnęła się wzdłuż granicy z Białorusią, a nie wzdłuż południowego odcinka granicy z Ukrainą. Sporo osób, w tym dziennikarz Łukasz Bok na platformie X, od razu zwróciło uwagę, że to dla Podlasia nietypowa sytuacja.
Dlaczego alert RCB w Białymstoku, skoro do Ukrainy jest 180 km
Z Białegostoku do najbliższego punktu granicy z Ukrainą jest w linii prostej mniej więcej 180 km. Do granicy z Białorusią zaledwie około 50 km. I to jest klucz do całej sprawy. Polska obrona powietrzna nie patrzy na mapę administracyjną, tylko na możliwe trasy obiektów, które w danej chwili są w powietrzu.
Rosyjskie drony regularnie zahaczają o Białoruś
Rosyjskie drony typu Shahed atakujące zachodnią Ukrainę od dawna nie trzymają się ściśle ukraińskiego nieba. Instytut Europy Środkowej z Lublina wyliczał, że w samym lipcu 2025 r. nad Białorusią zarejestrowano rekordowe 96 dronów bojowych, a jeden z rosyjskich dronów rozpoznawczych przeleciał wtedy przez całą Białoruś i rozbił się na Litwie. Jeśli nalot idzie na Wołyń albo okolice Kowla, część maszyn może przelatywać blisko styku granic Polski, Ukrainy i Białorusi lub nad samą Białorusią. Wtedy północny odcinek wschodniej granicy staje się dla wojska równie istotny jak południowy.
Dowództwo Operacyjne przy kolejnych nalotach powtarza tę samą formułę: działania są prewencyjne i mają chronić polską przestrzeń powietrzną „ze szczególnym uwzględnieniem rejonów przygranicznych”. Podlasie jest rejonem przygranicznym, tylko że od strony Białorusi.
Wrzesień 2025 pokazał, że północny kierunek jest realny
Gdy we wrześniu 2025 r. rosyjskie drony w nocy wleciały nad Polskę, wojsko wskazywało jako najbardziej zagrożone województwa podlaskie, mazowieckie i lubelskie. Część obiektów weszła wtedy do Polski właśnie od strony Białorusi. Rozszerzenie strefy ostrzeżeń na Białystok to więc nie kaprys urzędnika, tylko wniosek wyciągnięty z tamtej nocy.
Czego ten alert RCB nie oznacza
Poniedziałkowy SMS to najniższy, informacyjny poziom ostrzeżenia. Nie ma w nim polecenia zejścia do schronu ani ewakuacji, jest tylko informacja, że wojsko podniosło gotowość i że mogą przyjść kolejne komunikaty. To zasadnicza różnica w porównaniu z alertem o zagrożeniu atakiem z powietrza, który RCB wysyłało m.in. 16 października. Dopiero taki komunikat, wsparty syrenami, oznacza konieczność szukania schronienia.
Warto przypomnieć, jak brzmią syreny. Ogłoszenie alarmu to modulowany, falujący dźwięk trwający trzy minuty. Odwołanie alarmu to ciągły, jednostajny dźwięk, również przez trzy minuty. Jeśli syreny milczą, a telefon pokazuje jedynie informację o monitorowaniu sytuacji, nie ma powodu, żeby wyciągać dzieci z łóżek.
Takie alerty zwykle kończą się po godzinie lub dwóch
Doświadczenie z Lubelszczyzny jest dość uspokajające. Według TVN24 3 listopada RCB wysłało do mieszkańców tego regionu trzy takie alerty w ciągu jednego dnia, a wieczorny, rozesłany po 19.30, odwołano krótko przed 21. Odwołanie przychodzi w osobnym SMS-ie z informacją, że atak na Ukrainę się zakończył i na terenie Polski nie ma zagrożenia. W chwili pisania tego tekstu alert dla Podlasia nadal obowiązywał.
Alert RCB a prawo. Czy można nie przyjść do pracy
ALERT RCB jest jednym z elementów systemu powiadamiania, ostrzegania i alarmowania wymienionych w ustawie z 5 grudnia 2024 r. o ochronie ludności i obronie cywilnej. Sam SMS nie nakłada jednak na nikogo żadnych obowiązków, poza zdrowym rozsądkiem.
Pracodawców i pracowników na wschodzie kraju coraz częściej interesuje, czy taki komunikat zwalnia z przyjścia do firmy. Odpowiedź brzmi: informacyjny alert, taki jak poniedziałkowy, nie. Kodeks pracy w art. 210 pozwala powstrzymać się od wykonywania pracy, gdy warunki stwarzają bezpośrednie zagrożenie dla życia lub zdrowia. Prawnik cytowany przez Forsal.pl wskazywał, że podstawą do takiego kroku może być dopiero alert nakazujący schronienie się z powodu bezpośredniego zagrożenia atakiem z powietrza. Komunikat o „monitorowaniu sytuacji” to nie ten poziom.
Lepiej o jeden SMS za dużo. Ale RCB powinno mówić jaśniej
Na łamach Bezprawnika wielokrotnie krytykowaliśmy sposób, w jaki państwo korzysta z tego narzędzia. Pytanie, kiedy trzeba wysłać alert RCB, wracało przy okazji SMS-ów o wyborach czy pandemii, a alerty RCB wysyłane „na zapas” uczą ludzi, żeby je ignorować. Tym razem jednak trudno mieć pretensje. Informacja o podniesionej gotowości wojska, wysłana zanim w mediach społecznościowych zaczną krążyć zdjęcia myśliwców i plotki o atakach na Białystok, to po prostu przyzwoite traktowanie obywateli.
Problem leży gdzie indziej. Treść SMS-a jest pisana dla ludzi, którzy wiedzą, jak działa obrona powietrzna. Mieszkanka Hajnówki, która pierwszy raz dostaje wiadomość ze słowami „rosyjski atak” i „gotowość”, ma prawo się przestraszyć. Wystarczyłoby jedno dodatkowe zdanie: nie musisz nic robić, w razie zagrożenia usłyszysz syreny. RCB ma na to 160 znaków i chyba nikt by się nie obraził.
Kto chce mieć poczucie, że jest przygotowany, niech zamiast nocnego scrollowania X zajrzy do rządowego poradnika bezpieczeństwa, który trafił do skrzynek większości Polaków. Nie zaszkodzi też przeczytać, co rząd mówi, co spakować, gdy trzeba uciekać z domu. Nie dlatego, że Białystok jest dziś celem, tylko dlatego, że spokojną głowę łatwiej mieć z przygotowanym plecakiem niż bez niego.
zobacz więcej:
