NSA wydał wyrok, który może zrujnować polskie konkubinaty. Chodzi o zwykłe przelewy

Dlaczego konkubenci są „obcymi" dla fiskusa?

Ustawa o podatku od spadków i darowizn dzieli nabywców na trzy grupy. Małżonkowie i najbliższa rodzina należą do pierwszej grupy i korzystają ze zwolnień. Partnerzy w konkubinacie trafiają do trzeciej grupy i są traktowani jak zupełnie obcy ludzie. Nie ma wspólności majątkowej ani ulg podatkowych.

NSA w wyroku z 2024 r. jasno stwierdził, że przelewy pieniężne między konkubentami stanowią darowizny w zakresie, w jakim nie zostaną spożytkowane na zwykłe, bieżące potrzeby wspólnego gospodarstwa domowego (jedzenie, media, czynsz, codzienne utrzymanie). Wszystkie wydatki inwestycyjne lub powiększające majątek tylko jednej osoby – wkład na mieszkanie kupowane na jedną osobę, samochód, spłata kredytu, oszczędności – są darowizną.

Brak wspólności majątkowej w konkubinacie

To właśnie brak ustawowej wspólności sprawia, że podział majątku konkubentów bywa równie kłopotliwy co rozliczenia podatkowe. Rzeczy nabywane w trakcie trwania nieformalnego związku nie stają się automatycznie wspólne, a ciężar dowodu, kto i ile dołożył, spoczywa na samych zainteresowanych.

Kwota wolna i sankcje karnoskarbowe

Dla III grupy podatkowej kwota wolna wynosi zaledwie 5 733 zł w ciągu 5 lat od jednej osoby. Nadwyżka jest opodatkowana progresywnie (do 20%). Jeśli darowizna nie zostanie zgłoszona w terminie na formularzu SD-Z2 (w ciągu 6 miesięcy), skarbówka nakłada stawkę sankcyjną 20% od całej kwoty plus odsetki i mandat karnoskarbowy.

Praktyka urzędów skarbowych

Kontrole uruchamiają się zwłaszcza przy większych przelewach widocznych na kontach bankowych. Ciężar dowodu spoczywa na podatniku, który musi udowodnić, że pieniądze poszły na wspólne, bieżące wydatki (paragony, faktury, wyciągi). Warto zatem gromadzić wszelkie dokumenty ze wspólnych wydatków.

Jak się zabezpieczyć przed podatkiem?

Najpewniejszym sposobem pozostaje formalizacja związku, czyli ślub cywilny lub kościelny. Wtedy przelewy i wspólne wydatki są neutralne podatkowo. Jeśli małżeństwo nie wchodzi w grę, warto:

Warto też pamiętać, że dziedziczenie bez ślubu odbywa się na znacznie mniej korzystnych zasadach niż w małżeństwie, więc o zabezpieczenie partnera trzeba zadbać dodatkowo – choćby przez testament czy ustanowienie współwłasności kluczowych składników majątku.

Czy nadchodzą zmiany? Projekty ustaw o związkach partnerskich

Stan prawny jest surowy, ale pojawiają się próby jego zmiany. W 2025 r. powstał projekt ustawy o statusie osoby najbliższej w związku i umowie o wspólnym pożyciu. Zakłada on wprowadzenie instytucji „umowy o wspólnym pożyciu", która dawałaby partnerom w nieformalnych związkach szereg praw zbliżonych do małżeńskich, w tym:

Projekt budził kontrowersje, zwłaszcza w kontekście potencjalnych nadużyć podatkowych. Rząd i Sejm pracowali nad nim w 2025 roku, ale nie wszedł jeszcze w życie jako kompleksowa regulacja. Na razie konkubinat nadal nie daje automatycznych ulg podatkowych.

Miłość bez ślubu kosztuje – wnioski

Orzecznictwo NSA jest surowe i sprawia, że miłość bez ślubu nie daje praw do ulg podatkowych. To, co w małżeństwie jest neutralne, w konkubinacie może kosztować dziesiątki tysięcy złotych. Coraz więcej par żyje bez „papierka", ale warto znać reguły gry z fiskusem, zanim przyjdzie decyzja o dopłacie. Możliwe zmiany legislacyjne dają nadzieję, lecz na razie to ślub pozostaje najprostszą tarczą podatkową.

Obserwuj nas w Google Discover

Podobają Ci się nasze treści?

Google Discover

Obserwuj