Rewolucja w opiece nad dziećmi. Powstaną małe punkty opieki zamiast kosztownych żłobków

Nie każdy potrzebuje dużego żłobka

Przez lata polityka żłobkowa była oparta przede wszystkim na tworzeniu większych placówek. Problem w tym, że duży żłobek nie wszędzie jest potrzebny. Szczególnie w dobie kryzysu demograficznego — a kryzys demograficzny w Polsce pogłębia się od lat. W niewielkiej miejscowości może nie być wystarczającej liczby dzieci, aby utrzymanie takiej placówki było racjonalne.

Punkt opieki dziennej ma działać zupełnie inaczej. W jednym lokalu będzie mogło przebywać maksymalnie 16 dzieci, pod opieką co najmniej dwóch opiekunów. Oznacza to grupę znacznie mniejszą niż w typowej placówce. Rozwiązanie to przypomina bardziej kameralny dom opieki niż klasyczny żłobek. I właśnie w tym może tkwić jego największa zaleta.

Mniej biurokracji, niższe koszty?

Ustawodawca przewidział dla punktów uproszczone i nie tak restrykcyjne wymagania lokalowe jak przy otwieraniu żłobka. Lokal musi spełniać określone wymagania i mieć zapewnione bezpieczeństwo przeciwpożarowe, ale przepisy budowlane nie będą stosowane w takim zakresie jak przy tradycyjnych placówkach.

Ma to przyczynić się do tego, że uruchomienie punktu będzie szybsze i tańsze. Samorząd nie będzie musiał za każdym razem inwestować w duży budynek, który może być wykorzystywany tylko częściowo. W praktyce może to być szczególnie ważne na wsiach i w małych miastach, gdzie ilość żłobków w Polsce od lat pozostaje najniższa. Zamiast czekać latami na budowę żłobka, gmina może stworzyć niewielką placówkę odpowiadającą rzeczywistemu zapotrzebowaniu.

Dzienny opiekun nie zostaje z dziećmi sam

Jedną z istotnych zmian jest odejście od modelu, w którym cała odpowiedzialność spoczywa na jednym dziennym opiekunie. Nowe regulacje uelastyczniają opiekę nad dziećmi do 3 lat i reagują na problem nagłych nieobecności pracowników. W punkcie opieki dziennej może pracować kilku opiekunów, a maksymalna liczba dzieci znajdujących się pod ich pieczą to 16.

Jednocześnie pozostaje możliwość indywidualnej działalności dziennego opiekuna. Taka osoba może opiekować się maksymalnie pięciorgiem dzieci, a przy pomocy osoby posiadającej odpowiednie kwalifikacje liczba ta wzrasta do ośmiorga.

Zastępstwo bez zamykania całego punktu

Zmiana ta jest o tyle ważna, że często największym problemem indywidualnej opieki był brak zastępstwa. Choroba czy urlop opiekuna oznaczały dla rodziców konieczność znalezienia opieki na własną rękę. W nowym systemie możliwe będzie zorganizowanie zastępstwa bez zamykania całego punktu.

Czy będzie bezpiecznie? Uproszczone wymogi lokalowe pod lupą

I tutaj pojawia się najważniejsze pytanie. Uproszczenie wymagań lokalowych nie może oznaczać uproszczenia wymagań dotyczących bezpieczeństwa dzieci. Nowe przepisy przewidują obowiązek zapewnienia odpowiednich warunków lokalowych i przeciwpożarowych, a punkt musi również zapewnić dzieciom dostęp do miejsca odbywania zajęć na zewnątrz. Przed wpisem do rejestru wójt, burmistrz lub prezydent miasta może przeprowadzić wizytację lokalu.

Spór o zakres kontroli i rolę sanepidu

Podczas prac nad ustawą pojawiły się jednak w Sejmie pytania dotyczące zakresu kontroli takich placówek, w tym roli sanepidu. Krytycy podnosili argument, że zbyt duże „odchudzenie” wymogów budowlanych i sanitarnych dla punktów opieki dziennej może doprowadzić do sytuacji, w której dzieci będą przebywać w miejscach niedostatecznie przystosowanych (np. pod kątem wentylacji czy liczby łazienek). Wydaje się, że właśnie kwestia tego, gdzie leży granica między uproszczeniem a zbyt daleko idącym ograniczeniem kontroli, będzie jednym z najważniejszych problemów praktycznych stosowania nowych regulacji.

Opiekun ma być zawodem, a nie przypadkowym zajęciem

Nowelizacja zmienia także zasady dotyczące kwalifikacji opiekunów. Przewidziano szkolenia i praktyki zawodowe, a osoby już pracujące będą musiały systematycznie aktualizować wiedzę i umiejętności. Koszty obowiązkowego doskonalenia ma ponosić podmiot prowadzący placówkę. Opiekunowie otrzymają również dodatkowe uprawnienia, m.in. 16 godzin albo dwa dni płatnego czasu w roku na podnoszenie kwalifikacji. Ustawa przewiduje także ochronę prawną na poziomie przewidzianym dla funkcjonariuszy publicznych.

Rodzice dostają większy wybór formy opieki

Największą zaletą nowych punktów może być jednak coś bardzo prostego, czyli to, że rodzice dostaną kolejną możliwość wyboru. Jedni będą chcieli klasycznego żłobka, inni małej grupy dzieci i bardziej domowej atmosfery. Jeszcze inni wybiorą indywidualnego dziennego opiekuna. Niezależnie od formy opieki rodzice mogą złożyć wniosek o 400 zł na żłobek, co obniża realny koszt płatnej opieki. Nie ma jednego idealnego modelu dla wszystkich rodzin i miejscowości. Dlatego zamiast budować jeden system dla całej Polski, lepiej stworzyć kilka możliwości i pozwolić samorządom dopasować je do lokalnych warunków.

Mała placówka może być wielkim rozwiązaniem

Nowe punkty mogą być szczególnie ważne w czasach, gdy demografia działa przeciwko wielkim inwestycjom. Skoro Polska się wyludnia w tempie zaskakującym nawet ekspertów, budowa żłobka na kilkadziesiąt miejsc może za kilka lat okazać się niepotrzebnym wydatkiem. Punkt dla 8, 10 czy 16 dzieci pozwala reagować znacznie bardziej elastycznie. I właśnie dlatego ta zmiana może okazać się ciekawsza, niż sugeruje jej techniczna nazwa. Państwo po raz pierwszy wyraźniej uznaje, że opieka nad najmłodszymi nie musi wszędzie wyglądać jak duży, instytucjonalny żłobek.

Nie budynek jest najważniejszy, ale dziecko

Ostateczny sukces będzie zależał jednak od praktyki stosowania nowych przepisów. Jeżeli punkty rzeczywiście będą łatwiejsze do uruchomienia, tańsze dla samorządów i dostępne dla rodziców, mogą stać się bardzo dobrym uzupełnieniem systemu — zwłaszcza tam, gdzie znajdują się miasta, które się kurczą i tracą mieszkańców. Jeżeli natomiast uproszczenia lokalowe zostaną zastąpione nową biurokracją, a koszty prowadzenia okażą się wysokie, reforma pozostanie przede wszystkim zmianą na papierze.

Obserwuj nas w Google Discover

Podobają Ci się nasze treści?

Google Discover

Obserwuj