Zapłacili fiskusowi 112 tys. zł przez jeden brakujący papierek. Trybunał przyznał im rację, a pieniędzy nadal nie ma

Ulga meldunkowa: jak brak jednego oświadczenia pozbawił zwolnienia z PIT

Cała sprawa dotyczy osób, które kupiły mieszkanie w latach 2007–2008, sprzedały je przed upływem pięciu lat, a następnie nie dopełniły jednego formalnego warunku — nie złożyły w terminie oświadczenia o zameldowaniu w lokalu przez co najmniej rok.

Ten drobny brak formalny pozbawił ich prawa do zwolnienia z PIT. Trzeba przyznać, że trudno o lepszy przykład sytuacji, w której wymóg czysto biurokratyczny przekłada się na realne, bardzo dotkliwe konsekwencje finansowe. Sama ulga meldunkowa była rozwiązaniem specyficznym, obowiązującym wyłącznie dla nieruchomości nabytych w tym wąskim okresie.

Wyrok jest, pieniędzy nie ma

Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 9 lipca 2025 r. uznał, że uzależnienie zwolnienia podatkowego od złożenia takiego oświadczenia jest niezgodne z Konstytucją. Sęk w tym, że wyrok do dziś nie trafił do Dziennika Ustaw — a organy podatkowe traktują brak tej publikacji jak furtkę, by odmawiać wznawiania postępowań. Wnioski podatników o wznowienie sprawy uznawane są za przedwczesne.

Egzekucja z emerytury i pożyczka na spłatę podatku

Wróćmy do wspomnianego małżeństwa, bo jego historia dobrze pokazuje skalę problemu. To sprawa zgłoszona do RPO — fiskus przez cztery lata prowadził egzekucję z ich emerytury, a po niekorzystnych wyrokach sądów administracyjnych jeszcze ją nasilił. Zagrożeni utratą mieszkania emeryci zaciągnęli pożyczkę. Łącznie — wliczając podatek, koszty egzekucyjne i odsetki — wyłożyli około 112 tys. zł i wciąż regulują to zobowiązanie.

Warto zauważyć, że to nie jest jedyny haczyk. Nawet gdyby udało się wznowić postępowanie, organ może odmówić uchylenia starej decyzji, powołując się na przedawnienie. Innymi słowy — szansa na odzyskanie pieniędzy zależy od okoliczności, na które sam podatnik nie ma żadnego wpływu. RPO zwraca uwagę, że to problem systemowy, sygnalizowany resortowi finansów już w 2022 i 2024 r. Przypadki, w których podatnicy realnie wygrali z fiskusem proces o zapłatę nieistniejącego podatku, pokazuje sprawa innego małżeństwa, którego dotyczyła ulga podatkowa na zakup mieszkania.

Resort odpowiada wymijająco

Korespondencja między Rzecznikiem Praw Obywatelskich a ministrem finansów ciągnie się od miesięcy. Najpierw resort informował, że analizuje skutki wyroku. W marcu 2026 r. uciął nadzieje, stwierdzając, że nie planuje żadnych specjalnych rozwiązań dla osób, które nie złożyły oświadczenia. W maju 2026 r. Marcin Wiącek odpisał ostro — ocena ministerstwa budzi wręcz sprzeciw organu stojącego na straży konstytucyjnych praw obywateli, a resort powinien rozważyć zmianę stanowiska.

Argument RPO jest tu prosty: niezależnie od sporów o moc prawną orzeczeń TK, naprawienie skutków niekonstytucyjności to obowiązek władzy publicznej. Obywatele nie mogą płacić za kryzys konstytucyjny, którego sami nie wywołali.

Co dalej: jak chronić swoje prawa?

Na razie poszkodowani są w trudnym położeniu. Można się domyślać, że dochodzenie roszczeń drogą cywilną — którą sugerują same organy — będzie długie, kosztowne i bez gwarancji powodzenia. Wiącek poprosił ministra Domańskiego o jednoznaczne stanowisko, w tym o informację, czy rozważa kroki prawne chroniące ofiary ulgi meldunkowej.

Krok po kroku: co zrobić, jeśli problem dotyczy nas bezpośrednio?

Co można zrobić, jeśli sprawa dotyczy nas bezpośrednio? Po pierwsze, warto zebrać całą dokumentację podatkową z lat 2007–2008 i decyzje organów. Po drugie — mimo nieopublikowania wyroku — można złożyć wniosek o wznowienie postępowania, choćby po to, by przerwać bieg terminów i mieć formalny punkt zaczepienia. Po trzecie, sprawę warto zgłosić do Biura RPO, które prowadzi już podobne postępowania.

Osobom planującym dziś transakcję na rynku wtórnym przyda się też wiedza o tym, jak wygląda dziedziczenie nieruchomości a jej sprzedaż oraz jakie zasady obowiązują przy sprzedaży mieszkania otrzymanego w spadku, gdzie podobne pułapki podatkowe wciąż się zdarzają.

Podstawa prawna i źródło: wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 9 lipca 2025 r. (dotychczas nieopublikowany w Dzienniku Ustaw); art. 21 ust. 21 w zw. z art. 21 ust. 1 pkt 126 lit. c ustawy o PIT w brzmieniu z lat 2007–2008. Na podstawie komunikatów i pism Rzecznika Praw Obywatelskich do ministra finansów i gospodarki (aktualizacje z 8.12.2025, 10.02.2026, 13.03.2026 i 29.05.2026).

Obserwuj nas w Google Discover

Podobają Ci się nasze treści?

Google Discover

Obserwuj