Sam zatwierdziłeś przelew oszustowi? Bank i tak będzie musiał oddać pieniądze w 15 dni roboczych

Dziś bank zwykle mówi „nie”. Po zmianach to on będzie musiał wykazać winę klienta

Obecnie osoby oszukane przez fałszywego konsultanta są w dość trudnym położeniu. O ile zwrot pieniędzy za nieautoryzowane transakcje — na przykład gdy ktoś posłuży się skradzioną kartą — powinien nastąpić najpóźniej w kolejnym dniu roboczym, o tyle przelew zlecony przez samego klienta, nawet pod presją i w wyniku manipulacji, traktowany jest zupełnie inaczej. Banki w takich sprawach często odmawiają zwrotu, wskazując, że klient sam potwierdził operację, a więc nie doszło do nieautoryzowanej transakcji płatniczej. Spór potrafi ciągnąć się miesiącami i kończyć u Rzecznika Finansowego albo w sądzie.

15 dni roboczych na zwrot i ciężar dowodu po stronie banku

Rozporządzenie PSR ma to zmienić, choć tylko w sytuacji, gdy złodzieje podszywają się pod bank klienta. Poszkodowany musiałby wówczas bez zbędnej zwłoki zawiadomić bank i złożyć zawiadomienie na policji. Od tego momentu bank miałby 15 dni roboczych, by oddać całą kwotę albo pisemnie uzasadnić odmowę.

Odmowa byłaby możliwa tylko wtedy, gdy bank wykaże, że klient sam działał w złej wierze lub dopuścił się rażącego niedbalstwa — i to bank, a nie poszkodowany, musiałby to udowodnić. Przed podjęciem decyzji instytucja musiałaby zapytać klienta o okoliczności zdarzenia. Nie mogłaby też odrzucić reklamacji tylko dlatego, że klient nie dostarczył dowodów, których trudno od niego wymagać, takich jak nagranie rozmowy z oszustem.

Fałszywy policjant albo kurier z OLX? Tu nowe przepisy nie pomogą

Istotne jest to, w jaki sposób przestępca dotarł do ofiary. Rozporządzenie chroni osoby, do których oszust zadzwoni z numeru wyświetlającego się jako infolinia ich banku, wyśle wiadomość z adresu podobnego do bankowego, podsunie podrobioną stronę logowania lub fałszywą aplikację. Poza zakresem ochrony zostają natomiast metody bardzo popularne w Polsce: telefon od rzekomego policjanta, pracownika KNF czy ABW, link do „odbioru płatności” od kupującego z serwisu ogłoszeniowego, czyli klasyczne oszustwo na OLX, albo wiadomość od „wnuczka”.

Można się spodziewać, że przy oszustwach łączonych — gdy najpierw dzwoni „konsultant”, a potem „funkcjonariusz” — spory będą dotyczyć tego, czy w takiej sytuacji odpowiedzialność ponosi bank, czy też nie. Możliwe również, że część przestępców po prostu zmieni scenariusz i zrezygnuje z podszywania się pod banki.

Wyższy limit BLIK dopiero po 4 godzinach. Opóźnienie ma dać czas na reakcję

Druga zmiana dotyczy limitów transakcji, które dziś da się podnieść kilkoma kliknięciami w aplikacji. Po wejściu w życie PSR zdalne zwiększenie limitu — dla BLIK-a, karty czy przelewów — zacznie działać najwcześniej po 4 godzinach. Klient będzie mógł z tego opóźnienia zrezygnować po silnym uwierzytelnieniu albo w oddziale, ale sama rezygnacja również zadziała dopiero po upływie obowiązującego okresu ochronnego. Ten sam mechanizm obejmie aktywację aplikacji bankowej na nowym urządzeniu.

W praktyce chodzi o dość typowy scenariusz kradzieży pieniędzy przez internet: przestępca przejmuje dostęp do konta, podnosi limity i w kilka minut wyprowadza oszczędności. Cztery godziny to zwykle dość czasu, by właściciel rachunku zauważył powiadomienie i zablokował konto. Kosztem będzie pewna niewygoda dla osób, które planują większą płatność, np. zaliczkę za samochód — limit trzeba będzie zmienić z wyprzedzeniem. Przepisy przewidują też, że przelewy natychmiastowe nie mogą mieć niższych limitów niż zwykłe, a bank nie będzie mógł samodzielnie zmienić progów ustawionych przez klienta.

Kiedy nowe zasady zaczną działać? Na zmiany trzeba będzie jeszcze poczekać

Rada UE przyjęła swoje stanowisko w pierwszym czytaniu pod koniec października, a Komisja Europejska je zaakceptowała. Teraz ruch należy do Parlamentu Europejskiego, który ma zatwierdzić tekst w drugim czytaniu. Rozporządzenie będzie stosowane bezpośrednio, bez potrzeby uchwalania polskiej ustawy — ale z okresem przejściowym, który według analiz kancelarii i firm doradczych wyniesie około 21 miesięcy od wejścia w życie.

Realnie nowe prawo do zwrotu zacznie więc obowiązywać najpewniej w 2028 r. Do tego czasu ofiary fałszywych konsultantów będą musiały radzić sobie na dotychczasowych zasadach.

Obserwuj nas w Google Discover

Podobają Ci się nasze treści?

Google Discover

Obserwuj