- Bezprawnik -
- Biznes -
- Cookies, RODO i UODO - o czym musi wiedzieć każdy właściciel strony internetowej
Cookies, RODO i UODO - o czym musi wiedzieć każdy właściciel strony internetowej
Pliki cookie towarzyszą nam przy niemal każdej wizycie w internecie - najczęściej niezauważalnie. Z perspektywy użytkownika to wygoda: zapamiętany koszyk, niewylogowywanie się z konta, spersonalizowane reklamy. Z perspektywy właściciela strony to jednak obowiązek prawny, którego niedopełnienie potrafi skończyć się karą sięgającą setek tysięcy złotych. Wyjaśniamy, na czym dokładnie polega problem - i jak go uniknąć.
Czym są i do czego służą pliki cookie?
Pliki cookie, zwane potocznie "ciasteczkami", to małe pliki tekstowe, które strony internetowe zapisują w przeglądarce użytkownika. Pełnią one szereg funkcji ułatwiających codzienne korzystanie z sieci.
Czy zdarzyło Ci się, że po odwiedzeniu sklepu internetowego, na innych stronach zaczęły Ci się wyświetlać reklamy oglądanych wcześniej produktów? To również zasługa plików cookie.
Cookies można podzielić na cztery główne kategorie:
- Niezbędne - umożliwiają podstawowe funkcjonowanie strony: nawigację, obsługę formularzy, utrzymanie sesji zalogowanego użytkownika. Bez nich strona po prostu nie działa.
- Preferencyjne - zapamiętują wybory użytkownika, takie jak język strony czy preferencja ciemnego motywu.
- Marketingowe - pozwalają śledzić aktywność użytkownika w sieci i wyświetlać mu spersonalizowane reklamy.
- Analityczne - dostarczają właścicielowi strony danych o tym, jak użytkownicy z niej korzystają.
Warto wspomnieć, że na stronach pojawia się jeszcze piąta - często niezauważana - kategoria: cookies niesklasyfikowane. Są to pliki dodawane automatycznie przez nowe wtyczki, kampanie reklamowe czy integracje, których właściciel strony nie zdążył jeszcze ręcznie przypisać do odpowiedniej kategorii. W praktyce oznacza to, że strona wczytuje śledzenie, na które użytkownik świadomie nie wyraził zgody - i jest to jedno z najczęstszych źródeł problemów prawnych.
Pliki cookie w świetle prawa
Pliki cookie to nie tylko ułatwienie dla użytkowników, ale również obowiązek dla właścicieli stron internetowych. Przepisy RODO oraz dyrektywa ePrivacy nakładają na nich obowiązek informowania użytkowników o wykorzystywaniu cookies - w tym plików stron trzecich - oraz uzyskiwania ich zgody.
Zarządzając stroną internetową, musisz precyzyjnie wskazać, jakie dane przetwarzasz, w jakim celu i jakie prawa przysługują użytkownikom serwisu. Wykorzystywanie plików cookie jest co do zasady możliwe tylko po uzyskaniu zgody użytkownika. Wyjątkiem są pliki niezbędne do działania strony - np. te utrzymujące koszyk w sklepie internetowym. W ich przypadku zgoda nie jest wymagana, ponieważ bez nich strona po prostu nie spełniałaby swojej funkcji.
Niestety, analiza wielu witryn - zarówno polskich, jak i zagranicznych - pokazuje, że większość z nich narusza obowiązujące przepisy. Najczęstsze błędy to:
- Brak informacji lub niepełna informacja o wykorzystywaniu plików cookie,
- Przetwarzanie cookies przed uzyskaniem zgody użytkownika,
- Wykorzystywanie plików cookie do celów, na które użytkownik nie wyraził zgody,
- Brak realnej możliwości wycofania zgody lub zmiany ustawień,
- Obecność cookies niesklasyfikowanych, które wczytują się "po cichu".
Konsekwencje bywają bardzo poważne. Za naruszenie przepisów grożą wysokie kary finansowe, a także utrata zaufania klientów. Wymownym przykładem jest decyzja Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych, który nałożył karę w wysokości 201 000 złotych na agencję marketingową - między innymi za to, że użytkownicy nie mieli realnej możliwości wycofania udzielonej zgody. Warto pamiętać, że maksymalna kara przewidziana przez RODO to 20 000 000 euro lub 4% rocznego światowego obrotu firmy - zależnie od tego, która z tych wartości jest wyższa.
Jak prawidłowo zadbać o pliki cookie na swojej stronie
Prawidłowe przetwarzanie plików cookie to nie tylko obowiązek prawny, ale również warunek skutecznego marketingu w internecie. Warto wiedzieć, co składa się na prawidłowe wdrożenie cookies - i jak rozpoznać, że coś jest nie tak.
Dobre wdrożenie cookies opiera się na trzech elementach:
- Mechanizm zbierania zgód - najczęściej w formie gotowej platformy do zarządzania zgodami (CMP), która wyświetla baner cookie, gromadzi zgody i sygnalizuje innym systemom (np. Google Analytics, Meta Pixel), które dane można przetwarzać, a których nie. Możliwe jest też rozwiązanie autorskie - tańsze w utrzymaniu, ale wymagające większego nakładu wdrożeniowego.
- Poprawna integracja techniczna - skrypty wymagające zgody użytkownika (przede wszystkim narzędzia marketingowe i analityczne korzystające z plików stron trzecich) nie powinny wczytywać się, dopóki ta zgoda nie zostanie udzielona. Pliki cookie niezbędne do działania strony, a także część plików własnych (tzw. 1st party), zgody nie wymagają.
- Cykliczne audyty - pliki cookie często pojawiają się przy nowych wtyczkach czy integracjach, choć nie każda zmiana je generuje. Dlatego nawet poprawne wdrożenie wymaga okresowych przeglądów - w każdej chwili może stracić aktualność i wymagać korekty.
Jak w niespełna minutę sprawdzić, czy dana strona spełnia te wymagania? Najszybciej skorzystać z bezpłatnego skanera dostępnego pod adresem [upblue.pl/cookie-management](https://www.upblue.pl/cookie-management) - wystarczy wpisać adres witryny, a skaner sprawdzi, czy pliki cookie są przetwarzane prawidłowo, czy też wymagają korekty.
Skaner jest narzędziem polskiej agencji Up Blue, która od 2022 roku specjalizuje się w prawidłowym wdrażaniu zgód cookie na stronach internetowych. Jej doświadczenie zostało potwierdzone na arenie międzynarodowej: w grudniu 2024 roku Up Blue, jako jedyna polska firma nominowana do finału konkursu Battle of the Banner organizowanego przez Cookiebot (markę grupy Usercentrics), pokonała w finale dziesięciokrotnie większego konkurenta, potwierdzając tym samym pozycję krajowego lidera. Decydującym kryterium konkursu był poziom, na którym ponad 98 na 100 użytkowników świadomie wyraża zgodę na cookies - czyli zaledwie 2-procentowa utrata danych marketingowych przy pełnej zgodności z RODO.
Podsumowanie
Pliki cookie są nieodłączną częścią internetu, ale ich wykorzystanie podlega konkretnym regulacjom prawnym. Właściciele stron internetowych powinni:
- Wiedzieć, jakie cookies wczytuje ich strona - w tym także te "niesklasyfikowane",
- Informować użytkowników o ich wykorzystywaniu w sposób przejrzysty i zrozumiały,
- Uzyskiwać świadomą zgodę zanim cokolwiek zostanie zapisane na urządzeniu użytkownika,
- Dawać realną możliwość wycofania zgody - z dowolnej podstrony, w prosty sposób.
Lekceważenie tych zasad to nie tylko ryzyko kary finansowej, ale również utrata zaufania użytkowników. A w czasach, w których konkurencja jest na wyciągnięcie ręki, właśnie zaufanie często decyduje o tym, czy klient wróci.
Materiał ekspercki, nieodpłatnie nadesłany przez UpBlue