- Bezprawnik -
- Prawo -
- Wystarczy wojskowa czapka na głowie, żeby popełnić wykroczenie. Grozi za to grzywna
Wystarczy wojskowa czapka na głowie, żeby popełnić wykroczenie. Grozi za to grzywna
Mundur wojskowy czy policyjny to coś więcej niż ubranie. Cywilom nie wolno ich nosić. Jakby tego było mało, zakazy obejmują nawet części obowiązującego umundurowania. Wystarczy założyć wojskową czapkę, by popełnić wykroczenie.
Zakaz noszenia mundurów dotyczy wyłącznie prawdziwego umundurowania. Korzystają z tego „bojówki”
W ostatnich latach namnożyło się różnych organizacji, grup, czy wręcz „bojówek”, które starają się sprawiać wrażenie, że należą do jakichś instytucji państwowych. Niekiedy wystarczy kreatywna nazwa — tak jak w przypadku fikcyjnej instytucji o nazwie Polska Policja Narodowa, którą posłużyli się internetowi oszuści. Innym razem takie osoby silą się na umundurowanie swoich członków — jak antyszczepionkowcy w mundurach, którzy paradowali po Poznaniu.
Jak się łatwo domyślić, państwo nic z nimi nie robi, ponieważ nie przekraczają tej jednej kluczowej granicy ustanawianej przez przepisy. O wiele łatwiej narobić sobie kłopotów zwykłemu entuzjaście służb mundurowych, który wyjdzie z domu – na przykład – z wojskową czapką na głowie.
Mundury wojskowe i policyjne jak najbardziej podlegają ochronie prawnej. Ich bezprawne noszenie stanowi zaś wykroczenie. Noszenie munduru a prawo to zestawienie, w którym wszystko rozbija się o jeden haczyk: co jest mundurem, a co nim nie jest.
Munduru wojskowego albo jego części co do zasady nie wolno nosić cywilom. No, chyba że chodzi o buty
Zacznijmy od źródeł wspomnianej ochrony. Przyjmijmy przy tym od razu założenie, że nasz sprawca wcale nie ma zamiaru podszywać się pod policjanta albo żołnierza. Podstawą prawną karania za noszenie ich mundurów jest art. 61 §1 kodeksu wykroczeń:
Kto przywłaszcza sobie stanowisko, tytuł lub stopień albo publicznie używa lub nosi odznaczenie, odznakę, strój lub mundur, do których nie ma prawa, podlega karze grzywny do 1000 złotych albo karze nagany.
Przypadek mundurów wojskowych jest prosty. Obowiązuje wyraźny zakaz ich noszenia przez osoby nieuprawnione, wynikający z art. 11a ustawy o odznakach i mundurach:
Kto jeszcze może legalnie założyć mundur wojskowy?
Zacytowany wyżej przepis zawiera jeszcze zezwolenia dla uczniów wojskowych szkół ponadpodstawowych i uczelni wojskowych oraz żołnierzy przeniesionych do rezerwy albo w stan spoczynku. Ci pierwsi mogą nosić mundury bez odznak wojskowych. Tym drugim wolno nosić mundury galowe w określonych sytuacjach.
Na uwagę zasługuje sformułowanie „lub jego części”. Mundur nie musi być kompletny, by można nas było ukarać za jego noszenie. Nie bez powodu trzymam się przykładu wojskowej czapki. Co ciekawe: elementem zastrzeżonym przez przepisy nie są wojskowe buty.
Wycofane wzory i zagraniczne mundury to osobne zasady
Wbrew pozorom, przepisy ustawy o odznakach i mundurach odnoszą się także wprost do problemu umundurowania już wycofanego z użycia. Mam na myśli art. 11b. Przyjmuje on założenie, że co do zasady taki mundur można nosić, o ile nie robimy tego we wskazanych w ustawie okolicznościach:
Zakaz, o którym mowa w art. 11a ust. 1, dotyczy również mundurów lub części mundurów, których wzór został już wycofany, w stosunku do osób uczestniczących w:
Mundur Bundeswehry czy U.S. Army na polskiej ulicy
Art. 13 z kolei zabrania nam noszenia mundurów zagranicznych. Wyjątki są trzy. Możemy legitymować się stosownym zezwoleniem terenowego organu administracji państwowej stopnia wojewódzkiego. Zakaz nie dotyczy także zagranicznych dyplomatów i członków personelu administracyjnego oraz cudzoziemskich placówek dyplomatycznych. Zagraniczne mundury wolno też nosić tym osobom, którym pozwalają na to zawarte przez Polskę umowy albo zwyczaj międzynarodowy.
Tym samym nie mamy prawa do paradowania po ulicy w mundurze Bundeswehry czy U.S. Army. To z kolei oznacza, że nawet w tym przypadku możemy zostać ukarani na podstawie art. 61 §1 kodeksu wykroczeń. Warto przy tym pamiętać, że mandat a grzywna orzekana przez sąd to dwie zupełnie różne kwoty.
Mundur policyjny o dziwo nie podlega ochronie, o ile nie mamy do czynienia z mundurem wyjściowym ze sznurem galowym
W przypadku policjantów mamy do czynienia z dokładnie odwrotnym modelem. Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie części munduru policyjnego, których używanie jest dozwolone – jak sama nazwa wskazuje – wprowadza ogólne zezwolenie.
§ 1. Dozwolone jest używanie części munduru policyjnego, wchodzących w skład ubioru: 1) wyjściowego i służbowego:
a) koszula wyjściowa, b) krawat, c) półbuty wyjściowe, d) trzewiki-botki ocieplane, e) półbuty służbowe, f) trzewiki służbowe, g) pas główny, h) pasek do spodni, i) skarpety, j) rękawiczki;
Kiedy noszenie munduru policyjnego jest jednak zakazane?
Dopiero noszenie munduru wyjściowego ze sznurem galowym, z orderami, odznaczeniami i odznakami staje się zabronione – chyba że chodzi o policjantów zwolnionych ze służby, a okazją jest święto państwowe, Dzień Policji, uroczystość służbowa albo pogrzeb z udziałem policyjnej asysty honorowej.
Mundury policyjne można także nosić podczas występów w orkiestrze lub chórze policyjnym albo na planie filmowym, kiedy wymaga tego rola.
Czy tak szerokie dopuszczenie do noszenia mundurów policyjnych to dobry pomysł? Śmiem twierdzić, że nie. Ułatwia ono podszywanie się za policjanta, a to z kolei działa wyłącznie na korzyść oszustów.
