Rekord pozwoleń na broń, a zabójstw z broni palnej tylko kilkanaście rocznie

Rekordy pomimo wciąż surowego prawa o broni

Polskie prawo o broni należy do najsurowszych w Europie. Procedura uzyskania pozwolenia wymaga ukończenia 21 lat, szczegółowych badań lekarskich i psychologicznych, zdanego egzaminu teoretyczno-praktycznego oraz wykazania „uzasadnionego celu”. Najłatwiej jest uzyskać pozwolenie sportowe lub kolekcjonerskie. Najtrudniej — na broń do ochrony osobistej, gdzie potrzebne jest udokumentowane realne zagrożenie.

Mimo ułatwień wprowadzonych w 2023 roku system pozostaje modelem z licznymi barierami administracyjnymi. Każde pozwolenie na broń wiąże się z długą procedurą przed komendantem wojewódzkim Policji, a noszenie broni w miejscach publicznych jest dodatkowo mocno ograniczone. Nic dziwnego, że łatwiejszy dostęp do broni co jakiś czas wraca jako temat sporu politycznego — kolejne pomysły na liberalizację przepisów napotykają jednak silny opór.

Polska na tle Europy — jeden z najniższych wskaźników uzbrojenia

Według najnowszych danych i analiz Small Arms Survey z 2025/2026 Polska ma zaledwie 2,5–2,8 sztuki broni na 100 mieszkańców. Dla porównania:

Średnia unijna wynosi około 15,7. Polska plasuje się na samym końcu rankingu razem z Holandią i Rumunią. Jesteśmy jednym z najbardziej „rozbrojonych” społeczeństw w Europie.

Czechy — sąsiad z prawem do broni wpisanym do konstytucji

Ciekawym przykładem w kontekście prawa do posiadania broni jest nasz najbliższy sąsiad, czyli Czechy. Pomimo zdecydowanie mniejszej populacji mają więcej sztuk broni niż Polska (ok. 1,1 mln sztuk) i znacznie wyższy wskaźnik uzbrojenia społeczeństwa (10–12,5 sztuki na 100 mieszkańców), czyli 4–5 razy więcej niż w Polsce.

W Czechach posiadanie broni jest traktowane jako prawo obywatelskie (po nowelizacji konstytucji), co uczyniło Czechy jedynym krajem UE, który wpisał prawo do posiadania i noszenia broni do swojej ustawy zasadniczej. Czeski system jest bardzo liberalny: po zdaniu egzaminu i spełnieniu warunków medycznych obywatel ma prawo do pozwolenia. Dopuszczalne jest także noszenie broni ukrytej, z czego korzystają setki tysięcy Czechów (ok. 268 tys. zezwoleń). Procedura jest znacznie prostsza i szybsza niż w Polsce. Przy znaczącej liczbie osób posiadających i noszących broń Czechy pozostają krajem o niskiej przestępczości z użyciem broni.

Eskalacja zagrożenia wojennego a rozbrojone społeczeństwo

W kontekście trwającej wojny w Ukrainie i rosnącego napięcia na wschodniej flance NATO ten stan rzeczy może budzić coraz większe kontrowersje. Polscy politycy często podkreślają potrzebę wzmocnienia obronności narodowej, zwiększenia liczebności armii i gotowości społeczeństwa na kryzys. Niemal codziennie w mediach straszą nadchodzącą wojną, a jednocześnie dostęp cywilów do broni pozostaje jednym z najbardziej ograniczonych w Europie.

Paradoks jest wyraźny: państwo zachęca do szkoleń wojskowych, buduje obronę terytorialną i inwestuje ogromne środki w modernizację armii, ale jednocześnie utrzymuje bardzo wysoki próg ograniczający dostęp do broni osobistej dla zwykłych obywateli. To samo państwo, które planowało wielką armię liczoną w setkach tysięcy żołnierzy i wprowadza ulgę na żołnierzy mającą zachęcać pracodawców do zatrudniania rezerwistów, nadal traktuje cywilną broń jako problem, a nie element systemu odstraszania.

W sytuacji realnego ryzyka konfliktu hybrydowego lub konwencjonalnego można postawić pytanie, czy rozbrojone społeczeństwo nie stanowi słabego ogniwa. Doświadczenia z każdej wojny pokazują, że uzbrojeni i przeszkoleni cywile mogą odgrywać istotną rolę w obronie terytorialnej i partyzanckiej. Tym bardziej że — jak wyliczają eksperci — sam koszt wojny z Rosją byłby wielokrotnie wyższy od nakładów ponoszonych dziś na zbrojenia i wsparcie Ukrainy. W Polsce, mimo rosnącego zainteresowania po 2022 roku, kultura posiadania broni i realny dostęp do niej nadal rozwijają się bardzo powoli.

Przestępczość z użyciem broni — jeden z najniższych poziomów w Europie

Warto również zauważyć, że rekordowy wzrost liczby legalnej broni nie przełożył się na wzrost przestępczości. Liczba przestępstw z użyciem broni palnej utrzymuje się na niskim poziomie, rzędu kilkuset do maksymalnie 1200 przypadków rocznie (w zależności od szerokości definicji). Zabójstw z użyciem broni jest statystycznie bardzo mało — według Komendy Głównej Policji oscylują one wokół 15–30 rocznie, co daje wskaźnik ok. 0,04–0,08 na 100 tys. mieszkańców.

Legalna broń cywilna ma marginalny udział w tych przestępstwach. Głównym problemem pozostaje broń nielegalna — pochodząca z przemytu, wojen bałkańskich czy przerabiana. Polska należy do krajów o jednym z najniższych wskaźników zabójstw z użyciem broni w Europie.

Czas na racjonalną debatę o uzbrojeniu społeczeństwa

Pomimo rekordowego zainteresowania bronią Polska pozostaje wciąż jednym z najbardziej rozbrojonych społeczeństw Europy. W czasach zagrożenia ze wschodu ten stan rzeczy prowokuje coraz więcej pytań o spójność polityki obronnej państwa. Politycy często mówią o „strasznych konsekwencjach”, które może spowodować liberalizacja przepisów, co daje im pretekst do utrzymywania jednego z najsurowszych systemów w UE.

Być może teraz jest najlepszy czas na głębszą, racjonalną debatę o roli uzbrojonego i przeszkolonego społeczeństwa w zapewnieniu bezpieczeństwa narodowego? Na razie rekordy bijemy głównie w statystykach pozwoleń, a nie w rzeczywistym poziomie uzbrojenia cywilnego.

Obserwuj nas w Google Discover

Podobają Ci się nasze treści?

Google Discover

Obserwuj