- Bezprawnik -
- Prawo -
- Możesz pod przymusem trafić do domu pomocy społecznej. I nikt ci nie pomoże
Możesz pod przymusem trafić do domu pomocy społecznej. I nikt ci nie pomoże
Trybunał Konstytucyjny orzekł, że przepisy ustawy o ochronie zdrowia psychicznego uwzględniające orzeczenie sądu opiekuńczego o przyjęciu osoby do domu pomocy społecznej bez jej zgody nie są sprzeczne z konstytucją – tłumaczy Prawo.pl.
Przymusowe umieszczenie w DPS dotyczy osób, które z powodu choroby psychicznej lub niepełnosprawności intelektualnej nie są w stanie samodzielnie funkcjonować, nie mają opieki bliskich, a brak wsparcia zagraża ich życiu. W takich sytuacjach sąd opiekuńczy może zdecydować o umieszczeniu kogoś w placówce bez zgody osoby zainteresowanej.
Opinia biegłego nie zawsze doskonale odzwierciedla rzeczywistość
Podstawą wyroku była skarga złożona przez kobietę, która została przymusowo umieszczona w DPS-ie. Skarga dotyczyła zgodności art. 38 ust. 1 w związku z art. 39 ust. 1–3 ustawy o ochronie zdrowia psychicznego z przepisami Konstytucji RP dotyczącymi wolności i ochrony godności osobistej.
Ustawa nie precyzuje w wystarczającym stopniu sposobu, w jaki sąd ma badać przesłanki przymusowego umieszczenia w DPS-ie. Skarżąca zwracała uwagę, że opinie biegłych bywają nieadekwatne do rzeczywistości, co ogranicza możliwość rzetelnej oceny sytuacji osoby chorej psychicznie lub z niepełnosprawnością intelektualną. I w związku z tym postulowała albo wykreślenie przepisu, albo jego doprecyzowanie, tak aby sąd obowiązkowo przeprowadzał bardziej restrykcyjną analizę stanu osoby i jej potrzeb opiekuńczych.
Dobro osoby jako jedyne uzasadnienie ograniczenia wolności
Skarga dotyczyła głównie procedury i ogólnych przesłanek umieszczenia w ośrodku, a nie samej możliwości przymusowego pobytu. Europejski Trybunał Praw Człowieka uznał, że przymusowy pobyt w DPS-ie jest przykładem pozbawienia wolności i narusza prawo do wolności osobistej. Aczkolwiek, zgodnie z orzecznictwem Europejskiego Trybunału Praw Człowieka takie postępowanie jest dopuszczalne wyłącznie, jeśli służy dobru osoby i gwarantuje jej pozostałe prawa.
Trybunał argumentował, że ograniczenie prawa do decydowania o własnym życiu nie jest nadużyciem w sytuacji, gdy brak opieki zagraża życiu osoby i gdy odmowa pobytu w DPS-ie generuje większe koszty publiczne, np. w formie hospitalizacji. Nadrzędnym celem państwa jest bowiem ochrona zdrowia i życia jednostki, czasem nawet wbrew jej woli.
Krytycy uważają, że traktowanie argumentów finansowych jako uzasadnienia ograniczenia wolności jest kontrowersyjne i sprzeczne z art. 30 polskiej konstytucji, czyli zasadą przyrodzonej godności. Zgodnie z konstytucją przyrodzona i niezbywalna godność człowieka stanowi źródło wolności i praw człowieka i obywatela i jest ona nienaruszalna, a jej poszanowanie i ochrona to obowiązek władz publicznych.
11.05.2026 16:01, Miłosz Magrzyk
11.05.2026 15:07, Joanna Świba
11.05.2026 14:53, Mariusz Lewandowski
11.05.2026 14:17, Marcin Szermański
11.05.2026 13:29, Igor Czabaj
11.05.2026 12:28, Edyta Wara-Wąsowska
11.05.2026 11:42, Edyta Wara-Wąsowska
11.05.2026 11:05, Piotr Janus
11.05.2026 10:08, Edyta Wara-Wąsowska
11.05.2026 9:20, Aleksandra Smusz
11.05.2026 8:37, Piotr Janus
11.05.2026 7:56, Aleksandra Smusz
11.05.2026 7:14, Aleksandra Smusz
10.05.2026 13:34, Joanna Świba
10.05.2026 12:53, Marcin Szermański
10.05.2026 12:08, Aleksandra Smusz
10.05.2026 11:19, Marcin Szermański
10.05.2026 10:11, Marcin Szermański
10.05.2026 9:00, Aleksandra Smusz
10.05.2026 8:21, Marcin Szermański
10.05.2026 7:44, Aleksandra Smusz
10.05.2026 7:05, Mateusz Krakowski
09.05.2026 11:29, Marcin Szermański
09.05.2026 11:21, Mariusz Lewandowski
09.05.2026 10:59, Mariusz Lewandowski
09.05.2026 10:19, Rafał Chabasiński
09.05.2026 9:21, Filip Dąbrowski
09.05.2026 8:22, Filip Dąbrowski
