- Bezprawnik -
- Nieruchomości -
- Darowizna mieszkania w rodzinie to pułapka. Po latach rodzeństwo może zażądać pieniędzy
Darowizna mieszkania w rodzinie to pułapka. Po latach rodzeństwo może zażądać pieniędzy
Zastanawiasz się, jak przepisać mieszkanie bliskiej osobie, i kusi cię, żeby wybrać najprostszą i – wydawałoby się – najbardziej opłacalną opcję, czyli darowiznę? W przypadku najbliższej rodziny (tzw. zerowej grupy podatkowej) można przekazać darowiznę w dowolnej kwocie – i to bez podatku. Radość z przechytrzenia urzędu skarbowego bywa jednak przedwczesna. Pozorna oszczędność potrafi po latach odbić się czkawką.
Darowizna bez podatku – czy to na pewno „darmowy” majątek?
Przy darowiźnie wystarczy pójść do notariusza i w ciągu 6 miesięcy zgłosić do urzędu skarbowego fakt nabycia. Problem w tym, że obdarowanych można po śmierci darczyńcy zmusić do spłacenia osób, które przy braku wydziedziczenia nie otrzymały swojej porcji majątku.
Banalny przykład: darowizna od rodziców. Załóżmy, że rodzice przepisują córce mieszkanie w formie darowizny i cieszą się, że cała transakcja nie kosztowała ani grosza podatku. Po 5 latach rodzice umierają, a pozostałe niewydziedziczone rodzeństwo upomina się o swoje.
Aby zapłacić rodzeństwu zachowek, obdarowana córka musi wyłożyć na stół połowę wartości tego, co dostaliby oni w ramach dziedziczenia ustawowego (lub dwie trzecie, jeśli są małoletni bądź trwale niezdolni do pracy). Wbrew obiegowej opinii roszczenie pojawia się także wtedy, gdy rodzice nie zostawili testamentu, bo zachowek a dziedziczenie ustawowe wcale się nie wykluczają.
Umowa dożywocia – dlaczego warto zapłacić podatek PCC?
Czy można było uniknąć spłaty rodzeństwa? Jak najbardziej – wystarczyła umowa dożywocia. Wiąże się ona wprawdzie z koniecznością zapłaty 2 proc. podatku od czynności cywilnoprawnych (podstawę opodatkowania stanowi wartość rynkowa nieruchomości lub prawa użytkowania wieczystego) oraz nakłada na nabywcę obowiązek dożywotniego utrzymania i opieki nad zbywcą, ale w zamian za to przekazana nieruchomość nie wchodzi do spadku. Przy umowie darowizny PCC pojawia się tylko wtedy, gdy obdarowany przejmuje długi, ciężary albo zobowiązania darczyńcy (art. 1 ust. 1 pkt 1 lit. d ustawy o PCC).
Mieszkanie poza spadkiem, czyli spokój zamiast spłaty
W razie zawarcia umowy dożywocia po śmierci rodziców rodzeństwo nie dostanie z przekazanego córce mieszkania ani grosza, chyba że sąd uzna umowę dożywocia za pozorną i mającą ukryć darowiznę. Choć na pierwszy rzut oka może się to wydawać brutalne, w praktyce to czysty pragmatyzm. Podatek PCC to w ostatecznym rozrachunku niewielka cena za święty spokój.
Mit, że dożywotnia opieka to od razu pielęgnacja obłożnie chorego, dawno odszedł w niepamięć – rodzic może przecież cieszyć się świetną formą do późnej starości. Niemniej warto brać pod uwagę różne scenariusze, bo zgodnie z art. 908 Kodeksu cywilnego:
§ 1. Jeżeli w zamian za przeniesienie własności nieruchomości nabywca zobowiązał się zapewnić zbywcy dożywotnie utrzymanie (umowa o dożywocie), powinien on, w braku odmiennej umowy, przyjąć zbywcę jako domownika, dostarczać mu wyżywienia, ubrania, mieszkania, światła i opału, zapewnić mu odpowiednią pomoc i pielęgnowanie w chorobie oraz sprawić mu własnym kosztem pogrzeb odpowiadający zwyczajom miejscowym.
Kiedy można uznać spadkobiercę za niegodnego dziedziczenia?
Niegodność dziedziczenia to instytucja prawna uregulowana w art. 928 Kodeksu cywilnego. Pozwala ona wykluczyć spadkobiercę z majątku z powodu jego nagannego zachowania.
Spadkobiercę można uznać za niegodnego, gdy:
- umyślnie dopuścił się ciężkiego przestępstwa przeciwko spadkodawcy,
- podstępem lub groźbą nakłonił spadkodawcę do sporządzenia lub odwołania testamentu albo w taki sam sposób przeszkodził mu w dokonaniu jednej z tych czynności,
- umyślnie ukrył lub zniszczył testament spadkodawcy, podrobił lub przerobił jego testament albo świadomie skorzystał z testamentu przez inną osobę podrobionego lub przerobionego,
- uporczywie uchylał się od obowiązku alimentacyjnego wobec spadkodawcy,
- uporczywie uchylał się od obowiązku sprawowania nad nim pieczy.
O uznaniu za niegodnego decyduje sąd.
zobacz więcej:
