- Bezprawnik -
- Firma -
- Skarbówka zmieniła zdanie w sprawie kosztów terapii. Przedsiębiorcy zostają z rachunkiem
Skarbówka zmieniła zdanie w sprawie kosztów terapii. Przedsiębiorcy zostają z rachunkiem
Prawdę mówiąc, powoli przestaję rozumieć logikę, jaką organy podatkowe kierują się w rozgraniczaniu tego, co stanowi wydatek osobisty, a co jest dozwolonym kosztem uzyskania przychodu. Dobrym przykładem jest podejście KIS do terapii przedsiębiorcy.
Nie każdy wydatek przedsiębiorcy jest związany z wykonywaną działalnością gospodarczą
Mogłoby się wydawać, że zaliczanie określonych wydatków do kosztów uzyskania przychodu jest stosunkowo proste. W ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych znajdziemy art. 22 ust. 1, który zawiera bardzo prostą definicję takich kosztów:
Kosztami uzyskania przychodów są koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów lub zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów, z wyjątkiem kosztów wymienionych w art. 23.
Innymi słowy: za każdym razem sprawdzamy, czy dany wydatek ma przynieść firmie jakieś przychody albo chronić ją przed ich utratą w przyszłości. Następnie upewniamy się, czy przypadkiem nasz wydatek nie trafił do długiej listy wyjątków, którą znajdziemy w art. 23 tej samej ustawy. To właśnie dlatego koszty w działalności gospodarczej zawsze rozpatruje się w powiązaniu z konkretnym źródłem przychodów.
Problem pojawia się wtedy, kiedy na przeszkodzie stanie nam pojęcie wydatku o charakterze osobistym. W treści art. 23 pojawia się ono tylko raz i dotyczy zakupu zużywających się stopniowo rzeczowych składników majątku przedsiębiorstwa. Chodzi jednak o zakwestionowanie samego związku pomiędzy wydatkiem a prowadzeniem firmy. Tym samym dotykamy samej definicji kosztu uzyskania przychodu z art. 22.
Nawet jeśli związek istnieje, Skarbówka i tak może uznać go za wydatek o charakterze osobistym
Najprościej rzecz ujmując, z wydatkiem o charakterze osobistym mamy do czynienia wtedy, kiedy przedsiębiorca i tak by go poniósł, niezależnie od tego, czy prowadzi działalność gospodarczą, czy nie. Na przykład musimy jeść, żeby nie umrzeć z głodu, więc nie możemy wrzucić w koszty jedzenia, które spożywamy na co dzień. Dotyczy to także ubrania, w którym chodzimy do firmy.
Niestety, granica pomiędzy kosztem uzyskania przychodu a wydatkiem o charakterze osobistym jest bardzo nieostra i stale się przesuwa. Modelowym przypadkiem powszechnie krytykowanej linii interpretacyjnej Skarbówki jest zakup okularów przez przedsiębiorcę. Jeśli kupujemy je pracownikowi, to mamy do czynienia z kosztem uzyskania przychodu. Jeżeli jednak kupujemy je dla siebie, jest to już wydatek o charakterze osobistym. Nie ma przy tym żadnego znaczenia, że z okularów możemy korzystać wyłącznie do pracy. Podobnie fiskus traktuje wydatki na operację plastyczną.
Kolejnym przykładem zmiany zdania z interpretacji na interpretację są koszty terapii przedsiębiorcy.
Wydatki na psychoterapię w kosztach firmowych: interpretacja, która dawała nadzieję
W maju 2024 roku Edyta Wara-Wąsowska opisywała słynną interpretację o sygnaturze 0113-KDIPT2-1.4011.148.2024.2.HJ, w której dyrektor KIS zgodził się na ujęcie wydatków na psychoterapię w kosztach firmowych.
Przypomnijmy: chodziło o ratownika medycznego prowadzącego jednoosobową firmę. Z jego pracą wiąże się wysoki poziom stresu, duże ryzyko wypalenia zawodowego i różnych chorób fizycznych. Do tego ciągły czynnik ryzyka stanowi odpowiedzialność za życie i zdrowie innych ludzi, podejmowanie decyzji pod presją czasu, traumatyczne widoki oraz konieczność konfrontowania się z silnymi emocjami rodzin pacjentów oraz z agresją.
Ratownik zdecydował się na sesje u psychoterapeuty, które mają na celu rozładowanie napięcia oraz neutralizację negatywnych emocji związanych z przeżytymi zdarzeniami, obniżenie poziomu stresu, zapobieganie wypaleniu zawodowemu i rozwijanie empatii. W rezultacie pozwalają mu one pracować.
Interpretacja KIS w sprawie ratownika medycznego
Dyrektor KIS uznał, że wydatki na terapię jak najbardziej można uznać za związane z wykonywaną działalnością gospodarczą, a tym samym za koszty uzyskania przychodu. Jak możemy przeczytać w uzasadnieniu interpretacji:
Z opisu sprawy wynika, że ponoszone wydatki na sesje u psychoterapeuty mają związek z prowadzoną przez Pana działalnością gospodarczą, gdyż są ponoszone w celu uzyskania, zachowania lub zabezpieczenia źródła przychodów oraz pozostają w związku z prowadzoną przez Pana działalnością gospodarczą. Regularnie odbywane sesje u psychoterapeuty przeciwdziałają ryzyku wypalenia zawodowego i powstania zespołu stresu pourazowego. Zapobiegają także absencji w pracy z w powodu choroby, co wiąże się bezpośrednio z osiąganiem, zachowaniem i zabezpieczeniem źródła przychodów jakim jest pozarolnicza działalność gospodarcza.
Mając na uwadze powyższe, należy stwierdzić, że poniesione przez Pana opłaty za sesje u psychoterapeuty mogą stanowić koszt uzyskania przychodów w myśl art. 22 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Terapia lekarza jako wydatek o charakterze osobistym
Zanim jednak zaczniemy masowo dbać o swoje zdrowie psychiczne, powinniśmy zapoznać się z innymi interpretacjami podatkowymi, w których wnioskodawcy nie mieli tyle szczęścia. Zacznijmy od zeszłorocznej interpretacji o sygnaturze 0114-KDIP3-1.4011.6.2025.1.EC.
Tym razem mamy do czynienia z lekarzem, który w zasadzie skarży się na to samo, co opisany wcześniej ratownik medyczny. Wnioskodawca podniósł argument, że zdolność do generowania przychodów jest bezpośrednio zależna od jego zdrowia psychicznego i fizycznego. Brak terapii mógłby skutkować dalszym pogorszeniem stanu zdrowia, ograniczeniem zdolności do pracy, a w konsekwencji – spadkiem przychodów lub całkowitą utratą źródła dochodu.
Teoretycznie mamy dwa niezwykle zbliżone przypadki dwóch przedsiębiorców wykonujących zawody medyczne w formie jednoosobowej działalności gospodarczej. Tym razem Dyrektor KIS uznał, że mamy do czynienia z wydatkiem o charakterze osobistym:
W mojej ocenie, wskazane we wniosku wydatki na psychoterapię indywidualną mają charakter osobisty, a ich poniesienie ma na celu jedynie poprawę Pana warunków zdrowotnych i ochronę Pana zdrowia, a nie wykonywanie działalności gospodarczej. Bez wątpienia zły stan zdrowia może przełożyć się na niemożność wykonywania działalności gospodarczej a zdrowie psychiczne pozwala realizować przychody z tej działalności, ale nie sposób uznać, że są to wydatki ponoszone w celu osiągnięcia przychodów. Brak jest bowiem ich związku z wykonywaną działalnością gospodarczą.
Wydatki, jakie ponosi Pan na psychoterapię indywidualną nie mają związku z prowadzoną przez Pana pozarolniczą działalnością gospodarczą, gdyż bezpośrednim celem ich poniesienia jest zapewnienie prawidłowego funkcjonowania organizmu.
Wydatek na psychoterapię indywidualną nie ma także na celu ani zachowania, ani zabezpieczenia źródła przychodów.
Dodatkowo wskazuję, że praktycznie każda praca wywołuje stres, a wiele zawodów związanych jest z dużą odpowiedzialnością. Każda praca/rodzaj prowadzonej działalności gospodarczej ma określony wpływ/nie pozostaje obojętny względem zdrowia, także zdrowia psychicznego.
W sytuacji, gdy uczęszcza Pana na spotkania z terapeutą celem znalezienia przyczyny, które powodują reakcje Pana organizmu to spełnia Pan własne potrzeby osobiste, których wymaga stan Pana zdrowia (jeśli nie radzi sobie Pan ze stresem), niezależnie od tego czy prowadzi Pan działalność gospodarczą.
Nowsze interpretacje nie pozostawiają złudzeń: koniec z terapią w kosztach
Podobną konkluzję znajdziemy w interpretacji o sygnaturze 0115-KDIT3.4011.453.2024.1.RS z 2024 r. Warto dodać: wydanej raptem kilka miesięcy po interpretacji w sprawie ratownika medycznego.
Wnioskodawcą była osoba świadcząca usługi w zakresie doradztwa gospodarczego i rachunkowości, w tym usługowego prowadzenia ksiąg rachunkowych i KPiR. Ponownie we wniosku znajdziemy wskazanie na wysoki poziom stresu oraz duże ryzyko wypalenia zawodowego i chorób psychicznych, a także duże obciążenie psychiczne wiążące się z… odpowiedzialnością za kontakty z organami podatkowymi oraz ryzykiem odpowiedzialności karno-administracyjnej i karno-skarbowej za popełnione błędy.
Dyrektor KIS pozostał niewzruszony. Zaryzykowałbym wręcz stwierdzenie, że fragmenty tej konkretnej interpretacji zostały później wykorzystane w przypadku lekarza. Mamy bowiem do czynienia z praktycznie identyczną konkluzją. Nie ma więc sensu, bym ponownie cytował te same sformułowania. Z jednym wyjątkiem:
Wydatek na psychoterapię indywidualną nie ma także na celu ani zachowania, ani zabezpieczenia źródła przychodów.
Wniosek płynący z tych interpretacji indywidualnych nasuwa się sam: wydatki na terapię przedsiębiorcy co do zasady nie będą mogły zostać uznane za koszty uzyskania przychodu. Jedna pozytywna interpretacja nie tworzy jeszcze spójnej linii. Przypadek ratownika medycznego z perspektywy czasu możemy uznać za „wypadek przy pracy”. Tym bardziej że zgodnie z planami Ministerstwa Finansów interpretacje podatkowe przestaną chronić podatników na stałe.
