- Bezprawnik -
- Państwo -
- ZUS zdejmie z rodziców obowiązek składania wniosku o 800 plus. Ale nie odpowiedzialność
ZUS zdejmie z rodziców obowiązek składania wniosku o 800 plus. Ale nie odpowiedzialność
Rodzice pobierający 800 plus nie będą musieli co roku składać nowego wniosku — ZUS ma samodzielnie przedłużać prawo do świadczenia, o ile w sytuacji rodziny nic się nie zmieni. Nowe zasady miałyby obowiązywać od 1 czerwca 2027 r. Wygoda to jednak tylko część tej zmiany; dla wielu rodzin ważniejsze może okazać się coś innego.
Wniosek o 800 plus składany tylko raz. Resztą zająłby się ZUS
Resort rodziny skierował projekt nowelizacji ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci do konsultacji publicznych pod koniec kwietnia. Jego założenie jest dość proste: skoro ZUS i tak dysponuje danymi o rodzinach, które pobierają świadczenie, to trudno uzasadnić, dlaczego co roku musi przyjmować od nich niemal identyczne formularze.
Wniosek byłby więc potrzebny wyłącznie wtedy, gdy ktoś ubiega się o 800 plus po raz pierwszy — czyli zwykle wtedy, gdy na świecie pojawia się dziecko albo gdy rodzina wraca z zagranicy i dopiero zaczyna korzystać z programu (co do zasady 800 plus dla niemieszkających w Polsce nie przysługuje). W pozostałych przypadkach prawo do świadczenia byłoby odnawiane na kolejny okres automatycznie.
Zmiany w sytuacji rodziny nadal trzeba zgłaszać do ZUS
Nie oznacza to oczywiście, że raz wpisane dane pozostaną w systemie na zawsze. Rodzice nadal mogliby (i — co trzeba podkreślić — powinni) informować ZUS o zmianach, które mają znaczenie dla prawa do świadczenia, takich jak przeprowadzka czy zmiana osoby, która faktycznie opiekuje się dzieckiem. Osobną kwestią jest opieka naprzemienna a 800 plus — w takim przypadku świadczenie dzieli się między oboje rodziców.
Resort chce przy okazji poszerzyć grono uprawnionych o osoby sprawujące bieżącą pieczę nad dzieckiem na podstawie orzeczenia sądu. To ruch w przeciwnym kierunku niż niedawne zaostrzenie zasad 800 plus dla Ukraińców, którym świadczenie powiązano z aktywnością zawodową.
Mniej formalności, mniej straconych pieniędzy. Tu rodziny zyskają najwięcej
Ministerstwo mówi przede wszystkim o oszczędności czasu i ograniczeniu biurokracji — choć trzeba przyznać, że wypełnienie wniosku przez PUE ZUS czy bankowość elektroniczną zajmuje zwykle kilkanaście minut.
Znacznie większe znaczenie ma to, że z systemu zniknęłoby ryzyko przegapienia terminu. Obecnie wnioski na kolejny okres świadczeniowy można składać od 1 lutego; jeśli trafią do ZUS do końca kwietnia, pieniądze wpłyną na konto najpóźniej 30 czerwca. Złożenie wniosku o 800 plus do końca czerwca — ale już w maju lub czerwcu — oznacza wypłatę z wyrównaniem, choć z opóźnieniem. Rodzic, który zgłosi się jeszcze później, dostanie świadczenie dopiero od miesiąca złożenia wniosku, a pieniądze za wcześniejsze miesiące przepadną — przy dwójce dzieci i trzech miesiącach spóźnienia mowa już o 4,8 tys. zł.
Tysiące rodzin tracą część świadczenia z powodów formalnych
Program działa od dziesięciu lat, a ZUS wciąż co roku trafia na rodziców, którzy po prostu zapominają o nowym wniosku. Nic dziwnego, że od dawna pada pytanie: wnioski o 800 plus — coroczny rytuał czy urzędnicza złośliwość? Przy kilku milionach uprawnionych dzieci nawet niewielki odsetek takich przypadków oznacza tysiące rodzin tracących część świadczenia wyłącznie z powodów formalnych. Automatyczne przedłużanie rozwiązałoby ten problem niejako przy okazji.
Automat nie zwolni z odpowiedzialności. Wyjazd za granicę trzeba będzie zgłosić samemu
Jest jednak i druga strona tego rozwiązania. Coroczny wniosek był — przynajmniej w teorii — momentem, w którym rodzic potwierdzał, że jego sytuacja się nie zmieniła. Jeśli ten moment zniknie, odpowiedzialność za aktualność danych w jeszcze większym stopniu spadnie na samych uprawnionych. Można się domyślać, że część osób przyzwyczajonych do tego, że pieniądze przychodzą bez żadnych formalności, zapomni zgłosić na przykład wyjazd do pracy za granicę; tymczasem w takiej sytuacji prawo do świadczenia może przejść na inne państwo, a pobrane w tym czasie pieniądze trzeba będzie zwrócić jako nienależne.
Kiedy automatyczne 800 plus wejdzie w życie? Projekt czeka cała ścieżka legislacyjna
Wiele zależy też od tego, jak szybko ZUS dostosuje swoje systemy informatyczne — to właśnie z tego powodu nowe zasady nie zaczną obowiązywać wcześniej niż w okresie 2027/2028. Projekt wciąż musi jednak przejść całą ścieżkę legislacyjną: przyjęcie przez rząd, prace w Sejmie i Senacie oraz podpis prezydenta. O ile ministerstwo zakłada, że tegoroczny nabór był ostatnim na starych zasadach, o tyle przy ewentualnych opóźnieniach nie da się wykluczyć, że rodzice będą musieli złożyć wniosek jeszcze raz — od 1 lutego 2027 r. Na razie najrozsądniej będzie zatem śledzić postęp prac nad ustawą.
zobacz więcej:
