5 rzeczy, które bank wie o tobie, a ty nie zdajesz sobie z tego sprawy

Bank nie musi cię znać osobiście. Wystarczy, że zna twoje transakcje – i wie o tobie więcej, niż myślisz.

Każda płatność zostawia ślad

Na podstawie transakcji można ocenić nie tylko wysokość dochodów, ale także sposób zarządzania budżetem, regularność płatności czy nawyki. Analiza historii konta pomaga bankom podejmować decyzje kredytowe.

Regularne wpływy wynagrodzenia, rachunki za mieszkanie, zakupy spożywcze, paliwo, abonament telefoniczny czy raty kredytu – wszystkie te elementy tworzą wzorzec zachowań. Na jego podstawie algorytmy potrafią ocenić stabilność dochodów, wysokość stałych wydatków i przewidzieć, jak najprawdopodobniej klient będzie regulował zobowiązania.

Metoda oceny wiarygodności klienta oparta na analizie jego codziennych zachowań finansowych i historii obsługi dotychczasowych produktów to tzw. scoring behawioralny.

PSD2 prawnie wymusiła tzw. otwartą bankowość

Analiza danych transakcyjnych nie byłaby możliwa na taką skalę bez przepisów dotyczących otwartej bankowości. PSD2 (Payment Services Directive 2) to unijna dyrektywa nastawiona na zwiększenie bezpieczeństwa płatności online, ograniczenie oszustw oraz rozwój otwartej bankowości.

PSD2 wprowadziła obowiązek silnego uwierzytelniania użytkowników, czyli potwierdzania tożsamości za pomocą co najmniej dwóch metod (np. hasła i kodu SMS), a także umożliwiła bankom bezpieczne udostępnianie danych o rachunkach certyfikowanym podmiotom za zgodą klienta. Ta opcja powstała przede wszystkim po to, by zwiększyć konkurencję i umożliwić powstawanie kolejnych usług finansowych. Zamiast korzystać wyłącznie z aplikacji swojego banku, możesz korzystać z usług firm, które z bankiem współpracują.

Jakie dane bank może udostępniać podmiotom trzecim

W zależności od tego, na co wyrazisz zgodę, bank może udostępniać wybranym zewnętrznym podmiotom różne dane lub funkcje. Mogą to być np. informacje o historii transakcji. Bank ma obowiązek udzielenia informacji stanowiących tajemnicę bankową m.in. innym instytucjom ustawowo upoważnionym do udzielania kredytów (o wierzytelnościach oraz o obrotach i stanach rachunków bankowych) w zakresie, w jakim informacje te są niezbędne w związku z udzielaniem kredytów, pożyczek pieniężnych, gwarancji bankowych i poręczeń. Warto pamiętać, że udostępnianie danych bankowych zawsze wymaga twojej zgody.

Algorytm doskonale wie, gdzie i na co wydajesz

Algorytmy grupują wydatki według kategorii, rozpoznają płatności cykliczne i oddzielają stałe koszty życia od jednorazowych zakupów. Dzięki temu instytucja finansowa może dokładniej ocenić możliwości klienta, niż zrobiłaby to na podstawie samego zaświadczenia o dochodach. Algorytmy analizują historię transakcji, aby wyliczyć scoring klienta, uwzględniwszy m.in. regularność opłacania rachunków, a na podstawie nawyków zakupowych banki przygotowują spersonalizowane oferty.

Wychwytywanie zmiany w zachowaniu klienta ma spore znaczenie. Nagły brak wpływu wynagrodzenia lub wyraźna zmiana struktury wydatków mogą zasygnalizować pogorszenie sytuacji finansowej, zanim pojawią się problemy ze spłatą. Jak widać, korzystanie z gotówki pozwala zachować większą prywatność.

Warto przypomnieć, że w myśl art. 22 RODO osoba, której dane dotyczą, ma prawo do tego, by nie podlegać decyzji, która opiera się wyłącznie na zautomatyzowanym przetwarzaniu, w tym profilowaniu, i wywołuje wobec tej osoby skutki prawne lub w podobny sposób istotnie na nią wpływa.

Algorytm jest w stanie zablokować konto Polaka próbującego wypłacić pieniądze na drugim końcu świata

Każda transakcja jest analizowana przez zaawansowane systemy monitorujące, które uczą się naszych nawyków. Wiedzą, gdzie najczęściej robimy zakupy, o jakich porach płacimy kartą, z jakich urządzeń logujemy się do bankowości i w jakich miejscach zwykle korzystamy z konta. Coraz częściej banki wykorzystują w tym celu również weryfikację behawioralną, analizującą sam sposób korzystania z aplikacji.

Gdy pojawi się nietypowa aktywność – np. płatność w innym kraju kilka minut po transakcji wykonanej w Polsce – system może uznać ją za potencjalnie podejrzaną. W takiej sytuacji bank poprosi o dodatkowe potwierdzenie tożsamości i dla naszego bezpieczeństwa tymczasowo zablokuje kartę.

Czasami algorytmy banków potrafią być nadgorliwe i zablokować konto podczas wakacji na drugim końcu świata, bo zdziwi ich, dlaczego Polak raptem przebywa w Australii. Niekoniecznie biorą pod uwagę niewinny wypad na wczasy.

Odpowiedzialność za nieautoryzowane transakcje

W przypadku nieautoryzowanej transakcji klient odpowiada za straty do równowartości 50 euro, pod warunkiem że nie doszło do rażącego niedbalstwa. Jeżeli płatnik doprowadził do utraty umyślnie albo w wyniku umyślnego lub będącego skutkiem rażącego niedbalstwa naruszenia, odpowiada za nieautoryzowane transakcje płatnicze w pełnej wysokości.

A co z BIK?

Historia rachunku nie zastępuje informacji zgromadzonych w Biurze Informacji Kredytowej. Oba źródła wzajemnie się uzupełniają. BIK gromadzi informacje o kredytach, pożyczkach, pomaga zweryfikować kontrahentów itp. To właśnie na podstawie zebranej historii określany jest scoring BIK, który pozwala dostać kredyt.

Szczególną ostrożność wzbudzają transakcje związane z hazardem, ponieważ należą do kategorii podwyższonego ryzyka. Pod lupę mogą trafić także inwestycje w kryptowaluty. Same w sobie nie przekreślają szans na kredyt, ale ze względu na dużą zmienność tego rynku niekoniecznie bank przez ich pryzmat spojrzy na nas łaskawym okiem. To jeden z wielu czynników, które obniżają zdolność kredytową, obok m.in. karty kredytowej czy limitu debetowego.

Obserwuj nas w Google Discover

Podobają Ci się nasze treści?

Google Discover

Obserwuj