Koniec samowolki w szkołach. Rząd szykuje rewolucję w prawach uczniów od września 2026

Ubiór uczniów w szkole — powrotu do mundurków nie będzie, ale granice mają być jasne

Jednym z najważniejszych elementów projektu jest uregulowanie zasad dotyczących ubioru uczniów. Uczniowie mają uzyskać ustawowe prawo do decydowania o swoim wyglądzie i stroju. Jednocześnie ich wybory będą musiały mieścić się w granicach ogólnie przyjętych norm społecznych. Chodzi tu nie tylko o szkoły ponadpodstawowe, ale i podstawowe, artystyczne i inne.

Projekt jasno określa również ograniczenia. Niedozwolone będą m.in. ubrania nawołujące do nienawiści, dyskryminujące, sprzeczne z obowiązującym prawem lub stwarzające zagrożenie dla bezpieczeństwa. W określonych sytuacjach — np. podczas lekcji WF-u czy w pracowniach technicznych/laboratoryjnych — uczniowie nadal będą zobowiązani do przestrzegania zasad ustalonych przez szkołę.

Innymi słowy, resort planuje usystematyzować, uporządkować i jasno określić, jaki ubiór jest akceptowany w szkołach, a jaki nie. Powrotu do szkolnych mundurków z PRL-u nie będzie, ale dziś brakuje ścisłej definicji dopuszczalnego stroju. Pytanie tylko, czy postulowane zmiany rzeczywiście ją wprowadzą, czy wręcz przeciwnie — i nowe przepisy nie spowodują więcej komplikacji.

Jednolity katalog kar dla uczniów w całym kraju

W projekcie nie zabrakło jeszcze ważniejszego aspektu, a więc ujednoliconego systemu kar. Katalog kar dla uczniów — którego można chyba nazwać „taryfikatorem kar dla uczniów" — to nowe przepisy, które mają obowiązywać we wszystkich szkołach na terenie kraju. To już rzeczywiście dość spora reforma.

Dotychczas wiele zależało od dyrektora danej placówki i rady pedagogicznej. W jednej szkole mogło być bardziej surowo, w innej zaś to samo zachowanie nie byłoby tak mocno piętnowane. Ministerstwo Edukacji Narodowej chce to zmienić i wprowadzić jednorodne kary dla wszystkich. PolskieRadio24.pl cytuje wypowiedź członka resortu:

Swoboda wśród szkół i placówek w zakresie katalogu kar dla uczniów powodowała, że w części szkół niektóre kary naruszały istotę na przykład prawa do nauki, poprzez na przykład nakazanie opuszczenia sali lekcyjnej.

Czy zakaz wypraszania uczniów z klasy to dobre rozwiązanie?

Osobiście nie do końca rozumiem powyższego przykładu, gdyż uniemożliwienie „wyproszenia" niesfornego ucznia z klasy jest szkodą (i w pewnym stopniu karą) dla pozostałych uczniów, którzy muszą znosić jego zachowanie. W świetle obecnych przepisów nauczyciel nie może wyrzucić ucznia z klasy, nawet jeśli ten uniemożliwia prowadzenie zajęć. Nie mówiąc już o nauczycielu, który w obecnych czasach ma wręcz związane ręce i tak naprawdę niewiele może zrobić.

Upomnienia, nagany i nagany z ostrzeżeniem — nowy taryfikator

Nie wiem, jak bardzo nowy system kar wpłynie na młodzież. Z jednej strony może i dobrze, że we wszystkich szkołach będzie „tak samo", czyli po prostu fair, z drugiej strony nie wiadomo, jak skuteczne będą kary w skrajnych przypadkach. A skoro o karach mowa, przewidziano m.in.:

Co jeszcze zmieni się od września 2026 roku?

Jeżeli nowelizacja zostanie przyjęta, przepisy te będą obowiązywały od kolejnego roku szkolnego, a więc od 1 września 2026 roku. Byłyby to niejedyne zmiany — wiadomo, że od nowego roku szkolnego w szkołach podstawowych telefony będą nielegalne od 1 września 2026. Dotychczas kwestia smartfonów regulowana była na poziomie poszczególnych placówek, co rodziło rozbieżności — szczegółowo opisywaliśmy zakaz korzystania z telefonu w szkole a prawo w odrębnym materiale.

Ponadto przyjęcie zmian wymusi obowiązkowe powoływanie rad szkół i placówek, które dziś są dobrowolne. Te zmiany miałyby wejść w życie nie od razu, lecz od 1 września 2028 r. W nowelizacji zawarte są także zapisy o powołaniu Krajowego Rzecznika Praw Uczniowskich na czteroletnią kadencję.

Obserwuj nas w Google Discover

Podobają Ci się nasze treści?

Google Discover

Obserwuj