Dwie noce i kilkadziesiąt ulic bez pierwszeństwa. Tak wygląda Tempo 30 w praktyce

Tempo 30 i skrzyżowania równorzędne — rewolucja w polskich miastach

Wąskie osiedlowe uliczki, zaparkowane po obu stronach samochody, dzieci na rowerach i kierowcy, którzy „tylko przelecą skrótem". Coraz więcej polskich miast odpowiada na to samo: strefą Tempo 30 i skrzyżowaniami równorzędnymi. Rozwiązanie wprowadziły m.in. Kraków, Gdańsk, Wrocław, Łódź, Poznań i Warszawa — stolica zresztą od lat zapowiadała objęcie strefą Tempo 30 większości swoich dróg lokalnych i osiedlowych. Pomysł jest prosty, ale w praktyce budzi sporo emocji, a nierzadko także zamieszania.

Dwie noce i kompletnie zmieniony układ drogowy

To zamieszanie widać zwłaszcza na przykładzie mojej najbliższej okolicy, w której w ciągu praktycznie dwóch nocy na kilkudziesięciu mniejszych uliczkach wywrócono układ drogowy do góry nogami. Wszędzie zniknęły znaki regulujące kwestie pierwszeństwa i zastąpiono je skrzyżowaniami równorzędnymi. Ponadto wprowadzone zostało ograniczenie do 30 km/h, choć to akurat nie zaskakuje — już wcześniej ruch na wielu uliczkach został uspokojony progami zwalniającymi i wysepkami.

Pierwsze dni po zmianie — chaos, klaksony i kolizje

Pierwsze dni nie przyniosły większego zaskoczenia — na ulicach panował totalny rozgardiasz, a policja musiała interweniować kilkukrotnie w kontekście kolizji. To oczywiście efekt jazdy na pamięć przez wielu okolicznych kierowców, którzy nadal uważali, że skoro jeszcze wczoraj był znak „ustąp pierwszeństwa", to nawet mimo jego fizycznego braku wciąż obowiązują te same zasady. Klakson był w tych dniach najważniejszym atrybutem każdego kierowcy poruszającego się w okolicy.

Jazda „na pamięć" — nawyki kierowców mocniejsze od przepisów

Ze zdziwieniem przyjmuję jednak fakt, że po kilku tygodniach od wprowadzenia tej drogowej rewolucji do ideału nadal brakuje sporo. Gołym okiem widać, że wielu kierowców prewencyjnie zatrzymuje się, wyjeżdżając z dawnych dróg podporządkowanych, bowiem wcześniejsza główna ulica (która po zmianach praktycznie przestała nią być) wciąż jest uznawana przez wielu kierowców za drogę z pierwszeństwem na wieki wieków.

Nieintuicyjne skrzyżowania równorzędne

Inna sprawa — co zresztą podnosi wielu kierowców — w wielu przypadkach skrzyżowania równorzędne zostały ustanowione w sposób zupełnie nieintuicyjny. Wprowadzenie „zasady prawej ręki" na ciasnych uliczkach z praktycznie zerową widocznością, bez luster i z żywopłotami praktycznie wkraczającymi na drogę sprawia, że ruch do okolicznej, trzypasmowej arterii został znacznie skomplikowany, a korki — zamiast się zmniejszyć — uległy znaczącemu zwiększeniu. A to wszystko rzecz jasna przy akompaniamencie frustracji kierowców. Podobne głosy słychać zresztą w wielu miastach — mieszkańcy m.in. Gdańska od dawna nazywają część takich skrzyżowań wręcz bezsensownymi.

Tempo 30 w praktyce — połowiczny sukces

Wprowadzenie strefy Tempo 30 zakończyło się natomiast połowicznym sukcesem. Przykładem jest ulica, przy której mieszkam — z dużym ruchem (ze względu na obecność popularnej kliniki weterynaryjnej), kompletnie nieuporządkowanym parkowaniem i brakiem jakichkolwiek spowalniaczy. Widok samochodów, które rozpędzają się do 60–70 km/h na odcinku 300 metrów, nie jest żadnym zaskoczeniem, a winny jest oczywiście brak jakiejkolwiek prewencji. Bo oczywiste jest, że na niewielkiej, osiedlowej drodze można wlepić mniej mandatów niż na miejskiej przelotówce.

Dlaczego samorządy wprowadzają strefy Tempo 30?

Wielu zastanawia się, dlaczego samorządy decydują się na taki krok. Powody wydają się oczywiste, a podstawowe założenie jest takie, że kierowca, który nie ma pewności pierwszeństwa, jedzie wolniej i uważniej. Według ekspertów skrzyżowania równorzędne wymuszają większą ostrożność i redukcję prędkości, bo kierujący nie mogą jechać automatycznie, lecz muszą za każdym razem ocenić sytuację. Prosta ulica z pierwszeństwem zachęca z kolei do dociśnięcia gazu.

Drugi argument to bezpieczeństwo pieszych i rowerzystów. Przy niższej prędkości kierowca szybciej zdąży zahamować, a skutki zderzenia rzecz jasna są łagodniejsze. Dane cytowane w debacie o strefach Tempo 30 są tu wymowne — pieszy potrącony przez samochód jadący 30 km/h ma około 90 proc. szans na przeżycie, podczas gdy przy prędkości powyżej 60 km/h szanse te dramatycznie spadają. Są też argumenty niezwiązane z bezpieczeństwem: mniejszy hałas, mniej ruchu tranzytowego na osiedlowych uliczkach i po prostu przyjemniejsza przestrzeń do życia.

Zasada prawej ręki — co mówią przepisy?

A praktyka? Cóż — wspomniane argumenty często przegrywają z przyzwyczajeniami kierowców i wybiórczym stosowaniem zasad ruchu drogowego. I tak oto niepewni kierowcy wzajemnie sobie ustępują, by uniknąć stłuczki, a nikt do końca nie wie, co zrobi inny kierowca. Tymczasem zasady są jasne: na skrzyżowaniu równorzędnym pierwszeństwo ma kierowca nadjeżdżający z prawej strony, a sytuacją szczególną jest tzw. patowa — gdy na skrzyżowaniu jednocześnie pojawiają się cztery pojazdy i nikt formalnie nie ma pierwszeństwa. Jak wskazuje policja, w takich przypadkach rozwiązaniem powinna być uprzejmość i porozumienie kierowców, a nie wymuszanie przejazdu — w praktyce niestety zbyt często kończy się to sprzeczkami, stłuczkami, a nawet wypadkami.

Do tego dochodzi wspomniany już nawyk pierwszeństwa i jazda na pamięć. Często kierowcy nie są także świadomi, że znajdują się w strefie skrzyżowań równorzędnych, nawet mimo oznakowania poziomego. Warto przy tym pamiętać, że w razie kolizji brak znajomości panujących na danym obszarze zasad nie jest żadnym usprawiedliwieniem — kierowca, który nie ustąpił pierwszeństwa pojazdowi nadjeżdżającemu z prawej, zwykle będzie uznany za sprawcę zdarzenia, niezależnie od tego, jak wyglądał układ ulic jeszcze miesiąc wcześniej. Nic dziwnego, że coraz częściej podkreśla się, iż polskie przepisy drogowe potrafią być na tyle skomplikowane, że gubią się w nich nawet sądy.

Nowe limity prędkości to także nowe podstawy do mandatów

Warto też mieć na uwadze, że kierunek zmian jest jasny — i wykracza daleko poza pojedyncze osiedla. Ograniczenie prędkości do 30 km/h w miastach forsuje również Parlament Europejski, a każde nowe ograniczenie to jednocześnie nowa podstawa do wystawiania mandatów — w praktyce karane bywa nawet przekroczenie prędkości o 1 km/h. Kierowcy poruszający się po osiedlach, gdzie dotąd nikt nie egzekwował limitów, powinni więc liczyć się z tym, że sytuacja może się zmienić szybciej, niż się spodziewają.

Dlaczego sama zmiana organizacji ruchu nie wystarczy?

Nie da się jednak ukryć, że zarządy infrastruktury często nie pomagają w organizacji ruchu. Zasada prawej ręki działa najlepiej na regularnej siatce ulic o podobnym charakterze. Gdy osiedle ma nieregularny układ, ukryte wyjazdy, ostre łuki albo jedna ulica wyraźnie pełni rolę „głównej", równorzędność potrafi stać w sprzeczności z intuicją użytkowników. Sprawy nie ułatwiają także samochody zaparkowane tuż przy skrzyżowaniu, żywopłoty i ogrodzenia. Z tego powodu sama zmiana organizacji ruchu i malowanie pasów na drodze problemu nie rozwiązuje — co więcej, często jest ona powodem problemów, które potrafią ciągnąć się miesiącami, jeśli nie latami.

Obserwuj nas w Google Discover

Podobają Ci się nasze treści?

Google Discover

Obserwuj