1. Bezprawnik -
  2. Codzienne -
  3. Chcieli 14 tys. zł kary, bo psy lokatorów nie miały polisy. Sąd kazał właścicielom oddać kaucję

Chcieli 14 tys. zł kary, bo psy lokatorów nie miały polisy. Sąd kazał właścicielom oddać kaucję

Najemcy z Torunia po wyprowadzce chcieli tylko odzyskać 4300 zł kaucji. W odpowiedzi właściciele mieszkania zażądali od nich 14 tys. zł kary umownej, bo przez pewien czas dwa psy lokatorów nie miały wykupionej polisy OC. Sąd Rejonowy w Toruniu uznał, że kara jest rażąco wygórowana, i kazał oddać całą kaucję z odsetkami oraz zwrócić koszty procesu.

Sprawę opisały w ostatnich dniach Interia i WP Finanse, powołując się na analizę serwisu Tabelaofert.pl, który dotarł do orzeczenia. Na pierwszy rzut oka to drobny spór dwóch stron umowy najmu. W praktyce pokazuje jednak mechanizm znany wielu lokatorom. Kaucja, która ma zabezpieczać mieszkanie, coraz częściej służy jako karta przetargowa w sporze o pieniądze.

Kara umowna 2 tys. zł miesięcznie za psa bez ubezpieczenia OC

Właściciele zgodzili się na zwierzęta, ale postawili warunek: psy mają mieć ważne ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej. Za każdy miesiąc bez polisy umowa przewidywała karę 2 tys. zł od każdego zwierzęcia. Z prostego rachunku wynika, że przy dwóch psach żądane 14 tys. zł odpowiada mniej więcej trzem i pół miesiącom przerwy w ochronie.

Tyle że w tym czasie psów w mieszkaniu w ogóle nie było. Lokatorka była w ciąży i rodziła, więc zwierzęta przebywały u rodziny. Najemcy zdołali to wykazać przed sądem. Umowa nie precyzowała przy tym, czy obowiązek ubezpieczenia dotyczy tylko okresu, w którym psy faktycznie mieszkają w lokalu. Na tę lukę zwrócił uwagę Andrzej Prajsnar, analityk Tabelaofert.pl, w rozmowie z Interią. Ocenił też, że roszczenia właścicieli mogły być reakcją na wcześniejsze nieporozumienia między stronami, w tym na tle samego zwrotu kaucji.

Sąd nie dał się przekonać również w pozostałych punktach. Według relacji mediów wynajmujący nie udowodnili zniszczeń wykraczających poza normalne zużycie ani zaległości w opłatach eksploatacyjnych. Wyrok zapadł w pierwszej instancji, osiem miesięcy po złożeniu pozwu. Z dostępnych informacji nie wynika, czy jest prawomocny.

Rażąco wygórowana kara umowna. Co mówi art. 484 Kodeksu cywilnego

Kara umowna to legalne narzędzie. Art. 483 Kodeksu cywilnego pozwala zastrzec ją na wypadek niewykonania zobowiązania niepieniężnego, a obowiązek posiadania polisy dla psa takim zobowiązaniem jest. Co więcej, kara należy się co do zasady bez względu na to, czy wierzyciel poniósł jakąkolwiek szkodę.

Ustawodawca przewidział jednak hamulec. Art. 484 § 2 k.c. pozwala dłużnikowi żądać zmniejszenia kary, gdy zobowiązanie wykonano w znacznej części albo gdy kara jest rażąco wygórowana. To właśnie z tego przepisu skorzystał sąd w Toruniu. Polisa OC w życiu prywatnym, obejmująca szkody wyrządzone przez zwierzęta, to wydatek liczony zwykle w dziesiątkach złotych rocznie. Kara za jej brak przekraczała trzykrotnie całą kaucję.

Trzeba jednak uczciwie dodać, że sąd nie obniża kar automatycznie. Przy okazji tekstu o tym, jak w praktyce wygląda miarkowanie kary umownej, pisaliśmy, że sama dysproporcja między karą a szkodą zwykle nie wystarcza. W toruńskiej sprawie nałożyło się kilka okoliczności naraz: niejasny zapis, psy poza lokalem, brak realnego ryzyka dla mieszkania i stawka oderwana od wartości umowy. Taka wygórowana kara umowna nie miała szans się obronić.

Zwrot kaucji za mieszkanie. Termin i co wolno potrącić

Zasady rozliczenia kaucji określa art. 6 ustawy o ochronie praw lokatorów. Kaucja nie może przekraczać dwunastokrotności miesięcznego czynszu i podlega zwrotowi w ciągu miesiąca od opróżnienia lokalu, po potrąceniu należności wynajmującego z tytułu najmu. Jeśli w trakcie najmu czynsz rósł, w grę wchodzi także zwrot zwaloryzowanej kaucji, czyli kwoty przeliczonej według czynszu z dnia zwrotu.

Najczęstsze pole sporu to potrącenia za stan lokalu. Art. 675 k.c. jest tu jednoznaczny: najemca oddaje rzecz w stanie niepogorszonym, ale nie odpowiada za zużycie wynikające z prawidłowego używania. Pożółkłe ściany po kilku latach czy przetarte włączniki to normalna eksploatacja, a nie szkoda. Właściciel, który chce coś potrącić, musi to wykazać, najlepiej protokołem zdawczo-odbiorczym ze zdjęciami oraz kosztorysem lub fakturą za naprawę.

Osobna kwestia to sam zakaz albo warunki dotyczące zwierząt. Jak pisaliśmy przy temacie, jakim jest zakaz trzymania zwierząt w mieszkaniu, właściciel może taki zapis wprowadzić, o ile znajdzie się on w umowie. Może też uzależnić zgodę od polisy. Nie może natomiast traktować tego warunku jako pretekstu do zatrzymania pieniędzy lokatora.

Kaucja jako zakładnik. Moim zdaniem winni są tu wynajmujący

Uważam, że w tej sprawie właściciele mieszkania postąpili nie w porządku i to na dwóch poziomach. Po pierwsze, sama konstrukcja kary była absurdalna. Klauzula, która za brak polisy wartej ułamek czynszu przewiduje sankcję w wysokości kilku czynszów, nie chroni mieszkania, tylko daje wynajmującemu kij do ręki. Po drugie, wyciągnięcie jej dopiero wtedy, gdy najemcy upomnieli się o swoje pieniądze, wygląda na próbę odwrócenia ról w sporze.

Nie twierdzę, że wynajmujący mają łatwo. Lokatorzy potrafią zniszczyć mieszkanie, a odzyskanie pieniędzy przez sąd trwa. Według danych Ministerstwa Sprawiedliwości, przytaczanych przez Interię, sprawy cywilne z kategorii „C” trwały w 2025 r. w pierwszej instancji średnio 14,8 miesiąca, wobec 12,9 miesiąca rok wcześniej. Ostrożnie traktowałbym natomiast sondaże organizacji branżowych właścicieli, które dowodzą, że wynajmujący chcą coraz ściślejszej weryfikacji najemców. To naturalny głos jednej strony.

Właśnie przez długie procesy wielu najemców odpuszcza i nigdy nie odzyskuje kaucji. Toruńscy lokatorzy nie odpuścili i wygrali. Rozsądny właściciel, który chce mieć pewność, że psy są ubezpieczone, ma prostsze środki: może żądać kopii polisy z potwierdzeniem opłacenia składki albo zaproponować, by najemca wykupił szerszą polisę OC dla najemcy. Kosztuje to niewiele i chroni obie strony lepiej niż kara, której żaden sąd nie podtrzyma.

Najem z psem i spór o kaucję. Wnioski dla lokatorów i właścicieli

  • Kaucja wraca w ciągu miesiąca od opróżnienia lokalu. Opóźnienie uprawnia do żądania odsetek ustawowych.
  • Kara umowna wymaga jasnego zapisu. Niejasny zapis o tym, kiedy obowiązek w ogóle istnieje, utrudnia dochodzenie kary temu, kto ją wpisał.
  • Nawet zgodna z umową kara może zostać obniżona przez sąd, jeśli jest rażąco wygórowana (art. 484 § 2 k.c.).
  • Potrącenie z kaucji za szkody wymaga dowodu. Normalne zużycie lokalu obciąża właściciela.
  • Protokół przy wydaniu i odbiorze mieszkania, ze zdjęciami, rozstrzyga większość takich sporów jeszcze przed sądem.

Toruński wyrok nie tworzy prawa dla innych spraw, bo polskie sądy nie są związane rozstrzygnięciami w cudzych procesach. Pokazuje jednak kierunek, w którym sąd pójdzie, gdy kara umowna służy nie ochronie mieszkania, ale podbiciu stawki w sporze o pieniądze lokatora.

Obserwuj nas w Google Discover
Google Discover
Podobają Ci się nasze treści?
Google Discover