- Bezprawnik -
- Prawo -
- „Zrób tak, będzie dobrze”. Czy możesz żądać od sąsiadaodszkodowania za złą poradę?
„Zrób tak, będzie dobrze”. Czy możesz żądać od sąsiadaodszkodowania za złą poradę?
Grill, spotkanie rodzinne albo rozmowa przez płot. Sąsiad elektryk rzuca od niechcenia „po co płacić komuś dwie stówy, sam to podepniesz”, a kolega z banku przekonuje, że „ten fundusz to pewniak”. Takie rozmowy toczą się każdego dnia w tysiącach ogródków i pewnie nikomu nie przychodzi do głowy, że niegroźna pogawędka może znaleźć finał w sądzie.
I rzeczywiście – w zdecydowanej większości przypadków do sądu takie sprawy nie trafiają. Ale „zdecydowana większość” to nie to samo co „zawsze”. Prawo przewiduje kilka dość precyzyjnie zakreślonych sytuacji, w których niewinna z pozoru rada zamienia się w podstawę roszczenia.
„Ja bym zrobił tak” nie oznacza „biorę za to odpowiedzialność”
Z sąsiadem można pokłócić się o wszystko, nawet o głośną spłuczkę. Bo głośna spłuczka u sąsiadów potrafi w środku nocy bezczelnie naruszyć nasze prawo do wypoczynku. Choć polskie prawo gwarantuje ci swobodę wymiany opinii i możesz otwarcie powiedzieć, co o tym myślisz, to w relacjach za ścianą znacznie lepiej sprawdzi się zwykły takt niż straszenie paragrafami.
Sama rozmowa, dzielenie się doświadczeniem czy luźną opinią nie jest czynem bezprawnym. Kiedy sąsiad mówi „u mnie ten oprysk zadziałał” albo „ja bym tam fachowca nie wzywał, sam to dokręć”, nie bierze na siebie obowiązku dbania o cudzy interes.
Porada towarzyska przy grillu nie rodzi skutków prawnych
Zwykła porada towarzyska – nawet udzielona przez osobę, która tematem zajmuje się zawodowo – zasadniczo nie rodzi skutków prawnych. Rozmówca dzieli się wiedzą ogólną, a nie analizuje przypadku „pana Rysia spod trójki”. Każdy powinien zdawać sobie sprawę, że warunki „przy grillu” nie sprzyjają rzetelnej ocenie. Poza tym brakuje więzi o charakterze gospodarczym – nie ma umowy, nie ma wynagrodzenia.
„Dobra” rada zaszkodziła. Czy sąsiad zapłaci za jej skutki?
Za punkt odniesienia przyjmijmy przepis o odpowiedzialności deliktowej – art. 415 Kodeksu cywilnego: „Kto z winy swej wyrządził drugiemu szkodę, obowiązany jest do jej naprawienia”.
Odszkodowanie za złą radę – trzy przesłanki, które muszą wystąpić łącznie
Żeby poszkodowany mógł skutecznie dochodzić odszkodowania za skutki złej rady, muszą wystąpić łącznie trzy przesłanki:
- wina doradcy (najczęściej w postaci rażącego niedbalstwa lub winy umyślnej),
- rzeczywista szkoda o charakterze majątkowym lub osobistym,
- adekwatny związek przyczynowy między poradą a szkodą.
Bez tego pociągnięcie sąsiada do odpowiedzialności graniczy z cudem. Dlatego właśnie, gdy palnie jakąś nietrafioną radę, z reguły uchodzi mu to na sucho.
Jeśli szkoda ma charakter osobisty, warto też wiedzieć, czym różni się odszkodowanie od zadośćuczynienia.
A co mam zrobić, gdy sąsiad celowo wpuścił mnie w maliny?
Relacje z sąsiadami to w dalszym ciągu ważna sprawa dla Polaków kupujących dom lub mieszkanie, ale gdy sąsiad na każdym kroku robi nam pod górę, trudno żyć z nim w zgodzie.
Złośliwa rada sąsiada – przykłady z podwórka
Najbardziej oczywistym przypadkiem wpuszczania w maliny jest złośliwe, celowe doradzenie czegoś, o czym doradzający doskonale wie, że nam zaszkodzi. Przykład z podwórka: złośliwa sugestia użycia kwasu z akumulatora zamiast nawozu, by zniszczyć trawnik – albo podpowiedź „podetnij te korzenie, drzewo nie uschnie”, wypowiedziana przez kogoś, kto dobrze wie, że drzewo uschnie i najpewniej runie na sąsiedni garaż. Gdy drzewa przy granicy działki zacieniają dom, a gałęzie przechodzące przez ogrodzenie wiszą nad naszą nieruchomością, w emocjach łatwo ulec niebezpiecznym pomysłom.
Doradca finansowy, który wie, że fundusz nie jest bezpieczny
Doradca finansowy kategorycznie zapewniający, że fundusz jest „w 100 proc. bezpieczny”, mimo że wie, iż tak nie jest, naraża się na zarzut rażącego niedbalstwa lub wprowadzenia w błąd, gdy sąsiad pod wpływem jego autorytetu traci wszystkie oszczędności. Tak samo zatajenie konfliktu interesów (np. prowizji od polecanej wadliwej nieruchomości czy auta) świadczy o działaniu w złej wierze.
Grzywna za „życzliwą” poradę – art. 107 Kodeksu wykroczeń
Jeśli porada sąsiada miała cyniczne podglebie i była ukierunkowana na dokuczenie nam, w grę wchodzi odpowiedzialność z art. 107 Kodeksu wykroczeń. Przewiduje on grzywnę, karę ograniczenia wolności albo naganę dla tego, kto w celu dokuczenia innej osobie złośliwie wprowadza ją w błąd. Nawet złośliwe wprowadzanie w błąd przechodnia co do właściwej drogi będzie wykroczeniem.
Mamy zatem do czynienia z podwójnym reżimem odpowiedzialności – cywilnym i wykroczeniowym.
