- Bezprawnik -
- Praca -
- Dane EY: ponad połowa Polaków byłaby skłonna zachować się nieuczciwie, jeśli poprosi ich o to szef
Dane EY: ponad połowa Polaków byłaby skłonna zachować się nieuczciwie, jeśli poprosi ich o to szef
Według badania EY aż 54 proc. respondentów w Polsce byłoby skłonnych zachować się nieuczciwie, gdyby poprosił ich o to przełożony. Oznacza to, że pomimo niskiego od lat bezrobocia Polacy są skłonni poświęcać wiele, aby nie narażać się swoim przełożonym, nawet gdy wiąże się to z zachowaniami dalekimi od etycznych.
Badanie EY: Polacy narzekają na standardy uczciwości w swoich firmach
Badanie EY „Global Integrity Report 2024”, przywoływane przez Newserię, pokazuje nie tylko gotowość pracowników do wykonywania nieetycznych poleceń swoich szefów. Aż 42 proc. badanych w Polsce oceniło, że standardy uczciwości w ich organizacjach pogorszyły się pod wpływem presji ze strony kierownictwa.
Dodatkowo aż 43 proc. badanych nie wierzyło, że zgłoszenie doprowadzi do reakcji. Prócz tego 40 proc. pracowników obawiało się, że tego typu działanie wpłynie negatywnie na ich karierę zawodową. Tymczasem od września 2024 roku w Polsce obowiązuje ustawowa ochrona sygnalistów, która ma zabezpieczać osoby zgłaszające nieprawidłowości przed działaniami odwetowymi.
Lojalność pracownika względem pracodawcy kończy się tam, gdzie zaczyna się strach?
Anna Garwolińska, ekspertka w dziedzinie doradztwa strategicznego, komunikacji korporacyjnej i kryzysowej, autorka książki „Jaki piękny kryzys dziś mamy”, mówi agencji Newseria o wynikach badania EY:
[…] Strach przed utratą pracy jest rzeczywistym strachem. Jeżeli jednak zaczynamy zgadywać, czego się od nas oczekuje, chcemy się dostosować, zanim jeszcze padnie polecenie, albo zastanawiamy się, co nam się bardziej opłaca, to zanika kręgosłup.
Warto przy tym pamiętać, że odmowa wykonania polecenia służbowego jest dopuszczalna m.in. wtedy, gdy polecenie jest sprzeczne z prawem. Nieuzasadniona odmowa może jednak skończyć się utratą pracy, dlatego dobrze wiedzieć, jak wygląda zwolnienie dyscyplinarne i czy można się od niego odwołać.
Nieetyczne działania nazbyt często usprawiedliwia się interesem firmy
Kolejnym problemem, który dotyka pracowników, ale i pracodawców w polskich firmach, jest kształt kultury organizacyjnej. Z badań opublikowanych w 2025 roku w czasopiśmie naukowym „Human Relations” wynika, że gdy nieetyczne działania usprawiedliwia się interesem organizacji, pracownicy częściej sami dopuszczają się takich praktyk lub milczą, gdy są ich świadkami.
Wykonanie polecenia szefa nie zwalnia z odpowiedzialności
Anna Garwolińska podkreśla, że szczególnie niebezpieczna jest sytuacja, w której pracownicy próbują odgadywać oczekiwania przełożonych i dostosowują do nich swoje zachowanie, zamiast samodzielnie oceniać, co jest właściwe. Zaznacza również, że wykonywanie poleceń nie zwalnia człowieka z odpowiedzialności za własne decyzje i działania. Na gruncie prawa pracy przypomina o tym choćby odpowiedzialność materialna pracownika za szkodę wyrządzoną pracodawcy.
Spirala milczenia w polskich firmach trwa w najlepsze
Przywołane badanie Laboratorium Badań Medioznawczych Uniwersytetu Warszawskiego z maja 2025 roku wskazuje, że 47 proc. badanych deklarowało gotowość do publicznego udziału w dyskusjach na kontrowersyjne tematy, a 27 proc. ich unikało.
Artykuł omawia w tym kontekście tzw. spiralę milczenia. To zjawisko, w którym ludzie powstrzymują się od wyrażania poglądów z obawy przed odrzuceniem, agresją lub negatywnymi konsekwencjami.
Jak działa spirala milczenia w miejscu pracy?
Jak dokładnie działa spirala milczenia w firmach? Pracownik może nie zgadzać się z decyzją przełożonego, zauważać nieprawidłowości lub uważać polecenie za nieetyczne, ale mimo to nie zabiera głosu. Obawia się utraty pracy, pogorszenia relacji z zespołem albo zahamowania kariery. Ten sam mechanizm sprawia, że świadkowie rzadko reagują nawet wtedy, gdy w zespole pojawia się mobbing w pracy.
zobacz więcej:
