- Bezprawnik -
- dzieci
dzieci
Dziecko jest w polskim prawie podmiotem szczególnym: ma własne prawa, ale samodzielnie może z nich korzystać tylko w wąskim zakresie, a większość decyzji podejmują za nie rodzice lub opiekunowie. Pod tagiem „dzieci” zbieramy teksty o tym, gdzie przebiega granica władzy rodzicielskiej, jakie świadczenia przysługują rodzinom, co wolno szkole, a czego nie, oraz jak wobec najmłodszych zachowują się firmy i marketingowcy.
Kiedy dziecko może samo zawrzeć umowę
Kodeks cywilny dzieli małoletnich na dwie grupy. Osoba poniżej 13. roku życia nie ma zdolności do czynności prawnych, więc umowa zawarta przez nią co do zasady jest nieważna. Wyjątkiem są drobne bieżące sprawy życia codziennego, czyli klasyczne zakupy w szkolnym sklepiku. Między 13. a 18. rokiem życia zdolność jest ograniczona: umowa wymagająca zaciągnięcia zobowiązania lub rozporządzenia prawem staje się skuteczna dopiero po potwierdzeniu przez przedstawiciela ustawowego. W praktyce ten przepis wraca przy każdej awanturze o mikropłatności w grach, subskrypcje aktywowane na telefonie rodzica i zakupy w aplikacjach, a także przy usługach dodatkowych aktywowanych automatycznie po okresie próbnym, za które klient płaci, nawet jeśli dzieci nie ma.
Alimenty, świadczenia i majątek dziecka
Obowiązek alimentacyjny rodziców wobec dziecka istnieje niezależnie od tego, czy komukolwiek przysługuje władza rodzicielska, i nie kończy się automatycznie z osiemnastymi urodzinami. O wysokości alimentów decyduje relacja usprawiedliwionych potrzeb dziecka do możliwości zarobkowych zobowiązanego, dlatego tak wiele emocji wzbudziły proponowane przez Ministerstwo Sprawiedliwości tablice alimentacyjne, które opisywaliśmy zarówno od strony prawnej, jak i publicystycznej. Wątek ten naturalnie łączy się z tekstami o tym, jak przebiega rozwód i jak sądy ustalają opiekę nad dzieckiem, a szerzej z całą kategorią rodzina.
Piszemy tu również o pieniądzach publicznych: świadczenie wychowawcze, uruchomione jako 500 plus, od 2024 roku wynosi 800 zł miesięcznie na dziecko. Osobny, często zaskakujący temat to majątek małoletniego. Czynności przekraczające zwykły zarząd, na przykład odrzucenie spadku w imieniu dziecka, wymagają zgody sądu opiekuńczego, o czym wiele rodzin dowiaduje się dopiero wtedy, gdy dziedziczenie obejmuje długi.
Szkoła, reklama i dane osobowe najmłodszych
Trzeci obszar to codzienność ucznia i jego rodziców. Opisujemy zasady organizacji zajęć, w tym spory o lekcje religii i procedurę wypisania z nich dziecka, obowiązki gmin związane z dowozem do placówek oraz zmiany zapowiadane przez resort edukacji, a szerzej cały obszar oznaczony jako edukacja. Wracamy też do promocji kierowanych do najmłodszych, takich jak rabaty za oceny na świadectwie, które w sieci Media Expert krytykowała Rzeczniczka Praw Dziecka, a także do sprzedaży małoletnim produktów formalnie dla nich niedostępnych.
Oddzielny wątek stanowi prywatność. Publikacja zdjęć uczniów, monitoring w placówkach i zgody odbierane od rodziców to klasyczne pola sporu na styku prawa oświatowego i RODO, gdzie wizerunek dziecka bywa traktowany zbyt swobodnie.
Pod tagiem trafiają wreszcie sprawy zgłaszane przez czytelników: spory ze szkołami i przedszkolami, problemy z odzyskaniem pieniędzy wydanych przez dziecko w aplikacji, konflikty o kontakty z małoletnim po rozstaniu rodziców. Redakcja opisuje je jako relacje jednej ze stron i, tam gdzie to możliwe, zwraca się o stanowisko do instytucji lub firmy, której dotyczy zgłoszenie.
06.07.2026, 13:17



















