Czy muszę stawić się na wezwanie jako świadek?
Tak, stawiennictwo na wezwanie jest obowiązkowe. Nie ma znaczenia, czy znasz sprawę, czy nie – jeśli otrzymałeś oficjalne wezwanie w charakterze świadka, masz prawny obowiązek pojawić się w wyznaczonym miejscu i czasie.
Wynika to wprost z art. 177 § 1 Kodeksu postępowania karnego: każda osoba wezwana w charakterze świadka ma obowiązek stawić się i złożyć zeznania. Podobna zasada obowiązuje w postępowaniu cywilnym.
Ignorowanie wezwania to bardzo zły pomysł. Niestawiennictwo świadka może skończyć się przymusowym doprowadzeniem przez policję – nawet w sprawie cywilnej. Wcześniej jednak sąd lub prokurator mogą nałożyć grzywnę do 3000 zł.
Dlaczego dostaję wezwanie w sprawie, o której nic nie wiem?
To częstsza sytuacja niż mogłoby się wydawać. Możesz zostać wezwany jako świadek z różnych powodów:
Byłeś przypadkowym świadkiem zdarzenia – mogłeś przechodzić obok wypadku, bójki czy innego incydentu, a ktoś zanotował Twój numer rejestracyjny lub Twoje dane trafiły na monitoring.
Twoje dane pojawiły się w aktach sprawy – np. Twój numer telefonu był w kontaktach podejrzanego, kupiłeś coś od kogoś, kto jest teraz ścigany, lub Twój adres IP pojawił się w jakimś zestawieniu.
Jesteś sąsiadem, współpracownikiem lub znajomym – organy ścigania często wzywają osoby z otoczenia podejrzanego, nawet jeśli te osoby go nie znają lub znają tylko powierzchownie.
Pomyłka lub szerokie sito – zdarza się, że policja wzywa dziesiątki lub setki osób jako świadków, aby zweryfikować pewne okoliczności. Szczególnie dotyczy to spraw związanych z oszustwami internetowymi, gdzie przesłuchiwani są wszyscy klienci nieuczciwego sprzedawcy.
Co powinno zawierać prawidłowe wezwanie?
Zanim zaczniesz się stresować, sprawdź, czy otrzymane pismo zawiera wszystkie wymagane elementy:
- imię i nazwisko osoby wezwanej,
- oznaczenie organu wzywającego (sąd, prokuratura, policja),
- sygnatura sprawy,
- określenie charakteru wezwania (świadek, podejrzany, strona),
- termin, miejsce i godzina stawiennictwa,
- pouczenie o skutkach niestawiennictwa.
Na wezwaniu powinna znajdować się również informacja o tym, jakiego przepisu dotyczy sprawa. To ważna wskazówka – dzięki niej możesz zorientować się, czy chodzi np. o kradzież, oszustwo, wypadek czy inny czyn.
Jeśli wezwanie nie zawiera podstawowych informacji lub wygląda podejrzanie – zadzwoń do organu, który je wystawił, i zweryfikuj jego autentyczność.
Jak przygotować się do przesłuchania?
Nawet jeśli nie wiesz, czego dotyczy sprawa, warto się przygotować:
Przeanalizuj wezwanie – sprawdź sygnaturę, przepis prawny, datę zdarzenia (jeśli jest podana). Może to pomoże Ci skojarzyć fakty.
Przypomnij sobie ostatnie miesiące – czy byłeś świadkiem jakiegoś zdarzenia? Czy kupowałeś coś przez internet? Czy ktoś z Twojego otoczenia ma problemy z prawem?
Przygotuj dokumenty – zabierz dowód osobisty. Jeśli masz jakieś dokumenty związane ze sprawą (faktury, korespondencję), możesz je zabrać, ale nie musisz.
Rozważ konsultację z prawnikiem – jeśli masz wątpliwości co do swojej roli w sprawie lub obawiasz się, że możesz sam być podejrzany, skonsultuj się z adwokatem przed przesłuchaniem. Świadek również może mieć pełnomocnika.
Co mogę, a czego nie powinienem mówić?
Podstawowa zasada: mów prawdę. Składanie fałszywych zeznań jest przestępstwem zagrożonym karą do 8 lat pozbawienia wolności (art. 233 § 1 Kodeksu karnego).
Ale uwaga – to nie znaczy, że musisz odpowiadać na każde pytanie.
Masz prawo odmówić odpowiedzi, jeśli odpowiedź mogłaby narazić Ciebie lub osobę najbliższą na odpowiedzialność karną (art. 183 k.p.k.). To bardzo ważne uprawnienie.
Masz prawo odmówić składania zeznań w całości, jeśli podejrzany lub oskarżony jest Twoją osobą najbliższą – małżonkiem, rodzicem, dzieckiem, rodzeństwem itp. (art. 182 k.p.k.).
Jeśli czegoś nie pamiętasz – powiedz wprost: „nie pamiętam" lub „nie wiem". To uczciwe i dopuszczalne. Gorzej jest wymyślać lub zgadywać.
Co jeśli nie znam sprawy i nie mam nic do powiedzenia?
To zupełnie normalna sytuacja. Wiele osób wezwanych jako świadkowie po prostu nie wie nic istotnego dla sprawy. W takim przypadku:
- stawisz się na wezwanie,
- zostaniesz zapytany o Twoje dane i stosunek do stron postępowania,
- odpowiesz na pytania zgodnie z prawdą,
- jeśli nic nie wiesz – powiesz, że nic nie wiesz.
Przesłuchanie może potrwać kilka minut. Zostaniesz poproszony o podpisanie protokołu – przeczytaj go uważnie przed podpisaniem.
Czy dostanę wolne w pracy?
Tak. Pracodawca ma obowiązek zwolnić pracownika od pracy na czas niezbędny do stawienia się na wezwanie sądu, prokuratury lub policji. Wezwanie do sądu to podstawa do uzyskania dnia wolnego, choć za ten dzień nie przysługuje wynagrodzenie od pracodawcy.
Możesz natomiast złożyć wniosek o zwrot kosztów:
- utraconego zarobku lub dochodu,
- kosztów podróży,
- kosztów noclegu (jeśli przesłuchanie odbywa się w innym mieście).
Wniosek składasz do organu, który Cię wezwał – sądu, prokuratury lub policji.
Czy świadek może stać się podejrzanym?
To pytanie zadaje sobie wiele osób – i niestety odpowiedź brzmi: tak, to możliwe.
Zdarza się, że ktoś jest wzywany jako świadek, ale w trakcie przesłuchania wychodzą na jaw okoliczności, które czynią z niego podejrzanego. W takiej sytuacji funkcjonariusz musi zmienić Twój status procesowy – poinformować Cię o zarzutach i pouczyć o prawach podejrzanego.
Dlatego jeśli masz jakiekolwiek obawy, że sprawa może Cię dotyczyć – rozważ konsultację z prawnikiem jeszcze przed przesłuchaniem. Prawo do odmowy odpowiedzi na pytania, które mogłyby Cię obciążyć, to Twoja tarcza ochronna.
Co grozi za niestawiennictwo?
Konsekwencje ignorowania wezwania są poważne:
Grzywna porządkowa – do 3000 zł. Może być nakładana wielokrotnie.
Przymusowe doprowadzenie – policja może Cię zatrzymać i przewieźć na przesłuchanie. Zatrzymanie może trwać do 48 godzin.
Odpowiedzialność karna – w skrajnych przypadkach uporczywe uchylanie się od złożenia zeznań może być traktowane jako przestępstwo.
Jeśli nie możesz stawić się w wyznaczonym terminie (choroba, wyjazd, inne zobowiązania) – skontaktuj się z organem wzywającym i poproś o zmianę terminu. Usprawiedliwiona nieobecność nie rodzi konsekwencji.
Wezwanie na świadka w nieznanej sprawie
Otrzymanie wezwania w charakterze świadka w sprawie, o której nic nie wiesz, może być stresujące, ale nie ma powodu do paniki. Stawiennictwo jest obowiązkowe, ale Twoje prawa jako świadka są chronione.
Najważniejsze zasady:
- staw się na wezwanie,
- mów prawdę,
- jeśli czegoś nie wiesz lub nie pamiętasz – powiedz to wprost,
- jeśli odpowiedź mogłaby Cię obciążyć – masz prawo odmówić,
- w razie wątpliwości – skonsultuj się z prawnikiem.
Przesłuchanie świadka to standardowa procedura i w większości przypadków kończy się w ciągu kilkunastu minut. Spokój i szczerość to Twoi najlepsi sprzymierzeńcy.
Obserwuj nas w Google Discover
Podobają Ci się nasze treści?
Google Discover
