Robisz zdjęcie obiadu w restauracji na Instagrama? Jeden przepis decyduje, czy legalnie

Zdjęcie jedzenia w restauracji a regulamin lokalu

Co do zasady restaurator może określić reguły obowiązujące w lokalu, w tym ograniczyć albo zakazać fotografowania, albo wprowadzić szczegółowe zasady i dopuścić zdjęcia telefonem, lecz zabronić używania statywów i lamp błyskowych, by nie rozpraszać gości. Na podobnych zasadach rozstrzyga się zresztą to, czy sklep może zakazać fotografowania.

Czy danie jest utworem w rozumieniu prawa autorskiego?

Prawo autorskie chroni każdy przejaw działalności twórczej o indywidualnym charakterze, ustalony w jakiejkolwiek postaci, niezależnie od wartości, przeznaczenia i sposobu wyrażenia. Ochroną objęty może być wyłącznie sposób wyrażenia; nie są objęte ochroną odkrycia, idee, procedury, metody i zasady działania oraz koncepcje matematyczne. Sądy przyjmują nawet, że screenshot nie jest cytatem, więc prawo autorskie można naruszyć również zwykłym zrzutem ekranu.

Smak i zapach potrawy poza ochroną prawa autorskiego

Smak i zapach potrawy nie podlegają ochronie. Pytanie, czy prawo autorskie chroni smak, rozstrzygnął Trybunał Sprawiedliwości UE w słynnej sprawie sera Heksenkaas: uznał, że smak jest zbyt subiektywny i zmienny, by mógł być utworem w rozumieniu prawa autorskiego. Bez ochrony pozostają też lista składników i proporcje — każdy może je legalnie wykorzystać, podobnie jak samą koncepcję kulinarną. Przepis kulinarny a prawo autorskie to zresztą temat, który wraca przy każdym głośnym sporze o skopiowane menu.

Zdjęcie z restauracji – gdzie kończy się dozwolony użytek

Kiedy wygląd dania staje się utworem plastycznym

Sprawa komplikuje się, gdy przejdziemy od smaku i konsumpcji do formy prezentacji dania. Jeśli szef kuchni serwuje potrawę o wręcz rzeźbiarskim czy malarskim wyglądzie, jej strona wizualna może zostać uznana za utwór plastyczny. Ochronie może też podlegać literacki opis przepisu.

Zdjęcie zrobione przez gościa nie narusza prawa, gdy służy jedynie udokumentowaniu pobytu i podzieleniu się opinią, a nie wykorzystaniu dania jako dzieła – podobnie jak fotografowanie budynków nie narusza praw architekta.

Granice dozwolonego użytku osobistego

W ramach tzw. dozwolonego użytku i przy braku zakazu fotografowania można robić zdjęcia daniom w restauracji, o ile zdjęć nie wykorzystamy komercyjnie. Zakres użytku osobistego obejmuje korzystanie z pojedynczych egzemplarzy utworów przez krąg osób pozostających w związku osobistym, w szczególności pokrewieństwa, powinowactwa lub towarzyskim.

Dozwolony użytek nie może naruszać normalnego korzystania z utworu lub godzić w słuszne interesy twórcy. Nie można więc używać fotografii do sprzedawania plakatów czy tworzenia materiałów dla konkurencyjnego lokalu. Korzystając z utworu, należy w miarę możliwości wskazać imię i nazwisko twórcy oraz źródło.

Cudza twarz nie jest „wolnym materiałem” do publikacji

Wizerunek człowieka podlega ochronie i jego publikowanie wymaga zgody. Nie można przyjmować, że zgoda na przebywanie w restauracji jest zarazem zgodą na publikowanie czyjejś twarzy na Facebooku — nawet zdjęcie znajomych na Facebooku wymaga ich zgody.

Ile kosztuje publikacja zdjęcia bez zgody? Sprawa Magdy Gessler

Za publikację zdjęcia bez zgody i wskazania autora można sporo zapłacić. Magda Gessler „przejechała się” na publikacji zdjęcia Mariusza Waltera, którego autorem była Judyta Papp. Sąd Okręgowy w Katowicach nakazał Gessler zapłacić powódce 6000 zł w ramach odszkodowania, 9700 zł zadośćuczynienia i zasądził ponad 1000 zł z tytułu zwrotu kosztów procesu.

Zdjęcia pojawiające się w sieci w zasadzie zawsze chronione są prawem autorskim, ale niektóre z nich można wykorzystywać do własnych celów z uwagi na licencję Creative Commons. Zdjęcia na licencji Creative Commons można wychwycić za pomocą wyszukiwarki grafiki Google.

Kiedy można opublikować wizerunek bez zgody?

Przy braku wyraźnego zastrzeżenia zezwolenie nie jest wymagane – jeżeli osoba otrzymała umówioną zapłatę za pozowanie – albo gdy mamy do czynienia z wizerunkiem osoby powszechnie znanej, a zdjęcie wykonano w związku z pełnieniem przez nią funkcji publicznych. Na jednakowych zasadach można rozpowszechniać wizerunek osoby, która jest jedynie elementem tłumu, krajobrazu czy publicznej imprezy.

Obserwuj nas w Google Discover

Podobają Ci się nasze treści?

Google Discover

Obserwuj