Kiedy kończy się życie od pierwszego do pierwszego? Europejski próg finansowego komfortu

Na to ciekawe pytanie spróbował odpowiedzieć Euronews Business, wykorzystując dane o dochodach gospodarstw domowych. Przyjęto, że dochód odpowiadający 150 proc. krajowej mediany wyznacza początek wyższej klasy średniej – to jedna z możliwych odpowiedzi na pytanie, ile trzeba zarabiać, żeby być w klasie średniej. Wynik pokazuje, jak duże są różnice między państwami, ale też dlaczego sama wysokość pensji nie zawsze pozwala obiektywnie ocenić rzeczywisty poziom i jakość życia.

Próg wyższej klasy średniej w Polsce to 1799 euro miesięcznie

Według wyliczeń Euronews Business, opartych na danych za 2025 r., samotna osoba mieszkająca w Polsce potrzebuje około 1799 euro miesięcznego dochodu netto, aby osiągnąć poziom 150 proc. krajowej mediany dochodu rozporządzalnego. Stanowi to równowartość około 7,65 tys. zł miesięcznie przy przykładowym kursie 4,25 zł za euro. Nie oznacza to jednak, że każdy Polak zarabiający mniej żyje w niedostatku ani że osiągnięcie tej kwoty automatycznie zapewnia luksus. To jedynie statystyczny punkt odniesienia, a nie wyliczony przez ekonomistów kosztorys komfortowego życia.

Trzeba w tym miejscu wyraźnie zaznaczyć, że nie jest to próg wyliczony na podstawie przeciętnej pensji ani płacy minimalnej. Chodzi o dochód rozporządzalny, czyli pieniądze pozostające gospodarstwu domowemu po odliczeniu podatków i składek, uwzględniający także inne źródła dochodów, na przykład świadczenia społeczne czy dochody z inwestycji. Wskaźnik jest ponadto przeliczany z uwzględnieniem wielkości gospodarstwa domowego. To bardzo istotne rozróżnienie, ponieważ dochód osoby mieszkającej samotnie nie jest bezpośrednio porównywalny z dochodem rodziny, która dzieli między siebie koszty mieszkania, ogrzewania czy transportu.

Polska daleko za Niemcami, Francją i Szwajcarią

Niestety różnica między Polską a zachodnią Europą jest nadal wyraźna. W Niemczech próg wyższej klasy średniej dla samotnej osoby wynosi 3611 euro netto miesięcznie, we Francji 3307 euro, a w Holandii 4308 euro. Jeszcze wyżej plasują się Austria z wynikiem 4568 euro oraz Szwajcaria, gdzie potrzeba aż 6491 euro.

W Polsce próg jest zatem prawie o połowę niższy niż we Francji i o połowę niższy niż w Niemczech. Nie oznacza to jednak, że polski pracownik może pozwolić sobie na połowę tego, na co stać Niemca. W Polsce niższe są nie tylko dochody, lecz także część cen usług i koszty pracy. Chociaż i to bardzo szybko się zmienia. Z drugiej strony mieszkania w największych miastach, żywność, energia czy samochody potrafią mocno obciążyć domowy budżet. Dlatego porównywanie samych kwot w euro może prowadzić do mylnych wniosków. Dopiero uwzględnienie siły nabywczej pokazuje, ile faktycznie można kupić za zarobione pieniądze.

Zarobki to jedno, zgromadzony majątek to drugie

O poziomie życia nie decyduje wyłącznie miesięczna pensja. Równie ważne jest to, co przez lata udało się nam zgromadzić: mieszkanie, dom, oszczędności, akcje czy inne inwestycje. Pod tym względem dystans między Polską a najbogatszymi państwami Europy pozostaje jeszcze większy. Według Global Wealth Report 2025 UBS, przywoływanego w analizie Euronews, przeciętny majątek netto na dorosłego mieszkańca Polski wynosił w 2024 r. około 56,2 tys. euro. W Niemczech było to około 237,2 tys. euro, we Francji 278,6 tys. euro, a w Szwajcarii aż 634,6 tys. euro. Liczono tu majątek po odjęciu zobowiązań, obejmujący zarówno aktywa finansowe, jak i nieruchomości.

Mediana majątku netto lepiej pokazuje sytuację typowego mieszkańca

Oczywiście liczby te należy interpretować bardzo ostrożnie. Średnia może być mocno zawyżona przez najbogatszych, dlatego lepszy obraz sytuacji typowego mieszkańca daje mediana, czyli wartość dzieląca populację na dwie równe części. W Polsce mediana majątku netto wynosiła około 22,3 tys. euro na dorosłego, podczas gdy w Niemczech było to około 69,9 tys. euro, a we Francji 134,9 tys. euro.

Pokazuje to istotną różnicę, ponieważ można zarabiać wystarczająco dużo, by pokryć bieżące wydatki, a jednocześnie nie mieć dużych oszczędności ani majątku, który zapewni bezpieczeństwo na starość lub w razie utraty pracy. Jak pokazują dane, co piąty Polak nie ma ani złotówki oszczędności. Z kolei własne mieszkanie, nawet przy umiarkowanych dochodach, może znacząco poprawić sytuację finansową gospodarstwa domowego.

Wniosek jest prosty: komfortowe życie zależy nie tylko od tego, ile zarabiamy, ale również od tego, czy potrafimy gromadzić majątek. I właśnie w tym drugim wymiarze różnica między Polską a najbogatszymi państwami Europy jest nadal szczególnie widoczna.

Ile potrzebuje polska rodzina, żeby żyć komfortowo

Sytuacja wygląda jeszcze inaczej, gdy zamiast singla przyjrzymy się gospodarstwu domowemu. Zastosowana w badaniu metodologia zakłada, że para bez dzieci potrzebuje 1,5-krotności dochodu przypisanego jednej osobie, a para z dwojgiem dzieci poniżej 14 lat – 2,1-krotności.

Oznacza to, że dla Polski orientacyjny próg wynosi:

Są to kwoty orientacyjne, przeliczone przy kursie 4,25 zł za euro. Nie należy traktować ich jako prognozy przeciętnych zarobków ani uniwersalnego minimum potrzebnego do życia.

Rzeczywistość jest z reguły bardziej skomplikowana i zależy od tego, czy rodzina ma własne mieszkanie, spłaca kredyt, wynajmuje lokal, utrzymuje samochód i ponosi wydatki związane z dziećmi. Rodzina mieszkająca we własnym domu na prowincji może czuć się bezpieczniej finansowo niż gospodarstwo o podobnych dochodach w Warszawie, które znaczną część pieniędzy przeznacza na najem.

Dochody i wydatki Polaków według GUS. Statystyka nie zapłaci za nas rachunków

Pewną perspektywę daje również badanie budżetów gospodarstw domowych GUS. Według danych za 2025 r. przeciętny miesięczny dochód rozporządzalny na osobę w Polsce wynosił 3500 zł. Przeciętne wydatki sięgały 2015 zł na osobę. Dochody realnie wzrosły w ciągu roku o 6,7 proc., a wydatki o 3,6 proc. Również dane OECD pokazują, że polskie rodziny stać na więcej. Na pierwszy rzut oka może się wydawać, że zostaje więc spora nadwyżka. Trzeba jednak pamiętać, że są to znowu średnie, a nie kwoty, którymi dysponuje typowa polska rodzina. Wyniki obejmują bardzo różne gospodarstwa: od osób samotnych, przez rodziny wielodzietne i mieszkańców własnych domów, aż po osoby płacące wysoki czynsz. Średnia nie mówi też, ile kosztuje życie konkretnego gospodarstwa w konkretnym mieście.

Właśnie dlatego część osób mimo regularnych dochodów nie ma poczucia finansowego komfortu. Rachunki są opłacone, lodówka pełna, ale większy wydatek, jak zwykła awaria samochodu, ciężka choroba czy konieczność wymiany sprzętu AGD, potrafi mocno nadwyrężyć miesięczny budżet. Z badania Intrum wynika, że prawie połowa Polaków płaci rachunki pożyczonymi pieniędzmi.

Finansowy komfort to nie tylko wysokość pensji, ale też poduszka bezpieczeństwa

Dochód pozwala ocenić, na jaki poziom bieżącej konsumpcji może sobie pozwolić przeciętne gospodarstwo domowe. Natomiast majątek pokazuje, czy przez lata udało mu się zbudować finansową poduszkę bezpieczeństwa. Z badania Credit Agricole wynika, że czterech na dziesięciu Polaków potrzebuje 100 tys. zł, żeby czuć się bezpiecznie. Często te dwie rzeczy nie idą w parze. Można dobrze zarabiać, a jednocześnie nie mieć oszczędności z powodu wysokich rat kredytów, kosztów mieszkania i codziennych wydatków. Można też osiągać umiarkowane dochody, ale dzięki posiadanej nieruchomości i zgromadzonym oszczędnościom czuć się znacznie bezpieczniej.

Dlatego próg 150 proc. krajowej mediany, wykorzystywany przez Euronews Business do określenia poziomu wyższej klasy średniej, należy traktować jako statystyczny punkt odniesienia, a nie uniwersalną granicę komfortowego życia. W Polsce znaczenie mają nie tylko zarobki, lecz także dostępność mieszkań, koszty energii, wysokość zobowiązań i możliwość regularnego odkładania pieniędzy.

Najważniejsze pytanie nie brzmi więc wyłącznie: ile trzeba zarabiać, żeby żyć komfortowo? Równie istotne jest to, ile z tych zarobków zostaje na koniec miesiąca i czy po kilku latach pracy przekładają się one na realny majątek. Prawdziwa finansowa niezależność zaczyna się wówczas, gdy człowieka nie tylko stać na bieżące życie, ale gdy może on również planować przyszłość bez obawy, że jeden nieprzewidziany wydatek zburzy cały domowy budżet.

Obserwuj nas w Google Discover

Podobają Ci się nasze treści?

Google Discover

Obserwuj