Czy komornik to bezduszny urzędnik? Czy może stosować klauzulę sumienia?

Wizerunek komorników sądowych w dużej mierze oparty jest na przekazie medialnym dotyczącym nielicznych co prawda, ale głośnych przypadkach niewłaściwie przeprowadzonej egzekucji, jak np. w przypadku ciągnika spod Mławy. Te incydentalne przypadki w dużej mierze odpowiadają za obraz komorników jako bezdusznych, nierzadko będących na bakier z prawem, egzekutorów nie liczących się z nikim. Czy to jednak jest prawdziwy obraz?

Monika Janus, rzecznik Krajowej Rady Komorniczej:

Czy komornik to bezduszny urzędnik?

Jak mówi dalej komornik Monika Janus:

W podobnym tonie komornik sądowy Bartosz Iwanowski zwraca uwagę, że możliwość pomocy - czy to dłużnikom, czy wierzycielom - ze strony organu egzekucyjnego ma dosyć ograniczone ramy:

Czy komornicy mogą korzystać z tzw. klauzuli sumienia?

Niektóre grupy zawodowe (np. lekarze) mogą w swojej pracy powoływać się na tzw. klauzulę sumienia. Mogą wówczas odmówić wykonania danej czynności z uwagi na jej sprzeczność z własnymi przekonaniami. Taka możliwość powinna jednak wynikać z przepisów prawa, i dla przykładu w art. 39 ustawy o zawodzie lekarza i lekarza dentysty czytamy, że „lekarz może powstrzymać się od wykonania świadczeń zdrowotnych niezgodnych z jego sumieniem”.

Komornicy sądowi jednak takiej możliwości nie mają, a ich obowiązkiem jest wykonać wniosek wierzyciela (oczywiście w granicach nakreślonych przepisami prawa). Jak mówi komornik Elżbieta Adamska-Śmigrodzka:

Komornik sądowy nie może w żaden sposób badać tego, czy roszczenie wierzyciela egzekwowane w postępowaniu jest zasadne, co wynika wprost z przepisów. W art. 804 kodeksu postępowania cywilnego ustawodawca zapisał: „Organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym”. Wyklucza to możliwość odstąpienia od czynności na skutek kwestionowania istnienia zadłużenia przez dłużnika. Co więcej, jak zauważyła zresztą komornik Adamska-Śmigrodzka, specyfika zawodu komornika sądowego nie pozwala na wprowadzenie klauzuli sumienia - uniemożliwiłoby to bowiem wierzycielom wykonanie wyroku sądu.

Komornik nie zabiera, komornik oddaje - i pomaga

Komornicy mogą natomiast pomagać w inny sposób - i to robią. Na przykład - pomagając zorganizować fundusze na spłatę zadłużenia jednego z powstańców warszawskich:

Komornicy organizują też każdego roku różnego rodzaju akcje charytatywne, w tym roku np. zbierając fundusze na wyprawki szkolne dla dzieci z dotkniętego kataklizmem Rytla. Jak dalej mówi komornik Adamska-Śmigrodzka:

Bycie komornikiem sądowym wymaga, ze zrozumiałych względów, spokoju i opanowania. Jak mówią komornicy, nieraz trudno opanować emocje w obliczu ludzkich problemów, z jakimi spotykają się oni codziennie w swojej pracy - czy to w kancelarii, czy podczas czynności terenowych. Nieraz jednak zdarza się i tak, że dłużnicy dziękują komornikom za rzetelne przeprowadzenie postępowania egzekucyjnego. Jednak bez względu na postawę dłużnika czy wierzyciela, komornicy muszą decyzje sądu wykonywać bez względu na ewentualne wątpliwości.

Wpis powstał w ramach wspólnej akcji Bezprawnika i Krajowej Rady Komorniczej, zainicjowanej w celu popularyzacji usług oraz lepszej świadomości społecznej na temat roli komornika.