Publikują dane dłużników w grupkach na Facebooku. Internauci mogą mieć jednak problem

Internauci ostrzegają siebie nawzajem przed naciągaczami

Jedną z prawdziwych plag naszej gospodarki są osoby, które nie regulują swoich zobowiązań w terminie. Nie chodzi wyłącznie o złe długi i zatory płatnicze, z którymi borykają się przedsiębiorcy. Konsumenci również mogą czekać w nieskończoność, aż druga strona zrealizuje to, do czego się zobowiązała.

Niestety wśród niesumiennych dłużników trafiają się także osoby działające w złej wierze. Nie realizują zawartej umowy, bo po prostu nie mają takiego zamiaru. Wszelkiej maści oszuści i naciągacze to w dużej mierze zjawisko, którym zajmuje się prawo karne — stąd w takich sytuacjach podstawowym krokiem jest zawiadomienie o przestępstwie w internecie. Również prawo cywilne oferuje nam sposoby na odzyskanie już straconych przez nas pieniędzy.

Nie da się jednak ukryć, że ofiar oszusta może być więcej. Co w sytuacji, gdy w ramach obywatelskiej postawy albo chęci rewanżu postanowimy przestrzec przed takim delikwentem innych? Problem pojawia się w momencie, gdy użyjemy pełnych danych naciągacza.

Problem zaczyna się wtedy, gdy internauci podają imię i nazwisko

Najbardziej oczywistym miejscem dzielenia się informacjami pomiędzy zwykłymi osobami fizycznymi są media społecznościowe. W dzisiejszych czasach to najefektywniejszy i zarazem najprzystępniejszy sposób, by posłać w świat dane osobowe oszusta.

Jak to zwykle w takich wypadkach bywa, na Facebooku istnieje całkiem sporo dedykowanych polskojęzycznych grup wsparcia. Użytkownicy ostrzegają na nich przed naprawdę różnymi przypadkami niesumiennych dłużników. Ktoś pożyczył pieniądze i nawet nie próbuje spłacić. Ktoś inny nie przesyła zamówionego towaru, jeszcze inny wysyła produkty o wyjątkowo niskiej jakości. Znajdą się także typowi oszuści wyłudzający pieniądze w formie przelewów BLIK-iem, bo oszustwo na BLIK wciąż pozostaje jedną z popularniejszych metod naciągaczy.

Internauci bardzo często podają wszelkie dostępne dane potencjalnego oszusta albo niesumiennego dłużnika. Znajdziemy imiona, nazwiska, dane spółki, NIP, adres firmy, numer telefonu, profile w mediach społecznościowych.

Publikacja danych dłużnika na Facebooku a przepisy o ochronie danych osobowych

Tym razem sytuacja jest dość skomplikowana pod względem prawnym. Dane osobowe w rozumieniu RODO i krajowych przepisów o ich ochronie stanowią „wszelkie informacje o zidentyfikowanej lub możliwej do zidentyfikowania osobie fizycznej”. Co do zasady nie wolno nam ich przetwarzać bez spełnienia jednej z przesłanek wskazanych w art. 6 RODO. Publikacja to jedna z form przetwarzania. Co innego, gdy dane dłużnika przetwarzamy po to, by dochodzić własnych roszczeń — wtedy zgoda tej osoby nie jest potrzebna.

Opublikowanie danych dłużnika w internecie nie wynika z żadnego z celów wskazanych w przytoczonym przed chwilą przepisie. O zgodzie po stronie oszusta możemy zapomnieć. Nie ma ono formalnego związku z wykonaniem przez niego umowy. Nie wynika z żadnego naszego obowiązku prawnego. Nie jesteśmy organem władzy publicznej.

Nie mamy też do czynienia z realizacją celów wynikających z naszych prawnie uzasadnionych interesów. To znaczy: nie ma przepisu, który wprost pozwalałby nam publikować dane dłużnika w internecie. Pod względem prawnym mamy więc do czynienia z podobnym przypadkiem, jak ochrona wizerunku złodzieja sklepowego albo dane niesumiennych najemców.

Danych spółki RODO nie chroni, a przypadek jednoosobowych działalności gospodarczych jest dyskusyjny

Jest jednak w tym wszystkim ważne „ale”: jeżeli oszust działa jako przedsiębiorca, to sprawy mogą przyjąć zupełnie inny obrót. Spółka nie jest osobą fizyczną. Marka wykorzystywana przez firmę nie musi mieć żadnego związku z personaliami właściciela. Tym samym RODO ich nie chroni, bo nie mamy do czynienia z danymi osobowymi.

No, chyba że nasz naciągacz uskutecznia swój proceder, korzystając z jednoosobowej działalności gospodarczej. Wówczas firmą przedsiębiorcy jest jego imię i nazwisko, które już jak najbardziej zaliczamy do danych osobowych. Mamy jednak do czynienia z danymi publicznymi, które są dostępne w CEIDG. Czy więc, publikując imię i nazwisko takiego „przedsiębiorcy” na Facebooku, ujawniliśmy cokolwiek?

Chcesz zaszkodzić oszustowi? Załatw mu wpis w rejestrze długów

Nie da się przy tym ukryć, że istnieją inne sposoby na publikację danych dłużnika w internecie. Po coś w końcu powstały te wszystkie komercyjne rejestry długów. Przy czym trzeba pamiętać, że wpis do rejestru dłużników jest usługą płatną. Jeśli chcemy umieścić potencjalnego oszusta w rejestrze, musimy zapłacić kilkadziesiąt złotych.

Czy warto? Tego typu wpisy dla dłużnika oznaczają praktyczne pożegnanie się z szansami na przykład na otrzymanie kredytu hipotecznego czy konsumpcyjnego. Będzie mógł też zapomnieć o zakupach na raty albo o leasingu. Owszem, zdarzają się mniejsi pożyczkodawcy czy firmy leasingowe, które dopuszczają klientów figurujących w rejestrach długów. Jak się jednak można łatwo domyślić, ich oferta wcale nie musi być równie korzystna.

Wpis w rejestrze zaboli bardziej, ale ostrzeże mniej osób

Innymi słowy: zapewnienie takiego wpisu naszemu niesumiennemu kontrahentowi, dłużnikowi czy naciągaczowi, który rzeczywiście jest nam teraz dłużny pieniądze, z pewnością zaboli go bardziej niż ostrzegawczy post gdzieś na Facebooku.

Jeśli jednak chcemy przede wszystkim ostrzec przed nim innych, to powinniśmy pamiętać, że z rejestrów długów korzystają głównie firmy. Powód jest prosty: koszt takiego sprawdzenia. Jako narzędzie do ostrzegania innych konsumentów grupki na Facebooku mogą okazać się skuteczniejsze.

Obserwuj nas w Google Discover

Podobają Ci się nasze treści?

Google Discover

Obserwuj