Home -
Codzienne -
Nie każdy decyduje się na spisanie ostatniej woli. Na jakich zasadach przebiega dziedziczenie, gdy nie sporządzono testamentu?

Nie każdy decyduje się na spisanie ostatniej woli. Na jakich zasadach przebiega dziedziczenie, gdy nie sporządzono testamentu?

Coraz więcej osób decyduje się na spisanie swojej ostatniej woli. Wszystko głównie ze względu na znacznie większą swobodę w zakresie ustalania, kto odziedziczy majątek. Nie bez znaczenia są też dodatkowe możliwości, jakie stwarza testament – np. ustanawianie zapisów windykacyjnych czy wydziedziczenie. Wciąż jednak dominują przypadki, gdy spadek otrzymuje się bez testamentu, a więc na podstawie ustawy. Wówczas obowiązują konkretne reguły dziedziczenia narzucone przez przepisy.

Joanna Majkowska23.07.2021 14:55

Codzienne

23.07.2021 14:55

Joanna Majkowska

redaktor

Nagłówki

Spadek bez testamentu teoretycznie przypadnie osobom najbliższym

Dużo osób doskonale rozumie, dlaczego warto spisać testament. Ma to znaczenie szczególnie w takich sytuacjach, jak życie w konkubinacie czy brak bliskich krewnych. Dziedziczenie ustawowe odbywa się bowiem na takich zasadach, by teoretycznie mimo braku testamentu przebiegało w możliwie największej zgodzie z potencjalną wolą zmarłego. Ustawodawca podzielił spadkobierców na grupy spadkowe, z których każda kolejna obejmuje coraz to dalszych krewnych. Dzięki temu spadek bez testamentu ma przypaść zawsze osobom możliwie najbliższym.

Praktyka pokazuje jednak, że z bliskimi relacjami bywa różnie. Czasami dzieci znajdujące się w pierwszej grupie spadkowej wcale nie są spadkodawcy bliskie. Wiele par żyje też bez zawarcia związku małżeńskiego, a Kodeks cywilny takiej sytuacji nie uwzględnia. Z punktu widzenia prawa partner zmarłego jest dla niego osobą obcą, a to oznacza, że dziedziczenie bez ślubu na podstawie ustawy nie jest możliwe. W efekcie dochodzi więc nieraz do sytuacji, gdy spadkodawca umiera, a osoba rzeczywiście mu najbliższa nie otrzymuje ani złotówki.

Reguły dziedziczenia ustawowego

Jeśli zmarły nie sporządził testamentu albo zachodzi jeden z przypadków, kiedy testament jest nieważny, dziedziczenie odbywa się właśnie według zasad ustawowych. Jak to zostało wspomniane, ustawa dzieli członków rodziny na konkretne grupy spadkowe. Jeśli osoby z pierwszej z nich nie chcą lub nie mogą dziedziczyć (np. ze względu na stwierdzenie niegodności dziedziczenia czy odrzucenie spadku), prawo do majątku po zmarłym przechodzi na osoby z grupy drugiej i tak dalej. Jeśli jednak spadkobiercy z grupy pierwszej chcą i mogą przyjąć spadek, osoby z dalszych grup spadkowych nie mają prawa do majątku po zmarłym.

I tak w grupie pierwszej znajduje się małżonek oraz zstępni, przy czym małżonek nie może otrzymać mniej niż ¼ spadku. Jeśli więc małżonkowie doczekali się więcej niż trójki dzieci, spadek będzie dzielił się na tej zasadzie, że małżonek otrzyma ¼ majątku, a pozostałe ¾ zostaną podzielone po równo miedzy wszystkie dzieci. W grupie pierwszej znajdują się jednak nie tylko dzieci, ale także dalsi zstępni. Jeśli więc któreś z dzieci nie chce lub nie może dziedziczyć, ale ma własne dzieci (wnuki spadkodawcy), jego udział przypada im w częściach równych.

Kolejna grupa dochodzi do dziedziczenia w sytuacji, gdy spadkodawca nie miał zstępnych (albo ci z różnych przyczyn nie dziedziczą). Wtedy spadek bez testamentu otrzymają małżonek oraz rodzice. Dla męża czy żony zmarłego znów zastrzeżono jednak pewne minimum – musi otrzymać co najmniej ½ spadku. Pozostała część dzieli się między rodziców zmarłego, a jeśli któreś z nich nie żyje, jego udział przypada rodzeństwu spadkodawcy.

Jeśli natomiast nie może dziedziczyć nikt z wyżej wymienionych, majątek po zmarłym przypadnie dziadkom. W jeszcze dalszej grupie znajdują się natomiast dzieci małżonka spadkodawcy (pasierbowie), których rodzice nie dożyli otwarcia spadku. Natomiast w sytuacji, gdy żadna z wyżej wymienionych grup nie chce lub nie może dziedziczyć, spadek w ostateczności przypadnie gminie ostatniego miejsca zamieszkania, a jeśli takiego miejsca nie da się ustalić – Skarbowi Państwa.

Dołącz do dyskusji

zobacz więcej:

dziedziczenie,spadek,testament,zachowek

kliknij by przejść do następnego posta

Najnowsze

Warte Uwagi

5000 zł za wynajem mieszkania w Warszawie. Stawki mogą jednak wreszcie spaść, bo Polacy przestali szukać mieszkań do wynajęcia

16.01.2026 20:45, Marek Śmigielski

Pieniądze z oszustw na BLIK-a dałoby się odzyskać. Ale policja ma związane ręce

16.01.2026 16:01, Joanna Świba

W trakcie tych studiów uzbierasz na wkład własny. Rząd chce zachęcić do nauki, oferując pieniądze

16.01.2026 15:06, Mateusz Krakowski

Dzięki postanowieniom noworocznym możesz sporo zaoszczędzić. Ja już obliczyłem, ile dokładnie

16.01.2026 14:14, Marcin Szermański

Stawka podatku za garaże i szopy pozostanie wyższa niż za domy. MF nie widzi problemu

16.01.2026 13:22, Joanna Świba

Idą ciężkie czasy dla przemysłu alkoholowego. Pokolenie Z coraz częściej rezygnuje z picia

16.01.2026 12:40, Marcin Szermański

Młodzi lokatorzy mieszkań komunalnych nie płacą czynszu. Bo mogą, a windykacja nie działa

16.01.2026 11:56, Edyta Wara-Wąsowska

Matura w wieku 70 lat? To nie fanaberia, tylko recepta na zdrowie

16.01.2026 11:11, Aleksandra Smusz

Chińczycy szturmem zdobywają polski rynek PHEV. Są jak szarańcza

16.01.2026 10:30, Marcin Szermański

Ceny mieszkań w Polsce zszokowały amerykańskich żołnierzy. Nawet dla nich są zbyt wysokie

16.01.2026 9:44, Mateusz Krakowski

Rząd szykuje zmiany dotyczące balkonów. Będzie też łatwiej walczyć z deweloperami

16.01.2026 8:51, Edyta Wara-Wąsowska

Ukryte parkingi w centrum. Sklepy muszą mieć miejsca postojowe, ale nie informują o nich klientów

16.01.2026 8:15, Aleksandra Smusz

MF rozwiewa wątpliwości. Jest luka funkcjonalna w KSeF, ale rządzący nic z nią nie zrobią

16.01.2026 7:34, Edyta Wara-Wąsowska

Uwielbiam płacić za dostawę paczek, bo dzięki temu oszczędzam. I ty też powinieneś

16.01.2026 7:02, Aleksandra Smusz

Każdego roku GIS wycofuje ze sklepów dziesiątki niebezpiecznych produktów. O połowie pewnie nie macie pojęcia

16.01.2026 6:36, Katarzyna Zuba

Nie ma się co dziwić, że w Polsce brakuje zawodowych kierowców. Ta praca to koszmar

15.01.2026 21:57, Miłosz Magrzyk

Sprawdzasz rankingi lokat bankowych i każdy pokazuje co innego? Już tłumaczę, dlaczego

15.01.2026 16:58, Katarzyna Zuba

Polacy po 50-tce boją się emerytury. Ich zdaniem dłuższa praca będzie koniecznością

15.01.2026 16:02, Rafał Chabasiński

ChatGPT układa dzisiaj nawet teksty przysięgi małżeńskiej. Ale lepiej mu nie ufać

15.01.2026 15:23, Miłosz Magrzyk

W waszym mieście też powstała Służba Sąsiedzka? Uważajcie, bo to fejk

15.01.2026 14:44, Katarzyna Zuba

Starała się o lokal komunalny osiem lat. Teraz żałuje i mówi, że nie było warto

15.01.2026 14:01, Aleksandra Smusz

Mali przedsiębiorcy mogą mieć nieoczekiwany problem z KSeF. Są dwa sposoby na jego rozwiązanie

15.01.2026 13:21, Rafał Chabasiński

MF i skarbówka kuszą szybkim zwrotem podatku? Policja ostrzega

15.01.2026 12:42, Rafał Chabasiński

Czy muszę płacić za towar uszkodzony przeze mnie w sklepie?

15.01.2026 12:21, Jerzy Wilczek

Z tej ulgi podatkowej można skorzystać po raz pierwszy. Do odliczenia nawet 36 tys. zł

15.01.2026 11:51, Edyta Wara-Wąsowska

Szkoła w chmurze to idealne rozwiązanie dla przemocowych rodziców

15.01.2026 11:19, Joanna Świba

Klarna wprowadza natychmiastowe płatności. Usługa ma konkurować z przelewami bankowymi i BLIK-iem

15.01.2026 10:48, Mateusz Krakowski

Za ten wybryk zimą zapłacisz mandat. Czasami kara jest jeszcze gorsza

15.01.2026 10:03, Marcin Szermański

Jeszcze dwa lata temu nikt się tego nie spodziewał. Dziwna sytuacja na rynku nieruchomości

15.01.2026 9:24, Edyta Wara-Wąsowska

W Polsce też może wejść zakaz social mediów dla dzieci. Będą prace nad projektem

15.01.2026 8:52, Mateusz Krakowski