Na wstępie przypomnijmy, że od 2021 w przepisach pojawi się częściowa ochrona konsumencka dla przedsiębiorców. To nie oznacza jednak całkowitego zrównania uprawnień z rękojmi przedsiębiorców z uprawnieniami konsumentów.
- Po pierwsze ochrona ta będzie dotyczyć wyłącznie jednoosobowych działalności gospodarczych.
- Po drugie nie obejmuje umów związanych z zawodową działalnością gospodarczą przedsiębiorcy.
Jeżeli przedsiębiorcy nie obejmie ww. ochrona konsumencka, to obejmie go art. 563 k.c., zgodnie z którym:
Wygaśnięcie uprawnień z rękojmi przedsiębiorcy
Z powyższego artykułu wynika więc obowiązek:
- zbadania rzeczy w czasie i w sposób przyjęty przy rzeczach tego rodzaju,
- niezwłoczne zawiadomienie sprzedawcy o wadzie (chyba że wada wyszła na jaw dopiero później – wówczas kupujący musi zawiadomić przedsiębiorcę o jej istnieniu niezwłocznie po jej stwierdzeniu).
Jak widać przepis może budzić dużo wątpliwości. W jakim czasie przedsiębiorca powinien zbadać otrzymaną rzecz i dokonać zgłoszenia wady? Prawidłowa odpowiedź będzie zależała każdorazowo od rodzaju otrzymanej rzeczy i wad.
- Uszkodzenia rzeczy widoczne gołym okiem powinny być zgłaszane natychmiast po odbiorze.
- Z drugiej strony, jeżeli przedsiębiorca zakupił specjalistyczną maszynę, to nie sposób oczekiwać, że od razu po jej otrzymaniu zleci odrębną ekspertyzę mającą na celu wykrycie wady. Wada maszyny, która ujawni się w toku eksploatacji, nie powinna powodować wygaśnięcia uprawnień z rękojmi przedsiębiorcy, o ile została zgłoszona niezwłocznie po jej wykryciu.
W innej sprawie rozpatrywanej przez Sąd Apelacyjny w Łodzi (sygn. akt I ACa 998/13) dotyczącej dostawy dużej ilości drewna uznano, że:
Wygaśnięcie uprawnień z rękojmi przedsiębiorcy - o czym warto pamiętać?
Nawet jeżeli wskutek niedopełnienia ww. obowiązków nastąpiło wygaśnięcie uprawnień z rękojmi przedsiębiorcy, warto pamiętać, że:
- przepis ten nie znajdzie zastosowania w przypadku zatajenia wady (por. art. 564 k.c.),
- przyjmuje się, że obowiązek z art. 563 k.c. nie dotyczy wad prawnych,
- wygaśnięcie uprawnień z rękojmi przedsiębiorcy nie wyłącza możliwości domagania się odszkodowania z art. 566 k.c., czy art. 471 k.c. (niewykonanie lub nienależyte wykonanie umowy).
Warto również pamiętać, że w umowie między przedsiębiorcami (inaczej niż w przypadku konsumentów) sprzedawca nie będzie odpowiadał za uszkodzenia przesyłki w trakcie transportu (chyba że umowa reguluje to w sposób odmienny). Roszczenia kupującego wobec przewoźnika to odrębny temat.
Konsumenci mają łatwiej
Konsument co do zasady ma dwa lata na stwierdzenie wady od daty dostawy, a jego roszczenia przedawniają się po roku od daty jej wykrycia. Nie musi przy tym dodatkowo w odpowiednim czasie badać rzeczy i zawiadamiać o wadzie.
Prowadząc własną działalność, łatwo jest pomylić te zasady i zapomnieć, że na przedsiębiorcy jako kupującym spoczywają dodatkowe obowiązki. Wygaśnięcie uprawnień z rękojmi przedsiębiorcy to częsta przyczyna oddalenia powództw kupujących w sądzie. Kupując rzeczy na firmę trzeba więc zwrócić szczególną uwagę na dokładne zbadanie rzeczy po jej otrzymaniu pod kątem ewentualnych wad.
