Chciałem tylko złowić rybę. Najpierw musiałem przebrnąć przez urzędniczy labirynt

Najpierw nie wędka, tylko dokumenty

Gdybym dziś chciał zacząć wędkować, naiwnie pomyślałbym pewnie, że wystarczy kupić prosty zestaw, znaleźć jezioro i nie robić nic głupiego. Polskie przepisy szybko sprowadzają jednak początkującego na ziemię. Legalne łowienie ryb w wodach publicznych wymaga co do zasady dwóch rzeczy: karty wędkarskiej oraz zezwolenia od gospodarza konkretnej wody.

Karta wędkarska jest dokumentem państwowym. Żeby ją dostać, trzeba zdać egzamin ze znajomości zasad połowu, ochrony ryb, okresów i wymiarów ochronnych, a później złożyć wniosek w starostwie albo urzędzie miasta na prawach powiatu. Sama karta nie jest jednak biletem wstępu nad każdą wodę. To raczej potwierdzenie, że wiem, jak łowić, ale niekoniecznie gdzie wolno łowić. Potrzebne nam jeszcze będzie zezwolenie od gospodarza konkretnego akwenu, np. Polskiego Związku Wędkarskiego albo właściciela prywatnego łowiska.

Kary za niespełnienie wymogów biurokracji

Bo tu nie chodzi wyłącznie o irytującą papierologię, ale o twarde litery prawa. Zgodnie z art. 27 ust. 1 Ustawy o rybactwie śródlądowym, dokonywanie amatorskiego połowu ryb bez posiadania przy sobie wymaganych dokumentów (o których mówi art. 7 tej samej ustawy, czyli karty wędkarskiej i zezwolenia) stanowi wykroczenie. Wędkowanie na dziko może skończyć się mandatem karnym od 100 zł wzwyż, a gdy sprawa trafi do sądu, grzywna — oparta na ogólnych przepisach Kodeksu wykroczeń (art. 24) — może sięgnąć nawet 5000 zł.

Mandat to nie to samo co grzywna

Warto przy okazji zaznaczyć, że mandat a grzywna to nie są pojęcia tożsame, choć w mowie potocznej często traktuje się je zamiennie. Innymi słowy: zanim początkujący człowiek nauczy się dobrze zarzucać zestaw, powinien najpierw nauczyć się, gdzie, na jakich zasadach i z jakim dokumentem może w ogóle rozłożyć się z wędką. Do tego mogą dojść koszty postępowania, a przy cięższych naruszeniach jeszcze dalej idące konsekwencje. Zakładam jednak, że początkujący wędkarze nie mają takich świadomych planów. Oby.

Problem zaczyna się przy pytaniu: czyja to właściwie woda?

Bo początkujący wędkarz nie musi tylko wiedzieć, że potrzebuje dokumentów. Musi jeszcze ustalić, kto zarządza wodą, nad którą stoi. Czy to woda PZW? Czy Wód Polskich? Czy prywatny staw? Czy jezioro naturalne wydzierżawione przez jakiś podmiot? A może jednak łowisko komercyjne, na którym karta wędkarska nie jest wymagana?

Wiele osób może powiedzieć „na prywatnym nie trzeba karty”. To uproszczenie, i to mylące. Jeśli mamy zamknięty obiekt przeznaczony do chowu/hodowli ryb, to tak, raczej na pewno nie trzeba. Sytuacja może już jednak wyglądać inaczej, gdy prywatny podmiot dzierżawi jezioro, które jest połączone z wodami publicznymi. Samo w sobie słowo „prywatne” nie mówi nam jednoznacznie, co mamy zrobić.

Woda jako dobro Skarbu Państwa

Niejasność co do tego, „czyja to woda”, nie jest zresztą problemem wyłącznie wędkarzy. Pokazuje to chociażby historia rolnika, na którego nałożono 100 tys. zł kary za czerpanie wody ze studni — bo o ile sama studnia należała do niego, o tyle woda w niej już do Skarbu Państwa. Wędkarz nad jeziorem staje przed analogiczną zagadką: ustalić, kto tak naprawdę jest gospodarzem akwenu i jakich formalności od nas wymaga.

Zamiast jednej ścieżki, masa wyjątków

Nie twierdzę, że regulacje są zupełnie niepotrzebne. Ryby mają okresy ochronne nie dlatego, że ktoś w urzędzie lubi utrudniać życie ludziom z wędką, tylko dlatego, że populacje muszą mieć czas na rozmnażanie. Limity połowu również są uzasadnione. Tak samo łowienie pewnymi metodami. Bez tego wędkarstwo szybko stałoby się „wyciąganiem z wody wszystkiego, co się rusza”, a nie jedną z ciekawych form rekreacji.

System jest po prostu mało przyjazny dla osób, które chcą wejść w to hobby legalnie. Początkujący powinien dostać jasną ścieżkę – zrób to i to, sprawdź to, kup to, przeczytaj i przestrzegaj tego. Tymczasem trafiamy na swoistą mozaikę prawną, regulaminową, która dosłownie czyha na to, aż się gdzieś pomylimy. Nadmiar formalności to zresztą bolączka, którą polskie prawo serwuje nie tylko wędkarzom — podobnie wyglądają formalności związane z założeniem firmy, które potrafią zniechęcić do legalnego startu równie skutecznie.

Kary są zrozumiałe, ale prawo nie powinno zastawiać pułapek

Za brak karty albo brak właściwego zezwolenia można dostać mandat. W poważniejszych przypadkach sprawa może trafić do sądu, gdzie konsekwencje są znacznie bardziej dotkliwe. I trudno mieć pretensje, gdy mówimy o prawdziwym kłusownictwie.

Ale czym innym jest świadome niszczenie ekosystemu, a czym innym pomyłka człowieka, który chciał zacząć legalnie, tylko nie zrozumiał, że ta konkretna woda wymaga innej opłaty niż sąsiednia. Państwo powinno być surowe wobec kłusowników, ale możliwie proste i czytelne wobec tych, którzy chcą przestrzegać zasad. Bo głupie przepisy — takie, których nie da się intuicyjnie zrozumieć ani spokojnie wypełnić — podkopują zaufanie do całego systemu prawnego, nawet jeśli stoi za nimi słuszny cel.

Obserwuj nas w Google Discover

Podobają Ci się nasze treści?

Google Discover

Obserwuj